Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2026-08-05T14:16:44Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

← Oudere versie		Versie van 5 aug 2026 16:16
Regel 86:		Regel 86:

	===Ontwikkeling en gebruik===		===Ontwikkeling en gebruik===
	[[Bestand:Biesbosch 20050928 40011.~~JPG~~\|thumb\|De Biesbosch vanuit de lucht]]Door [[Kwelder\|opslibbing]], plantengroei en gebruik door de mens was het getijdengebied constant in ontwikkeling. Het open water en de zandplaten waren een zeer dynamisch milieu door het grote [[Getijde (waterbeweging)\|getijdeverschil]] van 2 meter. Hierdoor kon snelle aanzanding optreden met hoge ruggen. In de rustiger gedeelten ontstonden ook slikkige opwassen die meer kans boden voor plantengroei. De eerste hogere planten waren de [[Bies (gewas)\|biezen]], die zich in de loop der jaren tot flinke oppervlakken konden uitbreiden. De biezengorzen met [[ruwe bies]] en vooral de manshoge [[mattenbies]] werden in de zomer door biezensnijders geëxploiteerd.<ref>{{Citeer boek \|author=J. Hoek \|title=De Biesbosch ten tijde van het getij \|pages=44 \|publisher=Verse Hoeven \|year=2002 \|isbn=9075703171}}</ref>		[[Bestand:Biesbosch 20050928 40011.jpg\|thumb\|De Biesbosch vanuit de lucht]]Door [[Kwelder\|opslibbing]], plantengroei en gebruik door de mens was het getijdengebied constant in ontwikkeling. Het open water en de zandplaten waren een zeer dynamisch milieu door het grote [[Getijde (waterbeweging)\|getijdeverschil]] van 2 meter. Hierdoor kon snelle aanzanding optreden met hoge ruggen. In de rustiger gedeelten ontstonden ook slikkige opwassen die meer kans boden voor plantengroei. De eerste hogere planten waren de [[Bies (gewas)\|biezen]], die zich in de loop der jaren tot flinke oppervlakken konden uitbreiden. De biezengorzen met [[ruwe bies]] en vooral de manshoge [[mattenbies]] werden in de zomer door biezensnijders geëxploiteerd.<ref>{{Citeer boek \|author=J. Hoek \|title=De Biesbosch ten tijde van het getij \|pages=44 \|publisher=Verse Hoeven \|year=2002 \|isbn=9075703171}}</ref>

	Door verdere opslibbing van de biezengorzen werd het land meer geschikt voor de vestiging van [[riet]]. Bij gunstige omstandigheden kon het in korte tijd door uitstoeling grote arealen bedekken. Riet werd ook door de mens aangeplant, begreppeld en commercieel benut, onder andere voor [[rietmat]]ten voor de [[bollenteelt]], dakbedekking en [[zinkstuk]]ken die bij de aanleg van dijken werden gebruikt.<ref name="blaat">{{Citeer web \|title=Biesbosch verliest getijdenwerking \|publisher=Erfgoedhuis Zuid-Holland \|url=http://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/biesbosch-verliest-getijdenwerking\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210128125024/https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/biesbosch-verliest-getijdenwerking\|archiefdatum=2021-01-28\|dodeurl=nee}}</ref> Het riet in de Biesbosch was van goede kwaliteit (sterk en lang) en de rietcultuur werd een belangrijke bedrijfstak.<ref>{{Citeer web \|title=Ontgonnen Verleden: de Biesbosch (regiobeschrijvingen Noord-Brabant) \|author=Adriaan Haartsen \|year=2009 \|publisher=[[Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed]] \|format=pdf \|pages=64 \|url=http://edepot.wur.nl/144258\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130710143002/http://edepot.wur.nl:80/144258\|archiefdatum=2013-07-10\|dodeurl=nee}}</ref>		Door verdere opslibbing van de biezengorzen werd het land meer geschikt voor de vestiging van [[riet]]. Bij gunstige omstandigheden kon het in korte tijd door uitstoeling grote arealen bedekken. Riet werd ook door de mens aangeplant, begreppeld en commercieel benut, onder andere voor [[rietmat]]ten voor de [[bollenteelt]], dakbedekking en [[zinkstuk]]ken die bij de aanleg van dijken werden gebruikt.<ref name="blaat">{{Citeer web \|title=Biesbosch verliest getijdenwerking \|publisher=Erfgoedhuis Zuid-Holland \|url=http://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/biesbosch-verliest-getijdenwerking\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210128125024/https://www.geschiedenisvanzuidholland.nl/verhalen/biesbosch-verliest-getijdenwerking\|archiefdatum=2021-01-28\|dodeurl=nee}}</ref> Het riet in de Biesbosch was van goede kwaliteit (sterk en lang) en de rietcultuur werd een belangrijke bedrijfstak.<ref>{{Citeer web \|title=Ontgonnen Verleden: de Biesbosch (regiobeschrijvingen Noord-Brabant) \|author=Adriaan Haartsen \|year=2009 \|publisher=[[Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed]] \|format=pdf \|pages=64 \|url=http://edepot.wur.nl/144258\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20130710143002/http://edepot.wur.nl:80/144258\|archiefdatum=2013-07-10\|dodeurl=nee}}</ref>
Regel 112:		Regel 112:
	Een wirwar van kreken, grienden, rietvelden en bossen maakte de Biesbosch een belangrijke schuilplaats voor onderduikers in de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers waren bang het gebied te betreden en de acties die ze uitvoerden hadden dan ook weinig effect. Het verschil tussen eb en vloed was bijna twee meter, dus men moest goed de weg kennen. Het waren dan ook alleen lokale verzetsmensen die zich daarheen begaven.<ref>{{Citeer web \|url=http://www.biesbosch.nu/historiepagina.php?code=4 \|title=Biesbosch.nu\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210303203921/http://biesbosch.nu/historiepagina.php?code=4\|archiefdatum=2021-03-03\|dodeurl=nee}}</ref>		Een wirwar van kreken, grienden, rietvelden en bossen maakte de Biesbosch een belangrijke schuilplaats voor onderduikers in de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers waren bang het gebied te betreden en de acties die ze uitvoerden hadden dan ook weinig effect. Het verschil tussen eb en vloed was bijna twee meter, dus men moest goed de weg kennen. Het waren dan ook alleen lokale verzetsmensen die zich daarheen begaven.<ref>{{Citeer web \|url=http://www.biesbosch.nu/historiepagina.php?code=4 \|title=Biesbosch.nu\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210303203921/http://biesbosch.nu/historiepagina.php?code=4\|archiefdatum=2021-03-03\|dodeurl=nee}}</ref>

	[[Bestand:Brugje van St Jan.~~JPG~~\|thumb\|Het Brugje van St Jan]]In 1900 werd door de Biesbosch een dijk aangelegd. Om de drukste vaarroute niet te blokkeren werd een doorgang bij het Brugje van St Jan opengelaten. Er kwamen keerdeuren die in geval van nood gesloten konden worden. Vanaf het Brugje kon je over die dijk naar de noordkant van de Biesbosch lopen (ruim 8 km) of naar de zuidkant, waar je met een veerboot de Amer kon oversteken. Het Brugje was de enige plek waar voetgangers konden oversteken.		[[Bestand:Brugje van St Jan.jpg\|thumb\|Het Brugje van St Jan]]In 1900 werd door de Biesbosch een dijk aangelegd. Om de drukste vaarroute niet te blokkeren werd een doorgang bij het Brugje van St Jan opengelaten. Er kwamen keerdeuren die in geval van nood gesloten konden worden. Vanaf het Brugje kon je over die dijk naar de noordkant van de Biesbosch lopen (ruim 8 km) of naar de zuidkant, waar je met een veerboot de Amer kon oversteken. Het Brugje was de enige plek waar voetgangers konden oversteken.

	Eind 1944 werd Nederland ten zuiden van de Amer bevrijd. Veel deserterende Duitsers probeerden de Biesbosch over te steken naar bevrijd Nederland. In 1944 werden 75 Duitse militairen en een vrouw door het verzet opgepakt, meestal bij het [[Brugje van St Jan]], en in twee rietaken gevangengehouden. Een van de problemen was om aan voldoende voedsel te komen. Na enkele weken werden de gevangenen overgedragen aan het Poolse leger in Noord-Brabant.<ref>[http://www.4en5mei.nl/herinneren/oorlogsmonumenten/monumenten_zoeken/oorlogsmonument/3367 Biesbosch, ''Bruggetje van Sint Jan''], Nationaal Comité 4 en 5 mei</ref>		Eind 1944 werd Nederland ten zuiden van de Amer bevrijd. Veel deserterende Duitsers probeerden de Biesbosch over te steken naar bevrijd Nederland. In 1944 werden 75 Duitse militairen en een vrouw door het verzet opgepakt, meestal bij het [[Brugje van St Jan]], en in twee rietaken gevangengehouden. Een van de problemen was om aan voldoende voedsel te komen. Na enkele weken werden de gevangenen overgedragen aan het Poolse leger in Noord-Brabant.<ref>[http://www.4en5mei.nl/herinneren/oorlogsmonumenten/monumenten_zoeken/oorlogsmonument/3367 Biesbosch, ''Bruggetje van Sint Jan''], Nationaal Comité 4 en 5 mei</ref>
Regel 119:		Regel 119:

	==Spaarbekkens==		==Spaarbekkens==
	[[Bestand:Spaarbekken 4 in de Biesbosch.~~JPG~~\|thumb\|Vierde spaarbekken]]		[[Bestand:Spaarbekken 4 in de Biesbosch.jpg\|thumb\|Vierde spaarbekken]]
	Voor de bereiding van drinkwater zijn er drie [[spaarbekken]]s: ''De Gijster'' (320 hectare), ''Honderd en Dertig'' (219 hectare) en ''Petrusplaat'' (105 hectare). Ze hebben een gezamenlijke oppervlakte van 644 ha, en kunnen samen 86,2 miljoen m³ water bevatten. Door een buis met een diameter van twee meter vijftig wordt water aangevoerd naar De Gijster, waar het een eerste kwaliteitsverbetering ondergaat door onder andere bezinking van slibdeeltjes. Daarna gaat het water naar de Honderd en Dertig en ten slotte gaat het water naar de Petrusplaat. Om het water in de bekkens goed te mengen, wordt er in alle drie de bekkens lucht toegevoerd.<ref>{{Citeer web \|title=Spaarbekkens in de Brabantse Biesbosch \|publisher=Waterwinningbedrijf Biesbosch \|url=http://www.spaarbekkens.nl/\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210227190957/https://spaarbekkens.nl/\|archiefdatum=2021-02-27\|dodeurl=nee}}</ref>		Voor de bereiding van drinkwater zijn er drie [[spaarbekken]]s: ''De Gijster'' (320 hectare), ''Honderd en Dertig'' (219 hectare) en ''Petrusplaat'' (105 hectare). Ze hebben een gezamenlijke oppervlakte van 644 ha, en kunnen samen 86,2 miljoen m³ water bevatten. Door een buis met een diameter van twee meter vijftig wordt water aangevoerd naar De Gijster, waar het een eerste kwaliteitsverbetering ondergaat door onder andere bezinking van slibdeeltjes. Daarna gaat het water naar de Honderd en Dertig en ten slotte gaat het water naar de Petrusplaat. Om het water in de bekkens goed te mengen, wordt er in alle drie de bekkens lucht toegevoerd.<ref>{{Citeer web \|title=Spaarbekkens in de Brabantse Biesbosch \|publisher=Waterwinningbedrijf Biesbosch \|url=http://www.spaarbekkens.nl/\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210227190957/https://spaarbekkens.nl/\|archiefdatum=2021-02-27\|dodeurl=nee}}</ref>

Regel 163:		Regel 163:
	In totaal werden er 42 [[bever (soort)\|bever]]s in de Biesbosch uitgezet, in 1988 door [[Gerrit Braks\|Ir. G. Braks]] (Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij), in 1989 door [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld\|prins Bernhard]] en in 1999 door Drs. J. Borgman (voorzitter van het Overlegorgaan Nationaal Park De Biesbosch). De dieren kwamen uit de voormalige [[Duitse Democratische Republiek\|DDR]] en werden voorzien van een zendertje. Zij werden vijf jaar lang gevolgd. Hun aantal neemt toe. Opvallend was dat zij per nacht zich soms wel twintig kilometer verplaatsen.<ref>{{Citeer web \|title=Bevers in de Biesbosch \|author=Nolet, Spitzen, Van Leijsen, Dijkstra \|publisher=[[Nederlands Instituut voor Ecologie]] \|url=http://www.ceme.nioo.knaw.nl/sites/default/files/8Noletetal2006Landschap.pdf}}</ref> 's Zomers worden beverzwerftochten georganiseerd, waarbij rond het invallen van de schemer in rietaken wordt rondgevaren.<ref>{{Citeer web \|title=Op zoek naar De Grote Vijf \|publisher=[[Staatsbosbeheer]] \|url=http://www.staatsbosbeheer.nl/activiteiten/biesbosch/op-zoek-naar-de-grote-vijf-in-de-brabantse-biesbosch-bever\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20170922102008/https://www.staatsbosbeheer.nl/Activiteiten/biesbosch/op-zoek-naar-de-grote-vijf-in-de-brabantse-biesbosch-bever\|archiefdatum=2017-09-22\|dodeurl=nee}}</ref> Men verwachtte gedurende de jaren 2010 dat er binnenkort weer [[Otter (dier)\|otter]]s zouden komen,<ref>{{Citeer journal \|title=Is de Biesbosch schoon genoeg voor de otter? \|journal=Zoogdier \|volume=26 \|issue=1 \|page=13-16 \|issn=0925-1006 \|author=Van den Brink & Sluiter \|year=2015 \|url=http://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/486878}}</ref> een verwachting die in 2023 werd verwezenlijkt toen een wildcamera beelden van een otter vastlegde (na een eerdere onzekere waarneming in 2022).<ref>{{Citeer web\|title=De otter laat zich voor het eerst in ruim 60 jaar zien in Biesbosch\|publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting\|NOS]], [[Staatsbosbeheer]]\|url=https://nos.nl/artikel/2469321-de-otter-laat-zich-voor-het-eerst-in-ruim-60-jaar-zien-in-biesbosch\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230413170415/https://nos.nl/artikel/2469321-de-otter-laat-zich-voor-het-eerst-in-ruim-60-jaar-zien-in-biesbosch\|archiefdatum=2023-04-13\|dodeurl=nee}}</ref>		In totaal werden er 42 [[bever (soort)\|bever]]s in de Biesbosch uitgezet, in 1988 door [[Gerrit Braks\|Ir. G. Braks]] (Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij), in 1989 door [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld\|prins Bernhard]] en in 1999 door Drs. J. Borgman (voorzitter van het Overlegorgaan Nationaal Park De Biesbosch). De dieren kwamen uit de voormalige [[Duitse Democratische Republiek\|DDR]] en werden voorzien van een zendertje. Zij werden vijf jaar lang gevolgd. Hun aantal neemt toe. Opvallend was dat zij per nacht zich soms wel twintig kilometer verplaatsen.<ref>{{Citeer web \|title=Bevers in de Biesbosch \|author=Nolet, Spitzen, Van Leijsen, Dijkstra \|publisher=[[Nederlands Instituut voor Ecologie]] \|url=http://www.ceme.nioo.knaw.nl/sites/default/files/8Noletetal2006Landschap.pdf}}</ref> 's Zomers worden beverzwerftochten georganiseerd, waarbij rond het invallen van de schemer in rietaken wordt rondgevaren.<ref>{{Citeer web \|title=Op zoek naar De Grote Vijf \|publisher=[[Staatsbosbeheer]] \|url=http://www.staatsbosbeheer.nl/activiteiten/biesbosch/op-zoek-naar-de-grote-vijf-in-de-brabantse-biesbosch-bever\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20170922102008/https://www.staatsbosbeheer.nl/Activiteiten/biesbosch/op-zoek-naar-de-grote-vijf-in-de-brabantse-biesbosch-bever\|archiefdatum=2017-09-22\|dodeurl=nee}}</ref> Men verwachtte gedurende de jaren 2010 dat er binnenkort weer [[Otter (dier)\|otter]]s zouden komen,<ref>{{Citeer journal \|title=Is de Biesbosch schoon genoeg voor de otter? \|journal=Zoogdier \|volume=26 \|issue=1 \|page=13-16 \|issn=0925-1006 \|author=Van den Brink & Sluiter \|year=2015 \|url=http://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/486878}}</ref> een verwachting die in 2023 werd verwezenlijkt toen een wildcamera beelden van een otter vastlegde (na een eerdere onzekere waarneming in 2022).<ref>{{Citeer web\|title=De otter laat zich voor het eerst in ruim 60 jaar zien in Biesbosch\|publisher=[[Nederlandse Omroep Stichting\|NOS]], [[Staatsbosbeheer]]\|url=https://nos.nl/artikel/2469321-de-otter-laat-zich-voor-het-eerst-in-ruim-60-jaar-zien-in-biesbosch\|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230413170415/https://nos.nl/artikel/2469321-de-otter-laat-zich-voor-het-eerst-in-ruim-60-jaar-zien-in-biesbosch\|archiefdatum=2023-04-13\|dodeurl=nee}}</ref>

	[[Bestand:Schotse Hooglanders in de Biesbosch.~~JPG~~\|thumb\|Schotse hooglanders in de Biesbosch]]		[[Bestand:Schotse Hooglanders in de Biesbosch.jpg\|thumb\|Schotse hooglanders in de Biesbosch]]

	====Grote grazers====		====Grote grazers====

Colani: /* Externe links */

2026-08-04T14:25:42Z

Externe links

← Oudere versie		Versie van 4 aug 2026 16:25
Regel 181:		Regel 181:

	== Externe links ==		== Externe links ==
	~~{{Commonscatklein\|De Biesbosch}}~~
	* [http://www.np-debiesbosch.nl/ Officiële website]		* [http://www.np-debiesbosch.nl/ Officiële website]
	* [http://www.synbiosys.alterra.nl/Natura2000/gebiedendatabase.aspx?subj=n2k&groep=9&id=n2k112 Habitatrichtlijngebied Biesbosch]		* [http://www.synbiosys.alterra.nl/Natura2000/gebiedendatabase.aspx?subj=n2k&groep=9&id=n2k112 Habitatrichtlijngebied Biesbosch]

Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-08-04T14:14:37Z

1 versie geïmporteerd

← Oudere versie	Versie van 4 aug 2026 16:14
(geen verschil)

mw>HugoNL00 op 13 jul 2026 om 09:06

2026-07-13T09:06:40Z

Wijzigingen bekijken

Colani: Verwijst door naar Biesbosch

2023-02-24T08:48:21Z

Verwijst door naar Biesbosch

Nieuwe pagina

#REDIRECT [[Biesbosch]]

Nationaal Park De Biesbosch - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Colani: /* Externe links */

Colani: 1 versie geïmporteerd

mw>HugoNL00 op 13 jul 2026 om 09:06

Colani: Verwijst door naar Biesbosch