Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Infobox kanaal | afbeelding = Location_Nieuwe-Merwede.png | lengte = 21 | klasse = VIc | jaar = 1874 | debiet = 1050 | oppervlakte = | oorsprong = Boven-Merwede | uitmonding = Hollandsch Diep | stroomtdoor = Noord-Brabant en Zuid-Holland | afbeelding2 = Nieuwe Merwede Noordwaard.png | onderschrift2 = De Nieuwe Merwede, gezien vanuit de lucht. Op de foto zijn duidelijk een aantal drempels met bruggen zichtbaar. Bij hoge waterstanden kan het wa...'

2024-11-13T06:26:10Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Infobox kanaal | afbeelding = Location_Nieuwe-Merwede.png | lengte = 21 | klasse = VIc | jaar = 1874 | debiet = 1050 | oppervlakte = | oorsprong = Boven-Merwede | uitmonding = Hollandsch Diep | stroomtdoor = Noord-Brabant en Zuid-Holland | afbeelding2 = Nieuwe Merwede Noordwaard.png | onderschrift2 = De Nieuwe Merwede, gezien vanuit de lucht. Op de foto zijn duidelijk een aantal drempels met bruggen zichtbaar. Bij hoge waterstanden kan het wa...'

Nieuwe pagina

{{Infobox kanaal
| afbeelding = Location_Nieuwe-Merwede.png
| lengte = 21
| klasse = VIc
| jaar = 1874
| debiet = 1050
| oppervlakte =
| oorsprong = [[Boven-Merwede]]
| uitmonding = [[Hollandsch Diep]]
| stroomtdoor = [[Noord-Brabant]] en [[Zuid-Holland]]
| afbeelding2 = Nieuwe Merwede Noordwaard.png
| onderschrift2 = De Nieuwe Merwede, gezien vanuit de lucht. Op de foto zijn duidelijk een aantal drempels met bruggen zichtbaar. Bij hoge waterstanden kan het water van de Nieuwe Merwede via die drempels gemakkelijk de zogenaamde [[Biesbosch|Noordwaard]] binnenstromen. Zo kan het water sneller afgevoerd worden, via het [[Gat van de Visschen]], richting het [[Hollandsch Diep]]
}}
De '''Nieuwe Merwede''' is een kanaal (gekanaliseerde rivier) in [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] dat aan de zuidoostzijde langs het [[Eiland van Dordrecht]] loopt. Het vormt de grens tussen [[Zuid-Holland]] en [[Noord-Brabant]] en fungeert als de belangrijkste [[benedenloop]] van de [[Waal (rivier)|Waal]]. De Nieuwe Merwede doorsnijdt over vrijwel zijn gehele lengte het Nationaal Park [[De Biesbosch]] en vormt een belangrijk onderdeel in de vaarroute tussen [[Haven van Antwerpen|Antwerpen]] en [[Ruhrgebied|Duitsland]]. De kunstmatige rivier kent geen bruggen of tunnels, en slechts één veerpont (Kop van 't Land-Werkendam) voor alle verkeer.

== Loop ==
Bij [[Slot Loevestein]] komen de Waal en de [[Afgedamde Maas|Maas]] samen om de [[Merwede]] te vormen, hier [[Boven-Merwede]] genoemd. Deze verliest bij [[Werkendam (plaats)|Werkendam]] een groot deel van zijn water aan de Nieuwe Merwede, die in zuidwestelijke richting stroomt. De rest van het water stroomt als [[Beneden Merwede]] naar het westen, richting Dordrecht. De Nieuwe Merwede heeft een lengte van circa 21 kilometer en gaat bij de monding van de [[Amer (rivier)|Amer]] over in het [[Hollandsch Diep|Hollands Diep]]. De Nieuwe Merwede is een getijdenrivier en is circa 300 tot 700 meter breed. Het punt waarop de [[Merwede]] zich in tweeën splitst is belangrijk bij de verdeling van het [[Rijn|Rijnwater]] in Nederland. Evenals bij de stroomopwaarts gelegen [[Pannerdense Kop]], wordt het rivierwater met een verhouding 3:1 verdeeld. De lokale bevolking noemt deze splitsing het ''Kraaiennest'', maar de officiële en historische benaming luidt de ''Kop van de Oude Wiel''.
Het vaarwater wordt gebruikt door binnenvaartschepen tot en met CEMT-klasse VIc en pleziervaart. <ref>{{Citeer web |url = https://vaarweginformatie.nl/fdd/main/download?fileId=1942534 |titel = Vaarwegen in Nederland |bezochtdatum = 2023-10-12 |datum = October 2023 |formaat = pdf |uitgever = Rijkswaterstaat |paginas = Pagina 176 / 495 |taal = nl |toonnl = }}</ref>

== Historie ==
Eeuwen geleden bestond al een rivier die Nieuwe Merwede werd genoemd. Deze naam werd gegeven aan het oostelijke deel van de huidige [[Oude Maas]], nadat dit gedeelte in de 12de eeuw was ontstaan als [[Crevasse (afzetting)|doorbraakgeul]] van de Merwede. Later is deze naam voor dit riviergedeelte in vergetelheid geraakt.

De huidige Nieuwe Merwede is uitgegraven tussen [[1861]] en [[1874]], om veel water van de [[Boven-Merwede]] ([[Waal (rivier)|Waal]]) sneller af te kunnen voeren (aangezien de [[Beneden-Merwede]] hiervoor veel te smal en ondiep was). Vóór de aanleg van de Nieuwe-Merwede werd het water afgevoerd via een fijnmazig netwerk van rivierarmen, kreken en killen (de [[Nationaal Park De Biesbosch|Biesbosch]]), die bij hoge waterstanden en/of bij de vorming van rivierijs (ijsdammen) konden verstoppen en elders dijkdoorbraken en overstromingen tot gevolg konden hebben.

Bij het graven van de Nieuwe Merwede zijn een aantal brede killen verbreed en uitgediept, en door hoge dijken omgeven. Het gaat om de Grote Hel/Westkil, het Gat van de Puttesteek, het Gat van de Vogelaar en het [[Gat van Kielen]]. Alle overige kreken die verbonden waren met de Nieuwe Merwede zijn bovenstrooms afgedamd. Slechts drie van deze kreken, het [[Steurgat]], het [[Gat van den Hardenhoek]] en het [[Wantij (waterweg)|Wantij]], hebben een scheepvaartverbinding met de Nieuwe Merwede behouden en kunnen met een [[schutsluis]] bereikt worden (namelijk: de [[Biesboschsluis]], de [[Spieringsluis]] en de [[Ottersluis]]). Twee kreken zijn door [[strekdam|strekdammen]] benedenstrooms afgedamd. Het gaat hierbij om een strekdam van de [[Deeneplaat]] naar de [[Anna Jacominaplaat]], waarbij het [[Gat van de Visschen]] werd afgedamd, en de zogenaamde [[Dam van Engeland]], waarbij het Gat van Kielen werd afgedamd.

== Externe link ==
*{{Citeer web | url = https://www.rijkswaterstaat.nl/water/vaarwegenoverzicht/nieuwe-merwede | titel = Nieuwe Merwede | bezochtdatum = 2023-10-12 | uitgever = Rijkswaterstaat | taal = nl | toonnl = | archiefurl = https://web.archive.org/web/20230322071230/https://www.rijkswaterstaat.nl/water/vaarwegenoverzicht/nieuwe-merwede | archiefdatum = 2023-03-22 | dodeurl = }}
[[Bestand:NieuweMerwedeTrace.png|thumb|300px|left|Biesboschkaart uit 1868, waarin het toekomstige tracé van de Nieuwe Merwede is aangegeven door middel van een stippellijn.]]
[[Bestand:Nieuwe Merwede Havens.jpg|thumb|262px|Nieuwe Merwede, met de havens van [[Werkendam (plaats)|Werkendam]] op de achtergrond. De kijkrichting is stroomopwaarts (dus richting de [[Boven-Merwede]]).]]

{{Coor title dms|51|47|15|N|4|45|50|E|region:NL}}
{{appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Kanaal in Noord-Brabant]]
[[Categorie:Kanaal in Zuid-Holland]]
[[Categorie:Rijndelta]]
[[Categorie:Biesbosch]]
[[Categorie:Geografie van Altena (Nederland)]]
[[Categorie:Oppervlaktewater in Dordrecht]]
[[Categorie:Schelde- en Maasdelta]]

Nieuwe Merwede - Bewerkingsoverzicht