https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=ParsecParsec - Bewerkingsoverzicht2026-08-09T15:31:02ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Parsec&diff=11170&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2022-11-15T17:10:44Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zijbalk afgeleide eenheden van parsec}}<br />
De '''parsec''' (meervoud parsecs, symbool ''pc'') is een afstandsmaat die gebruikt wordt in de [[astronomie]], gedefinieerd als '''(648 000/π) [[Astronomische eenheid|AE]]'''<ref>https://www.iau.org/static/resolutions/IAU2015_English.pdf</ref>, dit is '''3,085 677 581 ... × 10<sup>16</sup> m''' (bijna 31 biljoen kilometer), ongeveer '''206.264,8'''&nbsp;AE of '''3,261 564''' [[lichtjaar]]. Het woord zelf is een [[porte-manteauwoord|samentrekking]] van [[Parallax|'''''par'''''allax]] en [[Boogseconde|boog'''''sec'''''onde]].<br />
<br />
== Achtergrond ==<br />
De parsec is de afstand die men vanaf de [[zon]] de ruimte moet ingaan, om de gemiddelde afstand [[Aarde (planeet)|aarde]] - [[zon]] onder een hoek van één [[boogseconde]] te zien.<br />
[[Bestand:Parsec astronomische eenheid schematische voorstelling.png|right]]<br />
<br />
Vanaf de bewegende Aarde gezien zal een [[ster (hemellichaam)|ster]] oscilleren aan de hemel. Elke zes maanden ziet men een ster op een afstand van één parsec zich schijnbaar over een hoek van twee boogseconden bewegen. <br />
Van dit verschijnsel, dat [[parallax]] wordt genoemd, maken astronomen gebruik om de afstand tot de dichtstbijzijnde sterren te bepalen. Men kan het resultaat van de meting, in boogseconden, dus direct herleiden naar een afstand in parsec. De afstand in parsec is namelijk de reciproke (omgekeerde) waarde van de parallax in boogseconden. Zie [[Astronomische afstandsmeting]].<br />
<br />
== Waarde van de parsec ==<br />
De gemiddelde afstand van de aarde tot de zon is gelijk aan 1 AE ([[astronomische eenheid]]) = 149&nbsp;597&nbsp;870&nbsp;700 [[meter]]. Een hoek van 1 boogseconde is uitgedrukt in radialen {{nowrap|π/(180 × 60 × 60)}}. De omgekeerde waarde hiervan is 206&nbsp;264,8. Noemen we de afstand van één parsec ''d'', dan is de lengte van de boog waarop die ene boogseconde staat gelijk aan {{nowrap|''d'' × π/(180 × 60 × 60) m}}. In theorie zou voor de bovengenoemde astronomische afstandsmeting gerekend moeten worden met de tangens van de hoek van 1 boogseconde omdat het vlak van de aardbaan geen gebogen oppervlak is, maar voor de definitie van de parsec wordt de tangens benaderd door het aantal radialen, wat erop neerkomt dat de lengte van die boog gelijk genomen wordt aan één astronomische eenheid: {{nowrap|1=1 AE = ''d'' × π/(180 × 60 × 60)}}. Dus {{nowrap|1=''d'' = (1 AE × 180 × 60 × 60)/π = 3,085 677 581 ... × 10<sup>16</sup> m}}. Uit bovenstaande berekening volgt dat één parsec overeenkomt met ongeveer 206&nbsp;264,8&nbsp;AE of ongeveer 3,261&nbsp;564 [[lichtjaar]].<br />
<br />
== Gebruik van de parsec ==<br />
Om historische en praktische redenen gebruiken astronomen vaker de parsec dan het [[lichtjaar]] om afstanden aan te duiden. De dichtstbijzijnde ster [[Proxima Centauri]] staat bijvoorbeeld op een afstand van 1,3 parsec (4,2 lichtjaar). Hoe verder weg de ster ligt, hoe ''kleiner'' de parallax en hoek in boogseconden en hoe ''groter'' dus de afstand in parsec (en in lichtjaar).<br />
De parsec en het lichtjaar zijn geen [[Système International|SI]]-eenheden.<br />
<br />
Het komt ook veel voor in de serie van films ''Star Wars,'' daar schept Han Solo op over het feit dat hij de Kessel Run heeft gemaakt in minder dan 12 parsecs.<br />
<br />
== Grotere afstanden ==<br />
Voor grotere afstanden worden wel de kiloparsec, megaparsec en gigaparsec gebruikt:<br />
* 1 kiloparsec = 1 kpc = 10<sup>3</sup> parsec<br />
* 1 megaparsec = 1 Mpc = 10<sup>6</sup> parsec<br />
* 1 gigaparsec = 1 Gpc = 10<sup>9</sup> parsec<br />
<br />
Grotere eenheden zijn in de astronomie niet nodig. Met een leeftijd van circa 13,7 miljard jaar heeft alles in het heelal een waarnemingshorizon van ongeveer 46,5 gigalichtjaar.<ref>[http://www.astro.ucla.edu/~wright/cosmology_faq.html#DN Frequently Asked Questions in Cosmology]</ref><ref>[https://www.mso.anu.edu.au/~charley/papers/LineweaverDavisSciAm.pdf Misconceptions about the Big Bang]</ref> Dat is circa 15 gigaparsec.<br />
<br />
== Externe links ==<br />
* [https://web.archive.org/web/20051105132952/http://jumk.de/calc/lengte.shtml omrekenen van astronomische eenheden (lichtjaren - parsecs - astronomische eenheden - kilometer e.a.)]<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
{{References}}<br />
}}<br />
<br />
[[Categorie:Niet-SI-eenheid]]<br />
[[Categorie:Lengtemaat]]<br />
[[Categorie:Astronomische eenheid of grootheid]]</div>Colani