Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Michiel Jansz. van Mierevelt]] [[Slot Loevestein]] ''Hugo de Groot zig bereidende tot de vlugt uit de Loevesteinsche gevangenis, in't jaar 1622'' (Tekening van Jan Wagenaar uit 1754) De '''ontsnapping van Hugo de Groot''' uit Slot Loevestein in 1621 is internationaa...'

2025-11-06T07:52:08Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|''Hugo Grotius'' door [[Michiel van Mierevelt|Michiel Jansz. van Mierevelt]] thumb|[[Slot Loevestein]] thumb|''Hugo de Groot zig bereidende tot de vlugt uit de Loevesteinsche gevangenis, in't jaar 1622'' (Tekening van Jan Wagenaar uit 1754) De '''ontsnapping van Hugo de Groot''' uit Slot Loevestein in 1621 is internationaa...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Michiel Jansz van Mierevelt - Hugo Grotius.jpg|thumb|''Hugo Grotius'' door [[Michiel van Mierevelt|Michiel Jansz. van Mierevelt]]]]
[[Bestand:Slot Loevestein.jpg|thumb|[[Slot Loevestein]]]]
[[Bestand:Hugo de Groot 1622.jpg|thumb|''Hugo de Groot zig bereidende tot de vlugt uit de Loevesteinsche gevangenis, in't jaar 1622'' (Tekening van Jan Wagenaar uit 1754)]]
De '''ontsnapping van Hugo de Groot''' uit [[Slot Loevestein]] in [[1621]] is internationaal beroemd. [[Hugo de Groot (rechtsgeleerde)|Hugo de Groot]] maakte zo een voortijdig einde aan de [[levenslange gevangenisstraf]] die hij er sinds [[5 juni]] [[1619]] uitzat. Hij ontsnapte op [[22 maart]] 1621, vlak voor het eind van het [[Twaalfjarig Bestand]] tijdens de [[Tachtigjarige Oorlog]], verscholen in een [[boekenkist]]. Na zijn ontsnapping heeft hij nog 24 jaar geleefd.

== Voorbereidingen ==
Hugo de Groot mocht tijdens zijn gevangenschap verder studeren en schrijven. De boeken die hiervoor nodig waren, werden vanuit [[Gorinchem]] in een boekenkist naar Slot Loevestein gebracht. De boekenkist werd in het begin streng gecontroleerd, maar later verslapte de controle. Hierdoor werd een plan gesmeed om De Groot te laten ontsnappen. Hij trainde om stil en geruisloos te liggen in de boekenkist. De training duurde steeds twee uur per keer, de duur van de overtocht naar Gorinchem.

Op de dag dat er in Gorinchem een jaarmarkt gevierd werd, kroop Hugo de Groot in de boekenkist en werd mede door dienstmeisje [[Elselina van Houweningen|Elsje van Houweningen]] het kasteel uitgebracht. De boekenkist werd mede door de festiviteiten niet gecontroleerd. Rond 08.30 uur werd de kist naar de overkant van de [[Waal (rivier)|Waal]]/[[Merwede]] gebracht. In Gorinchem kwam hij rond 10.00 uur aan. Rond 12.00 uur was hij verkleed als [[metselaar]] en vertrok te voet via het [[Hugo de Grootpoortje]] richting het zuiden. Na een tocht door het [[Land van Altena]] kwam hij 's middags rond 16.00 uur aan in [[Waalwijk (stad)|Waalwijk]]. Vandaar vertrok hij om ongeveer 18.00 uur naar Antwerpen op de kar van een Waalwijkse voerman.

Men vond 's-avonds zijn kamer verdacht donker en ontdekte zijn ontsnapping. Er werden nog wel ruiters de regio ingestuurd. Na middernacht arriveerden de ruiters in Waalwijk, maar De Groot was toen al enkele uren onderweg. De ruiters moesten van Spaans gebied blijven en hadden geen aanknopingspunt wat de bestemming zou zijn van Hugo de Groot.

== De route naar Antwerpen ==
Hugo de Groot reisde hoogstwaarschijnlijk via de in die tijd gangbare route van Waalwijk naar Antwerpen: Waalwijk, Loon op Zand, Tilburg, Riel, Alphen, Baarle, Hoogstraten, Sint-Lenaarts, Sint-Job-In-'t-Goor, Merksem, Antwerpen. Tussen Riel en Hoogstraten moest hij daarbij Staats gebied doorkruisen. In de biografie van De Groot door Brandt en Van Cattenburgh staat daarover: 'Den ganschen nacht gereden hebbende, en nog eenige uuren van Antwerpen zynde, zag hy des anderen daegs eenige Soldaeten van den Spaenschen bodem op hem afkomen, die de kar deeden stil staen en hem naer zyn paspoort vraegden.' <ref>Caspar Brandt en Adriaan van Cattenburgh, ''Historie van het Leven des Heeren Huig de Groot''.</ref> Hieruit valt op te maken dat Hugo de Groot op dat punt zojuist Staats gebied had verlaten. Blijkbaar zag hij weinig gevaar in dat traject over 'vijandig' gebied.

Dezelfde passage uit de biografie maakt duidelijk dat Hugo de Groot niet in herberg De Zwaan in Baarle heeft overnacht, zoals een hardnekkige legende wil. Het tijdschema zou daarmee ook in strijd zijn. De Groot arriveerde rond half één bij zijn gastheer dominee Nicolaas Grevinkhoven in Antwerpen. Dat zou onhaalbaar zijn geweest als hij ook nog in Baarle had overnacht.

Vanuit Antwerpen reisde De Groot anderhalve week daarna naar [[Parijs]].

== Boekenkist ==
Drie musea in Nederland hebben een boekenkist waarvan beweerd wordt dat hij voor de ontsnapping is gebruikt. <ref>[http://www.omroepwest.nl/nieuws/2191706/Boekenkist-Hugo-de-Groot-staat-niet-in-Prinsenhof-Delft Boekenkist Hugo de Groot staat niet in Prinsenhof Delft]</ref> Er staat er een in het [[Rijksmuseum Amsterdam|Rijksmuseum]] in [[Amsterdam]], <ref>[https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/NG-KOG-1208 Boekenkist van Hugo de Groot in Rijksmuseum]</ref> in [[Museum Prinsenhof Delft|Museum Prinsenhof]] in [[Delft]] <ref>[https://web.archive.org/web/20160414131219/http://prinsenhof-delft.nl/topstukken/23-willem-van-oranje/55-de-boekenkist-van-hugo-de-groot De boekenkist van Hugo de Groot- Topstuk uit de collectie]</ref> en in Slot Loevestein. <ref>{{Citeer web|url=https://www.slotloevestein.nl/canon-de-echte-kist/|titel=Canon {{!}} De echte kist?|bezochtdatum=2021-08-31|werk=Slot Loevestein|archiefdatum=2021-08-31|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210831091440/https://www.slotloevestein.nl/canon-de-echte-kist/|dodeurl=ja}}</ref>

Onderzoek ten behoeve van de restauratie van de Delftse kist in 2013 heeft aangetoond dat hoogstwaarschijnlijk geen van de drie kisten de kist van de ontsnapping is: die raakte namelijk al in de 17e eeuw zoek.
Op 4 maart 2020, na, nogmaals een diepgaand onderzoek, maakte het televisieprogramma ''[[Historisch bewijs]]'' bekend dat de boekenkist die in het Museum Prinsenhof staat, "als enige de kist zou kunnen zijn". <ref>{{Citeer web|url=https://www.avrotros.nl/historisch-bewijs/gemist/detail/item/historisch-bewijs-de-boekenkist-van-hugo-de-groot-04-03-2020/|titel=Historisch Bewijs - De boekenkist van Hugo de Groot - Historisch Bewijs|bezochtdatum=2020-03-22|werk=AVROTROS.nl|taal=nl|archiefdatum=22-3-2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200322135925/https://www.avrotros.nl/historisch-bewijs/gemist/detail/item/historisch-bewijs-de-boekenkist-van-hugo-de-groot-04-03-2020/|dodeurl=ja}}</ref>

== Fotogalerij ==
<gallery widths=160 heights=160>
Bestand:Hugo de Groot poortje P1050244.jpg|Hugo de Grootpoortje in [[Gorinchem]]
Bestand:Gorinchem P1050245.jpg|Bord aan het Hugo de Grootpoortje in Gorinchem
Bestand:Slot Loevestein - Boekenkist van Hugo de Groot.jpg|Boekenkist uit de tijd van Hugo de Groot (Slot Loevestein)
Bestand:Boekenkist van Hugo de Groot, RP-F-00-8540.jpg|'Boekenkist van Hugo de Groot', fotocollectie Rijksprentenkabinet
</gallery>

{{Appendix|2=
{{References}}
* Bron: Caspar Brandt en Adriaan van Cattenburgh, [https://books.google.com/books?id=MuFLAAAAcAAJ&pg=PA1 Historie van het Leven des Heeren Huig de Groot]
* Bron: [https://www.marikenpad.nl/roemruchte-reizigers/hugo-de-groot/ Marikenpad]
* Bron: [http://www.baarledigitaal.org/HugodeGroot.php Baarle-Digitaal]
}}

[[Categorie:1621]][[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de 17e eeuw]][[Categorie:Gouden Eeuw (Nederland)]]

Ontsnapping van Hugo de Groot - Bewerkingsoverzicht