Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-11-12T03:06:47Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

Een '''openbare boekenkast''', '''boekenruilkast''', '''minibieb, biebbieb''' of '''ruilbibliotheek''' is een open of soms afsluitbare kast met [[Boek (document)|boek]]en, meestal in de [[openbare ruimte]], die wordt gebruikt om kosteloos en anoniem boeken te lenen en te [[Ruilhandel|ruilen]]. Wanneer het kastje de vorm heeft van een [[duiventil]] wordt het ook wel een '''boekentil''' genoemd.

Het principe van deze openbare boekenkasten is gestoeld op het idee dat meerdere mensen actief boeken delen en ruilen. Het is niet de bedoeling boeken toe te eigenen zonder daar een ander boek tegenover te stellen, of een kleine financiële vergoeding. Varianten op de openbare boekenkast, kunnen open kasten en boekenplanken zijn in (semi-)openbare gebouwen, binnen bedrijven voor het dienstdoende personeel of in cafés, hotels of hostels voor reizigers.

== Oorsprong en idee ==
Vergelijkbaar met het idee van [[bookcrossing]] ontwikkelde het idee om boekenkasten te maken die altijd voor het publiek toegankelijk zouden moeten zijn om de uitwisseling van boeken te ondersteunen, al in de jaren 1990.<ref>{{Citeer web|url=https://www.hebban.nl/spot/leentje-adriaensen/nieuws/bookcrossing|titel=Bookcrossers|bezochtdatum=2020-09-22|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=4 februari 2017|werk=|uitgever=Hebban|taal=}}</ref> Zeer vroege voorbeelden zijn de creaties van het performancekunstenaarsduo [[Clegg & Guttmann]] in 1991. Op 4 juli 2014 opende in Brugge het eerste officiële, Belgische boekenruilkastje.<ref>{{Citeer web|url=https://www.hln.be/in-de-buurt/brugge/wijk-pronkt-met-officiele-minibib~a0e8644a/|titel=Wijk pronkt met officiële minibib|bezochtdatum=2020-09-22|auteur=Bart Huysentruyt|achternaam=|voornaam=|datum=4 juli 2014|werk=hln.be|uitgever=Het Laatste Nieuws|taal=}}</ref> De eerste boekenkasten voor gebruik als 'gratis openluchtbibliotheek' in Duitsland waren in Darmstadt en Hannover, in 2013 stonden er alleen al in de stad Hannover 31 boekenkasten.<ref>{{Citeer web|url=https://www.haz.de/Hannover/Aus-den-Stadtteilen/Nord/Der-Erfinder-der-Buecherschraenke-arbeitet-beim-Werkstatt-Treff|titel=Der Erfinder der Bücherschränke arbeitet beim Werkstatt-Treff|bezochtdatum=2020-09-20|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=3 november 2012|werk=HAZ – Hannoversche Allgemeine|uitgever=|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.hannover.de/Kultur-Freizeit/Freizeit-Sport/Freizeiteinrichtungen/Stadtteilkultur/Offener-B%C3%BCcherschrank|titel=Offener Bücherschrank|bezochtdatum=2020-09-20|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2 mei 2018|werk=www.hannover.de|uitgever=|taal=}}</ref> De Keulse architect Hans-Jürgen Greve ontwierp zijn eigen model (BOKX) van staal en acrylglas, die geoptimaliseerd is voor buitenruimtes. 390 van deze weerbestendige stalen kasten staan in Duitsland.

== Gebruik en acceptatie ==
Op centraal gelegen locaties die goed bereikbaar zijn en waar veel mensen komen, worden de openbare boekenkasten meestal snel geaccepteerd en veel gebruikt. Het risico van schade door vandalisme kan worden tegengegaan door “boekenkastsponsors”, die voortdurend letten op de staat van de boekenkasten en deze verzorgen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.ad.nl/dordrecht/papendrechtse-boekenruilkast-op-slot-vanwege-vandalisme-deze-tieners-willen-niet-lezen~a6d9910f/|titel=Papendrechtse boekenruilkast op slot vanwege vandalisme|bezochtdatum=2020-09-20|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=16 september 2020|werk=ad.nl|uitgever=Algemeen Dagblad|taal=}}</ref>

De acceptatie, motivatie en gebruikersprofiel van openbare boekenplanken zijn in 2008 onderzocht door een studie aan de Universiteit van Bonn.<ref>{{Citeer web|url=https://www.uni-bonn.de/die-universitaet/publikationen/forsch/archiv/forsch-2-april-2009/lernen_und_lehren.pdf#page=4|titel=Bonner „Gemeinschaftsmöbel“ – Studienobjekt: Offener Bücherschrank als soziales System|bezochtdatum=20 september 2020|auteur=Ulrike Klopp|achternaam=|voornaam=|datum=1 februari 2009|uitgever=forsch/Bonner Universitäts-Nachrichten|taal=}}</ref> Het bleek dat het systeem zich had ontwikkeld als een opmerkelijk alternatief voor conventionele boekhandels. Men kan echter niet spreken van een klassieke ruilbeurs, maar van een vrijwillige overdracht. De gebruikers vertelden dat ze van mening waren dat regelmatig gebruik van openbare boekenkasten als voorbeeld zou kunnen dienen voor soortgelijke kasten voor andere goederen.<ref>{{Citeer web|url=https://www.littlefreepantry.org/|titel=Little free pantry|bezochtdatum=2020-09-20|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|werk=|uitgever=|taal=}}</ref> Deze acceptatie heeft geleid tot een snelle verspreiding van openbare boekenplanken in heel Duitsland. Een duurzame en weerbestendige constructie bevordert langdurig gebruik.<ref>{{Citeer web|url=https://ga.de/bonn/ein-schrank-fuer-ausgesetzte-buecher_aid-40349073|titel=Ein Schrank für ausgesetzte Bücher|bezochtdatum=2020-09-20|auteur=Bettina Köhl|achternaam=|voornaam=|datum=20 november 2008|werk=General-Anzeiger Bonn|uitgever=|taal=}}</ref>

In Nederland was het op 19 september 2020 landelijke "Dag van de minibieb", waar plaatselijk veel aandacht werd gevraagd door de media voor de diverse minibiebs. Als motivatie voor het plaatsen van een minibiebs noemen mensen [[duurzaamheid]]<ref>{{Citeer web|url=https://www.limburger.nl/cnt/dmf20200915_00175883/landelijke-dag-van-de-minibiebs-het-is-zonde-om-boeken-weg-te-gooien|titel=Landelijke dag van de minibiebs: ‘Het is zonde om boeken weg te gooien’|bezochtdatum=2020-09-27|werk=www.limburger.nl|taal=nl}}</ref>, de laagdrempeligheid van de kasten<ref>{{Citeer web|url=https://www.nhnieuws.nl/nieuws/273271/zaanse-dag-van-de-minibieb-ik-denk-dat-dit-wat-laagdrempeliger-is|titel=Zaanse dag van de minibieb: "Ik denk dat dit wat laagdrempeliger is"|bezochtdatum=2020-09-27|werk=www.nhnieuws.nl|taal=nl}}</ref>, maar ook het sluiten van de openbare bibliotheek in de buurt<ref>{{Citeer web|url=https://www.bndestem.nl/bergen-op-zoom/vandaag-is-de-dag-van-de-minibieb-als-mensen-langskomen-ontstaan-vaak-leuke-gesprekken~aac9f045/|titel=Vandaag is de Dag van de Minibieb: ‘Als mensen langskomen, ontstaan vaak leuke gesprekken’|bezochtdatum=27-9-2020|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=|uitgever=<nowiki>[[BN de Stem]</nowiki>|taal=nl}}</ref>.

In Noord-Amerika zijn kleine gesloten boekenkasten, meestal voor woningen, in veel steden een normaal verschijnsel geworden. Sommige hiervan zijn zelf gemaakt of gekocht. In 2009 werd [[Little Free Library]] opgericht.<ref>{{Citeer web|url=https://www.iedereenleest.be/over-lezen/boekenruilkastjes-vlaanderen|titel=Boekenruilkastjes in Vlaanderen|bezochtdatum=2020-09-20|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=10 juli 2019|werk=|uitgever=Iedereen Leest|taal=}}</ref><ref>{{Citeer boek|titel=The-little-free-library-book|auteurlink=|auteur=Margret Aldrich|medeauteurs=|taal=en|url=https://boekenoverboeken.com/the-little-free-library-book/|uitgever=Coffee House Press|datum=14 april 2015|pagina's=|ISBN=9781566894074}}</ref> In Nederland is minibieb.nl het equivalent van Little Free Library.<ref>{{Citeer web|url=https://decorrespondent.nl/8498/de-opkomst-van-de-openbare-boekenkastjes-nu-ook-met-onze-boeken-erin/457387854-5c691d50|titel=De opkomst van de openbare boekenkastjes|bezochtdatum=2020-09-22|auteur=Milou Klein Lankhorst|achternaam=|voornaam=|datum=11 juli 2018|werk=De Correspondent|uitgever=|taal=}}</ref> In Australië werkt Street Library Australia op dezelfde manier.<ref>{{Citeer web|url=https://www.ellaslist.com.au/articles/where-to-find-a-street-library-in-your-area|titel=Where To Find A Street Library In Your Area Of Sydney|bezochtdatum=2020-09-20|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=31 maart 2020|werk=|uitgever=Ellaslist|taal=}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://www.smh.com.au/entertainment/books/how-the-street-library-revolution-is-bringing-neighbourhoods-together-20170620-gwusn4.html|titel=How the street library revolution is bringing neighbourhoods together|bezochtdatum=2020-09-20|auteur=Ali Gripper|achternaam=|voornaam=|datum=23 juni 2017|werk=|uitgever=The Sydney Morning Herald|taal=}}</ref>



== Afbeeldingen ==
<gallery>
Lanklaar1.jpg|Boekenruilkast in Lanklaar (België)
Boekenkast in de tuin.jpg|Boekenruilkast in Winterswijk (Nederland)
Ruilbibliotheek Sinte-Annalaan.png|Ruilbibliotheek te [[Aalst (Oost-Vlaanderen)|Aalst]]
Venray.jpg|Boekenruilkast in een oude koelkast in Venray (Nederland)
Flügelhorst.jpg|Boekenruilkast in een oude bushalte in Flügelhorst (Duitsland)
Ribeauvillé public bookcase.jpg|Boekenruilkast in [[Ribeauvillé]], Frankrijk
</gallery>

== Zie ook ==
* [[Bibliotheek (algemeen)]]
* [[Weggeefwinkel]]
* [[Bookcrossing]]

== Externe links ==
* https://web.archive.org/web/20200923205203/http://users.telenet.be/noreen/Noreen/Vlaamse_boekenkasten.htm
* https://minibieb.nl/
* [https://mapcomplete.osm.be/bookcases.html?z=10&lat=51.24687&lon=3.836975&language=nl&welcome-control-toggle=true#relation/12728392 Overzicht met Nederlandse en Vlaamse boekenruilkasten]

== Referenties ==
{{References}}

[[Categorie:Alternatieve economie]]
[[Categorie:Boek]]
[[Categorie:Bibliotheek]]

Openbare boekenkast - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd