Colani: /* Lijst van parlementen */

2024-06-10T14:11:20Z

Lijst van parlementen

Nieuwe pagina

[[Bestand:House of Representatives, Parliament House, Canberra.jpg|thumb|[[House of Representatives]] in [[Australië (land)|Australië]].]]
Een '''parlement''' is het hoogst verkozen beraadslagende orgaan van een democratische [[rechtsstaat]], bestaande uit verkozen vertegenwoordigers van het volk, dat een essentiële rol speelt in de totstandkoming van wetgevende akten en in zijn totaliteit of in zijn onderdelen controle uitoefent op de uitvoerende macht. De naam is afgeleid van het Franse ''parler'', wat "praten" betekent; een ''parlement'' is een gesprek, een discussie, dus een vergadering waar mensen discussiëren over zaken. Een volksvertegenwoordiging heet alleen parlement in een [[parlementair systeem]], haar tegenhanger in een [[presidentieel systeem]] wordt [[Presidentieel systeem|congres]] genoemd.

== Parlementen in verschillende landen ==
Van de naar schatting 194 [[landen in de wereld]] hebben er 60 een [[tweekamerstelsel|bicameraal]] systeem: <ref>{{Cite book|first1= Kris |last1= Deschouwer |first2= Marc |last2= Mooghe |author2-link= Trevor N. Dupuy |title= Politiek, een inleiding in de politieke wetenschappen |publisher= Boom Onderwijs |year= 2008 |page= 170 }}</ref>
* De [[Staten-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden]] bestaan uit de [[Tweede Kamer der Staten-Generaal|Tweede Kamer]] en de [[Eerste Kamer der Staten-Generaal|Eerste Kamer]] (senaat).
* Het [[Federaal Parlement van België]] bestaat uit de [[Kamer van volksvertegenwoordigers|Kamer (van volksvertegenwoordigers)]] en de [[Senaat (België)|Senaat]]. In het Belgisch parlement worden de beide kamers niet benoemd met eerste of tweede, er is dus een formele gelijkheid van de twee kamers. In België wordt de term "wetgevende kamers" gebruikt om naar de beide kamers van het parlement als aparte entiteiten te verwijzen.
* Het [[Duitsland|Duits]] parlementair systeem bestaat ook uit twee organen: de ''[[Bondsdag]]'' en de ''[[Bondsraad (Duitsland)|Bondsraad]]''. Alleen de ''Bondsdag'' vormt echter het federale parlement. De ''Bondsraad'' wordt als een afzonderlijke instelling beschouwd.
* In Frankrijk is het lagerhuis de [[Nationale Vergadering (Frankrijk)|Assemblée nationale]].
* Het parlement van het Verenigd Koninkrijk bestaat uit het [[Lagerhuis (Verenigd Koninkrijk)|Lagerhuis]] ('House of Commons') en het [[Hogerhuis (Verenigd Koninkrijk)|Hogerhuis]] ('House of Lords').
In Nederland wordt de volksvertegenwoordiging de [[Staten-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden|Staten-Generaal]] genoemd. Sinds 1814 is dit een parlement, in 1815 werd het gesplitst tot een [[tweekamerstelsel]].

[[Vlaanderen]] koos voor het zogenaamde [[eenkamerstelsel]], het [[Vlaams Parlement]]. Het [[Vlaams Gewest]] en de [[Vlaamse Gemeenschap]] fusioneerden hiertoe de twee volksvertegenwoordigende raden die bij de [[staatshervorming (België)|Belgische staatshervorming]] voorzien waren. De anderen [[gewest (België)|gewesten]] en [[gemeenschap (België)|gemeenschappen]] hebben ook elk hun eigen parlement: [[Waals Parlement]], [[Parlement van de Franse Gemeenschap]], [[Parlement van de Duitstalige Gemeenschap]], [[Parlement van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest]].

Het [[Europees Parlement]] heeft één kamer. Sommigen willen een extra kamer met leden uit de nationale parlementen, hoewel de [[Europese Raad]] in zekere zin reeds die functie vervult.

== Functies van het parlement ==
Een parlement heeft vier functies.
# ''Representatieve functie''. Parlementsleden vertegenwoordigen het volk en vormen daardoor de spil tussen de samenleving (het volk) en het politiek systeem.
# ''Wetgevende functie''. Het parlement is de wetgevende macht. In de werkelijkheid gaat dit vaak in overleg met de [[uitvoerende macht|regering]] die vaak [[wetsvoorstel]]len doet.
# ''Deliberatieve functie''. Dit is de functie van parlementariërs om te debatteren over nieuwe wetsvoorstellen. In de VS wordt [[filibusteren]] toegepast om stemmingen over wetsvoorstellen zo veel mogelijk uit te stellen.
# ''Controlerende functie''. Parlementsleden controleren het functioneren van de regering nauwgezet. Hierbij kan o.a. gebruikgemaakt worden van calculaties van de [[Algemene Rekenkamer]] om te controleren of de uitvoerende macht zich aan de begroting houdt en het staatsgeld verantwoord uitgeeft. Een speciaal controlemiddel is dat van de parlementaire onderzoekscommissie waarmee een commissie aangesteld wordt om de oorzaak van een grove fout op een bepaald beleidsterrein uit te zoeken en op basis hiervan aanbevelingen te doen.

== Typen parlementsgebouw <ref>Parliament (2016), David Mulder, Max Cohen de Lara</ref> ==
[[Bestand:Parlementtypes.jpg|thumb|right|300px|1)Halve cirkel, 2)rijen tegenover elkaar, 3)Cirkel, 4)Hoefijzer, 5)Schoolklas]]
;Halve cirkel
* oorsprong - [[Romeins theater (gebouw)|Griekse theaters]]
* hedendaags gebruik - [[Assemblée Nationale]] Frankrijk Parlement, [[Riksdag]] Zweeds Parlement
; Rijen tegenover elkaar
* oorsprong - Engelse Koning krijgt advies van enerzijds de adel, anderzijds de clerus
* hedendaags gebruik - [[Hogerhuis (Verenigd Koninkrijk)|House of Lords]] (Brits parlement), Canadese Senaat (Canadees parlement)
; Cirkel
* oorsprong - IJslands parlement uit de tiende eeuw
* hedendaags gebruik - Landtag (Parlement Noord-Rijnland-Westfalen), Boeverbos (Provinciebestuur West-Vlaanderen)
; Hoefijzer
* oorsprong - onbekend (combinatie tussen halve cirkel en rijen)
* hedendaags gebruik - Dhaka Bangladesh, [[House of Representatives]] (Australisch parlement)
; Schoolklas
* oorsprong - onbekend (communisme)
* hedendaags gebruik - Russisch parlement, Parlement van Kirgizië, Senaat van Pakistan
<gallery>
Nordiska radets session i Riksdagen i Stockholm 2009.jpg|Riksdag (Zweeds parlement) - type 1
Examen du projet de loi sur l'enseignement supérieur et la recherche à l'Assemblée Nationale 2.jpg|Palais Bourbon (Frans parlement) - type 1
House of Lords chamber, F. G. O. Stuart.jpg| House of Lords (Westminster) (Brits parlement) - type 2
Senate_of_Canada.jpg|Canadese Senaat (Canadees parlement) - type 2
Landtag_NRW_01.jpg|Landtag (Parlement Noord-Rijnland-Westfalen) - type 3
House of Representatives, Parliament House, Canberra.jpg| (Australisch parlement) - type 4
Hungarian Chamber (6002651590).jpg|[[Országház]] (Hongaars parlement) - type 4
Riigikogu (2011).jpg|[[Riigikogu]] (Parlement van Estland) - Type 5
</gallery>

== Lijst van parlementen ==
* [[Azerbeidzjan]]: [[Nationale Vergadering (Azerbeidzjan)|Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi]] (Nationale Vergadering)
* [[Bulgarije]]: [[Narodno Sobranie]] (Parlement)
* [[België (hoofdbetekenis)|België]]: [[Federaal Parlement van België]]
* [[Brazilië]]: [[Nationaal Congres (Brazilië)|Congresso Nacional]] (Parlement)
* [[Denemarken]]: [[Folketing]] (Parlement)
* [[Duitsland]]: [[Bondsdag]] (Bondsvergadering)
* [[Estland]]: [[Riigikogu]] (Parlement)
* [[Europese Unie|EU]]: [[Europees Parlement]]
* [[Finland]]: [[Eduskunta]] (Parlement)
* [[Frankrijk]]: [[Assemblée Nationale]] (Nationale Vergadering)
* [[Griekenland]]: [[Parlement van Griekenland|Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων]] (Parlement van Grieken)
* [[Hongarije]]: [[Országgyűlés]] (Parlement)
* [[Ierland (land)|Ierland]]: [[Dáil Éireann]] (Kamer van Afgevaardigden van Ierland)
* [[IJsland]]: [[Parlement van IJsland|Alding]] (Parlement)
* [[Indonesië]]: [[Volksvertegenwoordigingsraad|Dewan Perwakilan Rakyat]] (Volksvertegenwoordigingsraad)
* [[Israël]]: [[Knesset]] (Parlement)
* [[Italië]]: [[Camera dei deputati]] (Kamer van Afgevaardigden)
* [[Kaapverdië]]: [[Assembleia Nacional de Cabo Verde]] (Parlement)
* [[Liechtenstein]]: [[Landtag (Liechtenstein)|Landtag]]
* [[Litouwen]]: [[Seimas]]
* [[Luxemburg (land)|Luxemburg]]: [[Kamer van Afgevaardigden (Luxemburg)|Chambre des Députés]] (Kamer van Afgevaardigden)
* [[Nederland]]: [[Staten-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden|Staten-Generaal]]
* [[Noorwegen]]: [[Storting (Noorwegen)|Storting en of Odelsting]] (Grote Verzameling)
* [[Polen]]: [[Sejm (Polen)|Sejm]] (Rijksdag)
* [[Portugal]]: Assembleia da República (Parlement)
* [[Oekraïne]]: Verkhovna Rada (Parlement)
* [[Roemenië]]: [[Kamer van Afgevaardigden (Roemenië)|Camera Deputaţilor]] (Lagerhuis)
* [[Rusland]]: [[Doema]] (Lagerhuis)
* [[Sao Tomé en Principe]]: [[Assembleia Nacional]]
* [[Spanje]]: [[Cortes Generales]]
* [[Suriname]]: [[De Nationale Assemblée]]
* [[Turkije]]: [[Grote Nationale Assemblee van Turkije]]
* [[Verenigd Koninkrijk]]: [[Lagerhuis (Verenigd Koninkrijk)|House of Commons]] (Lagerhuis) en [[Hogerhuis (Verenigd Koninkrijk)|House of Lords]] (Hogerhuis)
* [[Verenigde Staten]]: [[Amerikaans Congres|Congres]] (Parlement)
* [[Zweden]]: [[Rijksdag (Zweden)|Riksdag]] (Rijksdag)
{{Appendix}}

[[Categorie:Wetgevende macht| ]]

Parlement - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Lijst van parlementen */