Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T01:51:04Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Grabesritter5.jpg|thumb|right|200px|De ridders in ordekledij]]
[[Bestand:Croix de l Ordre du Saint-Sepulcre.svg|thumb|right|200px|Het kruis van de ridderorde]]
[[Bestand:20180527 Maastricht Heiligdomsvaart 066.jpg|thumb|right|200px|Vrouwelijke ordeleden in zwarte mantels tijdens de [[Heiligdomsvaart (Maastricht)|Heiligdomsvaart van Maastricht]] in 2018]]
[[Bestand:20180527 Maastricht Heiligdomsvaart 069.jpg|thumb|right|200px|Mannelijke ordeleden in witte mantels tijdens de [[Heiligdomsvaart (Maastricht)|Heiligdomsvaart van Maastricht]] in 2018]]
De '''Orde van het Heilig Graf van Jeruzalem''' ([[Latijn]]: ''Ordo Equestris Sancti Sepulcri Hierosolymitani (OESSH)'', ook wel ''sepulchrijnen'' genaamd), is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[ridderorde (onderscheiding)|ridderorde]]. De orde stamt uit de tijd van de [[kruistochten]] en legt zich toe op het verspreiden van het katholieke geloof en het ondersteunen van caritatieve werken in het Heilig Land. Volgens het [[canoniek recht]] van de Rooms-Katholieke Kerk betreft het een 'gemeenschap van Christus-getrouwen', geen [[kloosterorde]] of [[Congregatie (kloostergemeenschap)|congregatie]].

Bij de beschouwing van de orde dient onderscheid gemaakt te worden tussen de hier besproken [[ridderlijke orde]] en de niet meer bestaande kloosterorde, zijnde de [[reguliere kanunniken van het Heilig Graf]]. Met het overlijden van kanunnik Piotr Pękalski kwam in 1874 een einde aan de mannelijke tak van deze orde. De vrouwelijke tak, de [[Reguliere Kanunnikessen van het Heilig Graf|reguliere kanunnikessen van het Heilig Graf]], bestaat wel nog.

Het symbool van de ridderorde is een [[krukkenkruis]] met vier [[Grieks kruis|Griekse kruisen]] in de armen. Het kruis is rood en wordt wel [[Jeruzalemkruis]] genoemd. Het door [[Godfried van Bouillon]] als wapen gekozen kruis in het wapen van het [[koninkrijk Jeruzalem]] is van goud.

De orde is onderverdeeld in 52 commanderijen, gevestigd in meer dan 30 landen: 24 in Europa, 15 in de Verenigde Staten en Canada, 5 in Latijns-Amerika en 6 in Australië en het Verre Oosten. Het totaal aantal actieve leden bedroeg in het begin van de 21e eeuw rond de 23.000.

De Orde van het Heilig Graf en de [[Orde van Malta|Souvereine Militaire Orde van Sint Jan van Jeruzalem, van Rhodos en van Malta]] zijn de enige twee door de Kerk erkende ridderorden, waarvan de eerste volledig en de tweede gedeeltelijk aan het pauselijk gezag onderworpen is. Andere orden zoals de [[Constantinische Orde]] spelen een minder prominente rol in het Vaticaan en in de katholieke Kerk en behoren eerder tot de categorie van de eretekens.

== Geschiedenis ==
De oorsprong van de Orde van het Heilig Graf van Jeruzalem ziet men in het [[Kapittel van het Heilig Graf]] in 1114. Toen ontstond ook het gebruik om adellijke pelgrims die in de 12e eeuw de gevaarlijke bedevaart naar Jeruzalem maakten bij het zogenaamde graf van Jezus aldaar tot ridder te laten slaan door de tot de [[minderbroeders|franciscanen]] behorende [[gardiaan]]. Onder de pelgrims die op deze wijze werden geridderd zijn [[Keizer Frederik III (1415-1493)|keizer Frederik III]] en de dichter-componist [[Oswald von Wolkenstein]]. Het kruis van Jeruzalem werd op de kleding en de wapenschilden van menige Europese edelman afgebeeld. In 1487 werd de decoratie, die al eerder door de pausen in [[bul (document)|bullen]] werd erkend, een pauselijke ridderorde. Nadat diverse pausen de orde zelf hadden geleid kreeg een kardinaal van de [[Romeinse Curie]] hierover de zorg.

Aan de aanwezigheid van de kanunniken bij het [[Heilig Grafkerk|Heilig Graf]] kwam een einde in 1187 toen [[Guy van Lusignan]] het onderspit dolf tegen [[Saladin]]. Het bestuurlijke centrum van de Orde der Sepulchrijnen werd verplaatst naar het Italiaanse [[Perugia (stad)|Perugia]]. Tegen het einde van de 15e eeuw ontstond ook een vrouwenafdeling, de zusters van het Heilig Graf.

Het eerste klooster voor [[Reguliere kanunnik|kanunnik]]essen in de [[Lage Landen]] werd in 1480 gesticht te [[Kinrooi]] door [[Jan van Abroek]] van het klooster van [[Sint Odiliënberg]]. In 1496 werd het [[Reguliere kanunnik|kanunnik]]enklooster gesticht te [[Klooster Hoogcruts|Hoogcruts]]. Vanuit Kinrooi volgde weer een grote expansie waaronder ook een klooster te [[Nieuwstadt]], toen behorend tot [[Hertogdom Gulik|Gulik]]. Dit werd na een tijdelijk verblijf bij de [[alexianen]] te [[Luik (stad)|Luik]] de basis van het [[Bonnefantenklooster (Maastricht)|Bonnefantenklooster]] te [[Maastricht]].

De wet van 1 september 1796 onder de [[Franse Revolutie|Franse bezetting]] schafte alle kloosters af en confisqueerde de bezittingen. Hiermee werd een gevoelige klap aan de orde toegediend.

De kanunnikessen wisten deze tegenslagen te boven te komen. De kloosters in [[Baden-Baden]] en in [[Chelmsford]] hadden de Franse Revolutie en de secularisatie overleefd. Tezamen met nieuwe [[priorij]]en "Jeruzalem" in 1826 in [[Turnhout]] en "Heilig Graf" in 1837 in [[Bilzen]] leidden zij in het midden van de 19e eeuw een nieuwe, derde expansiegolf in. Ook na de Tweede Wereldoorlog volgde er een fase van nieuwe uitbreiding. Er werd een stichting gedaan in [[São Paulo (stad)|Sao Paulo]] in [[Brazilië]]. En daarnaast sloten de kanunnikessen van de [[Sint-Trudoabdij (Brugge)|Sint-Trudoabdij]] in [[Brugge]] en de priorij [[Mirhi]] in Kongo zich aan bij de orde.

==Grootmeester==
[[Bestand:Borgo - palazzo dei Penitenzieri 1150682.jpg|thumb|Het Palazzo Della Rovere aan de [[Via della Conciliazione]] in Rome. Het hoofdkwartier van de orde.]]
De Orde van het Heilig Graf heeft niet dezelfde graad van zelfstandigheid die de Orde van Malta kenmerkt. In 1496 creëerde [[Paus Alexander VI]] de functie van Grootmeester van de Orde. Het zijn niet de leden die de grootmeester kiezen, maar de Heilige Stoel die een kardinaal als grootmeester aanstelt. Sinds 1949 is het hoofdkwartier van de orde gevestigd in het [[Palazzo dei Penitenzieri|Palazzo Della Rovere]] in Vaticaanstad. De volgende kardinalen zijn sinds 1949 grootmeester van de orde geweest:
*1949-1960: [[Nicola Canali]]
*1960-1972: [[Eugène Tisserant]]
*1972-1988: [[Maximilien de Fürstenberg]]
*1988-1995: [[Giuseppe Caprio]]
*1995-2007: [[Carlo Furno]]
*2007-2011: [[John Patrick Foley]]
*2011-2019: [[Edwin Frederick O'Brien]]
*2019-heden: [[Fernando Filoni]]

== Heden ==
Het motto van de orde is "[[Deus vult|Deus lo vult]]" (Latijn voor "God wil het").

De orde ziet in de ondersteuning van de christenen in het Heilige Land haar voornaamste opgave. Daarnaast is het bevorderen van het katholieke geloof en de trouw aan de paus een doel van de orde. De ridders en dames willen spiritualiteit, een christelijke levenswandel en naastenliefde bevorderen. Vanuit de buitenwereld is er op deze orde ook kritiek vanwege haar bemoeienis met politiek. Tot de leden behoren tal van rijke en invloedrijke katholieken, onder wie grootindustriëlen, topambtenaren en invloedrijke geestelijken.

== Ridders ==
Enkele bekende leden van deze ridderorde waren of zijn:
* keizer [[Frans Jozef I van Oostenrijk]]
* keizer [[Maximiliaan van Mexico]]
===België===
* koning [[Filip van België|Filip]] (ridder grootkruis)
* koning [[Albert II van België|Albert II]]
* koning [[Boudewijn van België|Boudewijn I]]
* koning [[Albert I van België|Albert I]]
* koningin [[Mathilde d'Udekem d'Acoz|Mathilde]] (dame grootkruis)
* koningin [[Paola Ruffo di Calabria|Paola]]
* koningin [[Fabiola de Mora y Aragón|Fabiola]]
* H.K.H. Princes [[Astrid van België]]
* Z.K.H. Prins [[Lorenz van België]]
* kardinaal [[Godfried Danneels]]
* kardinaal [[Jozef De Kesel]]
* kardinaal [[Julien Ries]]
* aartsbisschop [[André Léonard|André-Joseph Léonard]]
* mgr. [[Dirk Smet]]
* mgr. [[Honoré Van Waeyenbergh]]
* mgr. [[Guido Maertens]]
* broeder [[René Stockman]]
* bisschop [[Johan Bonny]]
* bisschop [[Jean-Pierre Delville]]
* bisschop [[Guy Harpigny]]
* hulpbisschop [[Jean Kockerols]]
* hulpbisschop [[Paul Lanneau]]
* kanunnik [[Ludo Collin]]
* minister [[Pieter De Crem]]
* eresenator [[Etienne Cooreman]]
* eremagistraat [[José Anne de Molina]]
* graaf [[Patrick d'Udekem d'Acoz]]
* graaf [[Henri d'Udekem d'Acoz]]
* baronnes [[Anne De Paepe]]
* baron [[Derrick Gosselin|Derrick-Philippe Gosselin]]
* baron [[Johan Swinnen (diplomaat)|Johan Swinnen]]
* baron [[Willem van de Voorde (diplomaat)|Willem van de Voorde]]
* baron [[Van Rijckevorsel|Jacques van Rijckevorsel]]
* Jonkheer [[Roland Nobels]]
* hoogleraar [[Marc Verstraete]]
* hoogleraar [[Bernard Himpens]]
* Mr. [[Jozef Dauwe]]

In het jaar 2013 telde de Belgische afdeling 347 leden.

===Nederland===
* bisschop mgr. [[Ad van Luyn]]
* bisschop mgr. [[Antoon Hurkmans]]
* bisschop mgr. [[Harrie Smeets]]
* [[Antoine Bodar]]
* [[Camiel Eurlings]]
* [[Jan Franssen]]
* prof. dr. [[Paul van Geest]] (grootofficier)
* dr. ir. [[Hans de Goeij]]

* dr. [[Steven van Eijck]]
* dr. [[Theo Brinkel]]
* [[Theo Bovens]]
* mgr. [[Karel Kasteel]] (grootofficier)
* [[Herman Jonker]]
* [[Roderick van de Mortel]]
* [[Arno Brok]]
* [[Dick Wijte]]
* [[Petrus Laurentius Regout|Petrus Regout]]
* [[Eric Berger]]
* [[Sylvester Eijffinger]]

== Literatuur ==
* Peter Robb: ''Middernacht op Sicilië''. Uitg. Het Spectrum, {{ISBN|90-274-6831-1}}.
* V. Cramer: ''Der Ritterorden Vom Hl. Grab von den Kreuzzügen bis zur Gegenwart''. Köln 1952
* M. Hereswitha: ''Inleiding tot de geschiedenis van het kloosterwezen in de Nederlanden'', vol. A.II.1.f., ''Orde van het Heilig-Graf'', Brussel, 1975 (= ''Archief- en Bibliotheekwezen in België'', nr. 15)
* Johannes Binkowski (Hrsg.): ''Erbe und Aufgabe: Der Ritterorden vom Heiligen Grab zu Jerusalem''. Köln 1981
* F. Pasini Frassoni: ''Histoire de l'Ordre Militaire du Saint Sepulchre de Jérusalem''. Collegio Araldica, Roma 1910
* Jean-Pierre de Gennes: ''Les Chevaliers du Saint-Sepulcre de Jérusalem''. Hérault, Paris 1995
* Kaspar Elm (red.): ''Militia Sancti Sepulcri: Idea e instituzioni. Atti del Colloquio Internazionale tenuto presso la Pontifica Università del Laterano, 10-12 avrile 1996''. Città del Vaticano 1998

== Externe links ==
* [http://www.heilig-graf.nl/ Commanderije Nederland van de Ridderorde van het Heilig Graf van Jeruzalem]
* [https://ordevanhetheiliggraf.be/de-orde-in-belgie/ Commanderij België van de Ridderorde van het Heilig Graf van Jeruzalem]
* [https://web.archive.org/web/20070227134750/http://www.grabesritter.de/ Ritterorden vom Heiligen Grab zu Jerusalem, Deutschland]
* [http://www.oessh.at Ritterorden vom Heiligen Grab zu Jerusalem, Österreich]
* [http://www.oessh.ch/ Ritterorden vom Heiligen Grab zu Jerusalem, Schweiz]
* [http://www.holysepulchre.net/ Order of the Holy Sepulchre of Jerusalem, USA ]
* [https://web.archive.org/web/20040907080233/http://www.fuldaerzeitung.de/sixcms/detail.php?template=ritter_detail&id=65017 Fuldaer Zeitung: ''Investitur in Köln vom 16. - 18. Mai 2003'']

{{Navigatie onderscheidingen Heilige Stoel}}
{{Commonscat|Order of the Holy Sepulchre}}

{{DEFAULTSORT:Heilig Graf}}
[[Categorie:Internationale ridderorde]]
[[Categorie:Ridderorde]]
[[Categorie:Ridderorde in Vaticaanstad]]

Orde van het Heilig Graf van Jeruzalem (internationaal) - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"