Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-02-15T10:27:47Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

De '''nikolaïeten''' worden in de [[Openbaring van Johannes]] 2:6 en 2:15 genoemd als een beweging waarvan de leer de [[Gemeente (kerk)|gemeenten]] van [[Efeze]] en [[Pergamum]] bedreigde. Ze kenmerkte zich onder andere door een bandeloos leven en eten van offervlees.

== Herkomst van de naam ==
[[Ireneüs van Lyon]] (140-202) suggereerde dat de [[zeven diakens|diaken]] [[Nikolaüs]] uit [[Handelingen van de Apostelen|Handelingen]] 6:5 de stichter van deze groep was, maar had geen ander argument dan de overeenkomst qua naam.<ref>Ireneüs: ''Adversus haereses'' I.23; III 11.7.</ref> [[Hippolytus van Rome]] (170-235) volgde Ireneüs hierin.<ref>Hippolytus van Rome, ''Philosophumena'' VII.26.</ref> [[Clemens van Alexandrië]] (overl. 215) stelde deze bewering als een kwaadwillige verdraaiing van op zich onschadelijke woorden voor.<ref>Clemens van Alexandrië: ''Stromata'' III.4.</ref> Brox denkt dat de groep zich zo noemde, omdat zij Nikolaüs als [[apostel]] beschouwden.<ref>N. Brox: (1965): ''Vigil Christ'', pag. 23-25.</ref>

In 1712 wees [[Christoph August Heumann]] op de [[Etymologie|etymologische]] overeenkomst tussen Balaäm uit Openbaring 2:14 ([[Bileam]]), ''bal‘a ‘amm'', "hij heeft het volk verslonden" en Nikolaüs, νικᾁ λάον, "hij overwint het volk".<ref>Heumann (1716): ''Acta philisophorum'', pag. 179.</ref> Janzon brengt de naam in verband met de [[Hebreeuws]]e stam ''nkl'', "met slimheid bedriegen" in [[Numeri]] 25:18.<ref>P. Janzon (1956): ''Svensk Exgetisk Arsbok'', pag. 82-84.</ref>

Een andere interpretatie van Nikolaüs, νικᾁ λάον is dat deze twee Griekse woorden "heerser" en "volk" kunnen betekenen. De nikolaïeten zouden zichzelf zien als leiders binnen de christelijke beweging, wat uitmondde in de "bovenlaag" van geestelijken. Hun leer zou naast het bovengenoemde ook inhouden dat er binnen het christendom een tweedeling ontstond in geestelijkheid en leken.{{Bron?||2020|12|22}}

==Kenmerken==
Over de precieze inhoud van de leer en rite van deze nikolaïeten zegt het [[Nieuwe Testament]] niets. De gemeente in Pergamum werd verweten dat sommige leden aan de leer van de nikolaïeten vasthielden, zoals anderen aan de leer van Bileam vasthielden, die [[Balak (Bijbel)|Balak]] een val liet opzetten voor de [[Israëlieten]], "waardoor ze heidens offervlees zouden gaan eten en ontucht zouden plegen" (Openbaring 2:14-15). Hoewel deze constructie niet hoeft in te houden dat dit ook de (valse) leer was van de nikolaïeten, wordt hun [[geloofsafval]] sinds de [[kerkvader]]s hiermee gelijkgesteld.

Uit de tekst in Openbaring wordt ook niet duidelijk of het hier gaat over bevriende heidenen of andersdenkende, [[Sekte|sektarische]] christenen. Het verbod op ontucht in de [[wet van Mozes]] werd zonder twijfel overgenomen in het [[christendom]] ([[Evangelie volgens Matteüs|Matteüs]] 5:27-28), maar het eten van (heidens) offervlees was duidelijk een twistpunt in de [[Vroege christendom|vroege kerk]], zoals blijkt uit [[Eerste brief van Paulus aan de Korintiërs|1 Korintiërs]] 8. Uit dit betoog blijkt dat [[Paulus (apostel)|Paulus]] het standpunt innam dat er geen bezwaar is tegen het eten van offervlees, behalve als het een andere christen tot struikelen zou brengen. Dit standpunt is strijdig met de weergave van het [[concilie van Jeruzalem]] in [[Handelingen van de apostelen|Handelingen]], die zegt dat de uitkomst van het concilie was dat ook heidenchristenen zich moesten onthouden van spijzen die aan afgoden waren geofferd (Handelingen 15:23-29). Om die reden wordt meestal aangenomen dat het hier gaat om een discussie binnen de christengemeenschap, waarbij de nikolaïeten een standpunt innamen dat in strijd was met die van het concilie van Jeruzalem, mogelijk het standpunt van Paulus.<ref>A.P. van Schaik (1971): ''De Openbaring van Johannes'', pag. 34-35.</ref> [[Emmanuel Carrère]] vermoedt dat met nikolaïeten de aanhangers van Paulus werden aangeduid, die volgens de auteur van de Openbaring met hun leer de groeiende christenbeweging in het verderf zouden kunnen storten.<ref>{{Aut|[[Emmanuel Carrère|E. Carrère]]}} (2016): ''Le royaume'', POL, Parijs, {{ISBN|9782818021187}}, pag. 413.</ref>

Volgens Ireneüs leidden de nikolaïeten een leven van ongeremd genot.<ref>Ireneüs: ''Adversus haereses'' I.26.3; III 11.1.</ref> [[Sint Victorinus|Victorinus van Pettau]] (overleden in 303 of 304) zegt dat ze vlees van godenoffers aten.<ref>Victorinus van Pettau: ''Commentaar op de Apocalyps'' 2.1</ref> [[Eusebius van Caesarea]] (ca. 263-339?) zei dat de sekte van korte duur was.<ref>Eusebius van Caesarea: ''Historia Ecclesiastica'' III.29.</ref> [[Epiphanius van Salamis|Epiphanius]] (ca. 320-403) heeft in zijn geschrift ''[[Panarion]]'' uitvoerig over de nikolaïeten geschreven en was onder meer van opvatting dat de latere [[borborieten]] door hen geïnspireerd waren.<ref> [https://web.archive.org/web/20150906041916/http://www.masseiana.org/panarion_bk1.htm#25. Engelse vertaling van hoofdstuk 25 over de nikolaïeten en hoofdstuk 26 over de borborieten in de ''Panarion''].</ref> [[Thomas van Aquino]] (1225-1274) was van mening dat de nikolaïeten ofwel [[polygamie]] ofwel [[concubinaat]] hebben gesteund.<ref>Thomas van Aquino: ''Summa contra Gentiles'' III.124.</ref>

==Nicolaïsme==
In de Middeleeuwen, met name ten tijde van de [[Gregoriaanse hervorming]] (11e-12e eeuw), werd de naam nikolaïeten door de voorstanders van het [[priestercelibaat]] toegepast op gehuwde of in concubinaat levende priesters (zie [[nicolaïsme]]).

==Verder lezen==
* {{Aut|H. Kraft}}, ''Die Offenbarung des Johannes'' (''Handbuch zum Neuen Testament'', 16a), Tübingen, 1974, pp. 72ff.

== Externe link ==
* {{en}}[http://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Nicolaites Nicolaites], [[Catholic Encyclopedia]] (1913)

{{Appendix}}

[[Categorie:Geschiedenis van de katholieke kerken]]
[[Categorie:Nieuwe Testament]]

Nikolaïeten - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd