Colani: /* Tijdszones */

2023-12-21T08:47:30Z

Tijdszones

Nieuwe pagina

{{Infobox feestdag
| naam = Oudejaarsavond
| afbeelding = Bratislava New Year Fireworks.jpg
| andere_namen = [[paus Silvester I|Silvesteravond]]<br />Oud en nieuw
| gevierd_door =
| type =
| aanleiding = Laatste avond van het kalenderjaar
| belangrijkheid = Wereldwijd
| datum = [[31 december]]
| ingesteld =
| afgeschaft =
| verwant = [[Nieuwjaar]]sdag
}}

'''Oudejaarsavond''' (ook wel: ''Silvester'' of ''silvesteravond'', vernoemd naar de heilige paus [[paus Silvester I|Silvester]]) wordt jaarlijks gevierd op de laatste dag van het jaar, [[31 december]]. Het vormt samen met de daarop volgende [[nieuwjaar]]sdag '''oud en nieuw'''. Het is de vooravond van de eerste dag van het nieuwe jaar op de [[gregoriaanse kalender]].

==Gebruiken wereldwijd==
=== Nederland ===
[[Bestand:Vuurwerkvoorconsumenten.jpg|thumb|Uitgestald consumentenvuurwerk ligt klaar om later buiten afgestoken te worden.]]
[[Bestand:Met vuurwerk over de drempel Weeknummer, 68-02 - Open Beelden - 27273.webm|thumb|Bioscoopjournaal uit 1967 over oudejaarsavond]]
{{Zie ook|Zie ook [[vuurwerkbeleid in Nederland]]}}

In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] is het traditie om oudejaarsavond met familie en vrienden te vieren. Vaak gebeurt dit in huiselijke kring, waarbij na de avondmaaltijd [[oliebol]]len en/of [[appelbeignet]]s en (hartige) [[hapje]]s worden gegeten en tevens [[alcoholische drank|gedronken]] wordt.

Op oudejaarsavond worden daarnaast verschillende culturele, sportieve en religieuze activiteiten georganiseerd. In sommige [[Protestantisme|protestantse]] kerken wordt er aan het begin van de avond een [[kerkdienst]] gehouden, waarin ook de overledenen van het afgelopen jaar herdacht worden. In [[Gereformeerd protestantisme|gereformeerde]] families wordt voor middernacht [[psalm 90]] gelezen, al is deze traditie aan het verdwijnen. Ook zijn er oudjaarsavondconcerten.
In Nederland bestaat de [[oudejaarsconference]], ingezet door [[Wim Kan]], die eerst op de radio en later op de [[televisie]] werd uitgezonden.

Om klokslag twaalf uur wenst men elkaar een gezond en goed nieuwjaar, al dan niet onder het genot van alcoholische dranken zoals champagne. Daarna gaat men vaak naar buiten om buren geluk toe te wensen en vuurwerk af te steken en/of te bekijken.

Door de eeuwen heen wordt er op oudejaarsavond lawaai gemaakt, en worden er vuren en rondgangen ('nieuwjaarslopen') georganiseerd. De nieuwjaarslopen waarbij gebedeld werd, is als traditie verdwenen.
In onder meer de [[Kempen (streek)|Kempen]], de [[Achterhoek (hoofdbetekenis)|Achterhoek]] en delen van [[Zeeland (provincie)|Zeeland]] gaan de kinderen op pad om te [[nieuwjaarszingen]]. Op oudjaarsdag gaan kinderen [[Rommelpot (muziekinstrument)|rommelpot]]ten/koenckelpotten. Hierbij trekken ze, met hun rommelpot: een conservenblik met varkensblaas, van deur tot deur om geld of iets lekkers te verdienen. Ze zingen hierbij een lied en halen een stokje op- en neer in hun rommelpot/koenckelpot.<ref>{{Citeer web|url=https://www.zeeuwseankers.nl/verhaal/rommel-of-koenkelpot|titel=Rommel- of koenkelpot|bezochtdatum=2019-02-05|werk=Zeeuwse Ankers|taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190207015834/https://www.zeeuwseankers.nl/verhaal/rommel-of-koenkelpot|archiefdatum=2019-02-07|dodeurl=nee}}</ref>
Enkele liedjes zijn opgetekend, w.o. ''Op oudejaarsavond'' (ca. 1935; Amsterdam) en '''t Was op een oudejaarsavond''/ (''Het luie wief''; 19e eeuw? Drenthe).<ref>M. Kruijswijk (2004) ''Nederlandse jaarfeesten en hun liederen door de eeuwen heen''</ref>
Na middernacht, wanneer het nieuwe jaar is begonnen, wordt [[vuurwerk]] afgestoken. Ondertussen zullen ook veel kerken hun klokken laten luiden – en blazen de schepen in de havens hun [[Misthoorn|scheepshoorns]] – om het nieuwe jaar te verwelkomen.
De [[Han-Chinezen|Chinezen]], die hun [[Chinees Nieuwjaar|eigen oud- en nieuwviering]] hebben, geloofden dat ze met vuurwerk de geesten zouden wegjagen. Een alternatief voor vuurwerk is [[Calciumcarbide|carbid]]; het [[carbidschieten]] met behulp van oude [[melkbus]]sen is vooral in het noorden en oosten van Nederland in gebruik. Dit gebeurt meestal overdag.

Er is, in de meeste gevallen, geen [[openbaar vervoer]] tussen 20.00 en 01.00 uur.<ref>[https://www.treinreiziger.nl/geen-treinen-en-bussen-op-oudejaarsavond/ Treinreizger]</ref>

=== België ===
In [[België (hoofdbetekenis)|België]] wordt oudejaarsavond meestal gevierd met familie of vrienden, en er wordt een uitgebreid maal geserveerd, dat eindigt met koffie in de kleine uurtjes. Rond middernacht wordt meestal luidop meegeteld en om middernacht staat iedereen rechtop om elkaar drie kussen te geven en een gelukkig nieuwjaar te wensen. Vaak worden dan ook de goede voornemens uitgesproken. Meestal gaat iedereen dan naar buiten om vuurwerk af te steken of te bekijken. Ook is het, net als in Nederland, gebruikelijk dat veel kerken het nieuwe jaar verwelkomen door de klokken te laten luiden.

In gezinnen waarin [[Doop (sacrament)|gedoopt]] wordt, wordt net na middernacht het woord gegeven aan de kinderen, die traditioneel hun [[nieuwjaarsbrief]] voorlezen, waarin ze hun ouders en [[Peterschap|doopmeter en -peter]] de beste wensen geven. Nadien krijgen ze hun geschenk.
Ook in België is Nieuwjaarszingen (in sommige regio's ook wel Koekenzingen) een fenomeen, dat vooral voorkomt in de Antwerpse Kempen en het Hageland.

In tegenstelling tot in Nederland rijden er in België wel bussen, teneinde het aantal verkeersslachtoffers door rijden onder invloed te reduceren.

Op Oudejaarsdag vindt in sommige streken het [[Nieuwjaarszingen]] plaats, waarbij kinderen van deur tot deur gaan om liedjes te zingen, waarna ze geld en snoepgoed kunnen ontvangen.

=== Duitsland ===
In [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]] en enkele andere landen is de sketch ''[[Dinner for One]]'' een traditioneel onderdeel van de televisieprogrammering op deze avond. Ook in Duitsland is het ''Bleigießen'' (loodgieten) populair, waarbij heet lood in een pot water wordt gegoten en uit de resulterende vormen de toekomst wordt gelezen. Ook vindt ''[[Rommelpot (muziekinstrument)#Oudejaarsavond|Rummelpottlaufen]]'' plaats in [[Noord-Duitsland]] en [[Denemarken]].

=== Suriname ===
In [[Suriname]] wordt ''owru yari'' uitgebreid gevierd, verspreid over een langere periode, gezamenlijk aangeduid als ''[[Surifesta]]''. Hierin worden de laatste weken van het oude jaar uitgevierd en de eerste dagen van het nieuwe jaar ingeluid. De eerste activiteiten beginnen al voor kerst en wordt voor een deel op straat gevierd waar bars staan opgesteld. Naast een groot aantal muziekevenementen, waaronder het [[Kawina Festival]], zijn er allerlei culturele, spirituele en sportevenementen, waaronder de spirituele reiniging met ''[[switi watra]]'' en de hardloopwedstrijd [[Bigi Broki Waka]] op de eerste zondag van het jaar over de [[Jules Wijdenboschbrug]]. Op oudjaarsdag wordt er op verschillende momenten gedurende de dag vuurwerk afgestoken, vaak ook door bedrijven. Onder grote belangstelling worden [[Chinese rol|Pagara Estafettes]] uitgerold en ontstoken en afgeteld naar het nieuwe jaar.<ref>Radio10, [http://www.radio10.sr/nieuws/surifesta-kalender-met-owru-yari-evenementen-eindelijk-uit/23190 Surifesta kalender met Owru Yari evenementen eindelijk uit], 12 december 2013</ref><ref>Getaway Travel, [https://web.archive.org/web/20160406150245/http://www.zuidamerika.nl/suriname/reisgids/feestdagen-festivals-suriname/ Surifesta], geraadpleegd op 6 april 2016</ref>

=== Brazilië ===
In [[Brazilië]] vieren veel mensen deze avond op het strand, meestal geheel gekleed in wit om hun goede intenties voor het nieuwe jaar uit te drukken. Velen gooien rozen en andere bloemen in de golven als offer aan de Afro-Braziliaanse zeegodin [[Yemayá|Iemanjá]].

=== Andere landen ===
* In [[Portugal]], [[Spanje]] en [[Argentinië]] eet men om middernacht op de slagen van de klok [[twaalf druiven]].
* In veel Engelstalige landen is het traditie om rond middernacht ''[[Auld Lang Syne]]'' te zingen.
* In de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]] laat men vlak voor middernacht de [[Times Square Ball]] zakken.
* Hongaren kennen de traditie om waar ook ter wereld om klokslag 00:00 het volkslied uit volle borst te zingen.

== Tijdszones ==
Door het tijdsverschil is het in [[Azië]] eerder oudejaarsavond dan in [[Europa (werelddeel)|Europa]], en in Amerika later. Hieronder volgt een willekeurig keuze van de landen en steden in de betreffende tijdzone en wanneer men viert, in de [[Midden-Europese Tijd]] (UTC+1):
* 11.00 uur in [[Kiribati]]: [[Kiritimati]] en de andere [[Line-eilanden]]
* 12.00 uur in [[Nieuw-Zeeland]]
* 13.00 uur in [[Wallis en Futuna]], de [[Fiji|Fiji-eilanden]] en [[Kamtsjatka (schiereiland)|Kamtsjatka]] in [[Rusland (hoofdbetekenis)|Rusland]]
* 14.00 uur in Oost-[[Australië (land)|Australië]] (onder andere [[Sydney (hoofdbetekenis)|Sydney]], [[Melbourne (hoofdbetekenis)|Melbourne]], [[Canberra]] en [[Tasmanië]])
* 14.30 uur in Australië: [[Zuid-Australië]]
* 15.00 uur in [[Rusland (hoofdbetekenis)|Rusland]]: [[Vladivostok]] en Australië: [[Queensland]]
* 15.30 uur in Australië: [[Noordelijk Territorium]]
* 16.00 uur in [[Japan (hoofdbetekenis)|Japan]], [[Zuid-Korea]] en [[West-Australië]]
* 17.00 uur in [[China (hoofdbetekenis)|China]], [[Hongkong (hoofdbetekenis)|Hongkong]], [[Macau (hoofdbetekenis)|Macau]], [[Maleisië]], [[Singapore]] en [[Taiwan (hoofdbetekenis)|Taiwan]]
* 18.00 uur in West-[[Indonesië]] en [[Thailand]]
* 19.30 uur in [[India]] en [[Sri Lanka]]
* 20.00 uur in Rusland: [[Perm (stad)|Perm]] en [[Jekaterinenburg]]
* 20.30 uur in [[Afghanistan]]
* 21.00 uur in de [[Verenigde Arabische Emiraten]], [[Mauritius (land)|Mauritius]], [[Oman (hoofdbetekenis)|Oman]], Rusland: [[Samara (stad)|Samara]] en [[Iran]]
* 22.00 uur in West-Rusland (onder andere [[Moskou (hoofdbetekenis)|Moskou]] en [[Sint-Petersburg]])
* 23.00 uur in [[Griekenland]], [[Zuid-Afrika]], [[Egypte (land)|Egypte]], [[Syrië]], [[Cyprus (hoofdbetekenis)|Cyprus]], [[Estland]], [[Letland]], [[Litouwen]], [[Oekraïne]], [[Finland]] en [[Turkije]]
* 00.00 uur in [[België (hoofdbetekenis)|België]], [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]], [[Frankrijk (hoofdbetekenis)|Frankrijk]], [[Albanië]], [[Italië]], [[Oostenrijk]], [[Zwitserland]], [[Polen (hoofdbetekenis)|Polen]], [[Tsjechië]], [[Denemarken]], [[Zweden]], [[Noorwegen]], [[Slowakije]], [[Hongarije]], [[Slovenië]], [[Spanje]] en [[Malta (land)|Malta]]
* 01.00 uur in [[Verenigd Koninkrijk|Groot-Brittannië]], [[Portugal]], [[Ierland (land)|Ierland]], [[IJsland]] en [[Marokko (hoofdbetekenis)|Marokko]] en [[Spanje]] ([[Canarische Eilanden|Canarische eilanden]])
* 02:00 uur op de [[Azoren]]
* 03.00 uur in [[Argentinië]] en oostelijk deel [[Brazilië]] (onder andere [[Rio de Janeiro (stad)|Rio de Janeiro]] en [[São Paulo (stad)|São Paulo]])
* 04.00 uur in [[Suriname (hoofdbetekenis)|Suriname]] en [[Chili]]
* 04.30 uur in [[Canada (hoofdbetekenis)|Canada]]: [[Newfoundland]]
* 05.00 uur in [[Canada (hoofdbetekenis)|Canada]]: Oostkust ([[New Brunswick]], [[Prins Edwardeiland (Canada)|Prince Edward Island]], [[Nova Scotia]], Labrador), de [[Dominicaanse Republiek]], [[Aruba]], [[Curaçao]], [[Sint Maarten (land)|Sint Maarten]] en [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]: [[Caribisch Nederland|BES-eilanden]]
* 06.00 uur in Canada: [[Ontario (hoofdbetekenis)|Ontario]] (onder andere [[Ottawa (stad)|Ottawa]] en [[Toronto (hoofdbetekenis)|Toronto]]) en [[Quebec (stad)|Quebec]] ([[Montreal (Canada)|Montreal]]) en [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]]: (Oostkust: onder andere [[New York (stad)|New York]], [[Miami (hoofdbetekenis)|Miami]], [[Atlanta (hoofdbetekenis)|Atlanta]], [[Boston (hoofdbetekenis)|Boston]], [[Detroit (Michigan)|Detroit]], [[Indianapolis]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] en [[Washington D.C.|Washington D.C]].)
* 07.00 uur in Canada: [[Winnipeg]] en VS: [[Chicago (hoofdbetekenis)|Chicago]], [[Houston (hoofdbetekenis)|Houston]], [[Minneapolis]], [[New Orleans (stad)|New Orleans]] en [[Mexico (land)|Mexico]]: [[Mexico-Stad]].
* 08.00 uur in Canada: [[Calgary]] en [[Edmonton (hoofdbetekenis)|Edmonton]] en VS: [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]], [[Salt Lake City]] en [[Denver (hoofdbetekenis)|Denver]].
* 09.00 uur in Canada: [[Victoria (Brits-Columbia)|Victoria]] en [[Vancouver (hoofdbetekenis)|Vancouver]] en VS: [[Los Angeles (hoofdbetekenis)|Los Angeles]], [[San Francisco (hoofdbetekenis)|San Francisco]], [[San Diego (Californië)|San Diego]], [[Seattle (hoofdbetekenis)|Seattle]] en [[Las Vegas (Nevada)|Las Vegas]].
* 10.00 uur in VS: [[Alaska (hoofdbetekenis)|Alaska]]
* 11.00 uur in VS: [[Hawaï (hoofdbetekenis)|Hawaï]]
*12.00 uur in VS: [[Amerikaans-Samoa]] en [[Midway (eiland)|Midway]] en Nieuw-Zeeland: [[Niue]] en [[Tokelau]]
*13.00 uur in VS: [[Baker (eiland)|Bakereiland]] en [[Howland (eiland)|Howlandeiland]]

{{Navigatie jaarwisseling}}
{{Appendix}}
[[Categorie:Feestdag]][[Categorie:Oud en nieuw]][[Categorie:December]]

Oudejaarsavond - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Tijdszones */