Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-14T12:10:05Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[File:Jaarlijkse herdenking Nederlands Auschwitz Comite op de Nieuwe Oosterbegraafplaa, Bestanddeelnr 930-0925.jpg|thumb|Jaarlijkse herdenking Nederlands Auschwitz Comité op de Nieuwe Oosterbegraafplaats bij het Spiegelmonument in 1979]]
Het '''Nederlands Auschwitz Comité''' is een [[stichting]] die in 1956 is opgericht door een aantal overlevenden van [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz-Birkenau]], onder wie [[Annetje Fels-Kupferschmidt]], die later ere-voorzitter van het comité werd.

==Doelstelling==
Het doel van de in Amsterdam gevestigde stichting is:

*het realiseren van de zinspreuk "Nooit meer Auschwitz"
*het ageren tegen alle vormen van [[fascisme]], [[racisme]] en [[antisemitisme]]
*het bevorderen van het welzijn van de in de [[Tweede Wereldoorlog]] vervolgden en hun nabestaanden

== Geschiedenis ==

=== Communisme ===
De oprichting vond plaats in 1956 op instigatie van moederorganisatie [[Internationaal Auschwitz Comité]], dat naar eigen zeggen een brug probeerde te vormen tussen oost en west in de tijd van de [[Koude Oorlog]]. De oprichters van het comité waren: J. Alvares Vega, Ro en Lou Corper, Jacques en Eva Furth, Elly en David van Geens, [[Annetje Fels-Kupferschmidt]], en Saar en Manus Neter. In de eerste decennia waren er veel [[Communisme|communisten]] onder de leden van het bestuur.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://issuu.com/nederlandsauschwitzcomite/docs/50000r3x |titel=40 jaar Auschwitz Comité herdacht |auteur=Rein van der Leeuw |datum=1997, nr. 03 |werk=Auschwitz Bulletin |pagina's=p. 4}}</ref> [[Sobibór (vernietigingskamp)|Sobibor]]-overlevende [[Jules Schelvis]] moest er daarom bijvoorbeeld ook niets van hebben.

[[Jolande Withuis]], die de organisatie in haar boek ''Na het kamp. Vriendschap en politieke strijd'' (2005) beschrijft, noemt het net als tijdgenoten een communistische [[mantelorganisatie]] die zich niet bepaald als joods identificeerde.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2023/12/29/antisemitisme-van-de-bvd-welnee-anti-communisme-a4185553 |titel=Antisemitisme van de BVD? Welnee, anti-communisme |auteur=Jolande Withuis |datum=29-12-2023 |werk=NRC}}</ref> Zelf heeft het comité altijd ontkend een mantelorganisatie te zijn.<ref>{{Citeer web |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010814277:mpeg21:a0128 |titel=Auschwitz-comité wil geld voor nazi-slachtoffers, die niet in verzet zaten |datum=21-02-1968 |werk=Trouw |pagina's=p. 3}}</ref> Volgens haar werd het comité vooral in deze 'hoek gedrukt' doordat er veel communisten onder het bestuur waren (hetgeen zich ook uitte in beleid), maar verschilde het op 'essentiële punten' van mening met de [[Communistische Partij van Nederland]].<ref name=":2" /> In 1968 werd door [[Dick Verkijk]] een documentaire uitgebracht waarin [[Loe de Jong]] en [[Simon Wiesenthal]] het comité beschuldigden van misbruik van Auschwitz voor communistische doeleinden. Dit leidde ertoe dat de inkomsten van het comité dramatisch daalden en men langzamerhand afstand begon te nemen van de moederorganisatie in Warschau.<ref>{{Citeer web |url=https://wiki.beeldengeluid.nl/index.php/Dick_Verkijk |titel=Dick Verkijk |bezochtdatum=30-12-2023 |werk=B&G Wiki}}</ref> Halverwege de jaren 1970 veranderde de organisatie langzamerhand tot wat het tegenwoordig is.<ref name=":0" />

Vanwege de communistische achtergrond werden diverse leden geschaduwd door de [[Binnenlandse Veiligheidsdienst]].<ref name=":0" /> Het bekend worden hiervan vormde in 2023 aanleiding tot groot protest vanuit onder andere voorzitter[[Jacques Grishaver]], die de BVD betichtte van '[[antisemitisme]]'.<ref>{{Citeer web |url=https://www.parool.nl/nederland/woede-bij-joodse-instellingen-om-spionage-door-veiligheidsdienst-dit-gaat-alle-voorstelling-te-boven~bfadb552/ |titel=Woede bij Joodse instellingen om spionage door veiligheidsdienst: ‘Dit gaat alle voorstelling te boven’ |auteur=Freek Haye |datum=23-12-2023 |werk=Het Parool}}</ref>

=== Voorzitters ===
De voorzitters van het comité waren achtereenvolgens:
* Jos Slagter (1956 tot 1974)
* Annetje Fels (1974 tot 1994)
* Anita Loewenhardt (1994 tot 1998)
* [[Jacques Grishaver]] (1998-2025)

==Activiteiten==
Jaarlijks organiseert het comité op de laatste zondag van januari de [[Auschwitzherdenking|herdenking]] van de bevrijding van het [[concentratiekamp]] [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz-Birkenau]] op [[27 januari]] [[1945]] bij het [[Auschwitzmonument (Amsterdam)|Auschwitzmonument]] in het Amsterdamse [[Wertheimpark]]. De eerste Auschwitz-herdenking in Nederland in 1952 werd georganiseerd door de journalist [[Max van den Berg (journalist)|Max van den Berg]]. Het comité stimuleert ook aanverwante herdenkingen en voorlichting over Auschwitz en organiseert jaarlijks één of meerdere Auschwitz-reizen.

===Auschwitz-paviljoen===
{{Zie hoofdartikel|Nederlands paviljoen (Auschwitz)}}
Op 26 april 2005 openden kroonprins [[Willem-Alexander]] en prinses [[Máxima Zorreguieta|Máxima]] in het gerenoveerde Nederlandse paviljoen in Auschwitz de vernieuwde expositie over de vervolging en vernietiging van Joden uit Nederland. Het [[Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport]] had het Nederlands comité verzocht een renovatie uit te voeren en een nieuwe tentoonstelling op te zetten. De opening werd bijgewoond door Nederlandse overlevenden van Auschwitz en de staatssecretaris van VWS, [[Clémence Ross-van Dorp]]. De expositie bevat tevens een namenwand met de namen van alle 60.000 in Auschwitz omgekomen Nederlanders.

==='Nooit meer Auschwitz-lezing'===
De stichting organiseert sinds 2004 de jaarlijkse 'Nooit meer Auschwitz-lezing' in het [[Tropenmuseum]], in samenwerking met de [[Sociale Verzekeringsbank]] (SVB) en het [[NIOD|Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies]]. De lezing wordt rond de [[Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust]] op 27 januari uitgesproken. Elk jaar nodigt het comité een prominente gast uit. Aan deze lezing is een onderscheiding verbonden die de naam draagt van de in 2001 overleden erevoorzitter van het Auschwitz Comité, [[Annetje Fels-Kupferschmidt]].
De sprekers waren:
* 2023: Patrick Desbois
* 2022: Debórah Dwork
* 2020: [[Joachim Gauck]]
* 2019: [[Philippe Sands]]
* 2018: [[Deborah Lipstadt]]
* 2017: [[Timothy Snyder]]
* 2016: [[Roméo Dallaire]]
* 2015: [[Abram de Swaan]]
* 2014: [[Luis Moreno-Ocampo]]
* 2013: [[Beate Klarsfeld]]
* 2012: [[Christopher Browning]]
* 2011: [[Daniel Libeskind]]
* 2010: [[Louise Arbour]]
* 2009: [[Thomas Buergenthal]]
* 2008: [[Irene Khan]]
* 2007: [[Jorge Semprún]]
* 2006: [[Simone Veil]]
* 2005: [[Albie Sachs]]
* 2004: [[Raul Hilberg]]

===Namenwand===
Sinds 2006 streefde het comité naar een [[Holocaust Namenmonument|namenwand]] voor alle omgekomen Joden, Sinti en Roma uit Nederland. Het idee voor een namenwand ontstond bij [[Jacques Grishaver]]<ref>https://persportaal.anp.nl/artikel/91e23c91-a2b5-411f-94e1-cbe4856f937d/jacques-grishaver-neemt-afscheid-als-voorzitter-van-het-nederlands-auschwitz-comite</ref>in 2005 na de opening van het gerenoveerde Nederlands paviljoen in [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]].
Sinds 19 september 2021 is het [[Holocaust Namenmonument]] voor iedereen toegankelijk.

==Externe links==
* [http://www.auschwitz.nl/ Nederlands Auschwitz Comité]
* [http://issuu.com/nederlandsauschwitzcomite/docs/50000qd1 Herdenking 1984]
* [https://web.archive.org/web/20140415164519/http://elaboratio.com/auschwitz.be/images/_bulletin_trimestriel/dt38-39.pdf Fels trad in 1993 af]
* [https://www.svb.nl/Images/SVB_Aanspraak_december_2013.pdf Herdenking 2014]
* [http://www.volkskrant.nl/opinie/verlos-ons-van-de-bn-er~a3997528/ Max van den Berg in de Volkskrant]

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Nederlands Auschwitz Comite}}
[[Categorie:Antisemitisme]]
[[Categorie:Auschwitz]]
[[Categorie:Nederlandse stichting]]
[[Categorie:Holocaust in Nederland]]

Nederlands Auschwitz Comité - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd