Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T02:15:17Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Coor title dms|31|46|17.31|N|35|13|27.03|E|type:landmark_scale:2000_region:IL}}
{{Infobox molen
| naam = Montefioremolen
| afbeelding = 16-03-30-Jerusalem-Innenstadt-RalfR-DSCF7584.jpg
| onderschrift = De molen op 30 maart 2016
| plaats = [[Jeruzalem]]
| bouwjaar = 1857
| type = [[Kruien (windmolen)#Zelfkruimechanisme|Zelfkruier]]
| kenmerken = zelfzwichter
| vlucht = 18,90 m
| functie = [[korenmolen]]
| bestemming =
| restauraties = jaren 1930, 1967, 2012
| oorspronkelijk gebruik =
| huidig gebruik = Korenmolen/Museum
| molenaar =
| afbeelding2 =Jerusalem Jaffa Gate 1858.jpg
| onderschrift2 = Molen in 1858
| afbeelding3 =
}}

De '''Montefioremolen''' (Hebreeuws: טחנת הרוח) is een [[windmolen]] in [[Jeruzalem]], die door de Brits-Joodse bankier en [[Filantropie|filantroop]] Moses Montefiore in 1857 op een helling tegenover de westelijke stadsmuren van Jeruzalem werd gebouwd.<ref>[http://www.ramsgatemontefioreheritage.org.uk/history.php Montefiore Heritage Site]</ref> Drie jaar later werd er ook door zijn inspanningen de nieuwe Joodse wijk [[Mishkenot Sha'ananim]] gebouwd. Jeruzalem maakte in die tijd deel uit van het [[Ottomaanse Rijk]]. Vandaag de dag dient de molen als museum. De windmolen is door de Nederlandse molenmaker Willem Dijkstra en de Britse molenmaker Vincent Pargeter samen met het Nederlandse bouwbedrijf Lont in 2012 gerestaureerd. De molen kreeg toen in de stijl van de originele windmolen een nieuwe kap met een windroos met zes vanen voor het automatisch [[Kruien (windmolen)|kruien]] en [[Zelfzwichter|zelfzwichting]] op de roeden. Sindsdien is de molen weer maalvaardig.

De molen heeft twee [[maalkoppel]]s. Het [[spoorwiel]] drijft de twee [[steenrondsel]]s aan en een derde rondsel dat de rest van de apparatuur aandrijft. Verder heeft de molen een [[luiwerk]] en een [[Vang (windmolen)|vang]].

Montefiore bouwde de molen met fondsen uit het landgoed van de Amerikaanse Jood, [[Judah Touro]]. Deze had Montefiore aangewezen als de uitvoerder van zijn [[wilsbeschikking]].<ref>[https://books.google.com/books?id=rGbyr5h4OsQC&pg=PA245&lpg=PA245&dq=judah+touro+money+windmill&source=bl&ots=O4FQDH1AB1&sig=93CETWfcPwCZVmhWG5C0VPCOHVc&hl=en&ei=O5VxSsyDL-KRjAeh7KmODA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2 ''Jerusalem'' Simon Goldhill]</ref> Montefiore vermeldt in zijn dagboeken (1875) dat hij de molen 18 jaar eerder had gebouwd op het landgoed van 'Kerem-Moshe ve-Yehoodit '(letterlijk 'de boomgaard van Mozes en Judith') en dat er twee andere nabijgelegen windmolens, eigendom van Grieken, waren bijgebouwd.<ref name="Montefiorep277">[https://books.google.ca/books?id=jGTwki3hdbIC&pg=PA277&dq=%22montefiore%22+windmill+%22jaffa+gate%22&lr=#v=onepage&q=&f=false Diaries of Sir Moses and Lady Montefiore: comprising their life and work as recorded in their diaries from 1812-1883, Volume 2, Adamant Media Corporation, 2001, 277, isbn=9781402193149]</ref> Het project droeg de kenmerken van de 19e-eeuwse ambachtelijke opleving en was gericht op het industrialiseren van de ''[[Jisjoev]]''.

De molen werd ontworpen door de Holman Brothers, molenmakers in [[Canterbury (Verenigd Koninkrijk)|Canterbury]], [[Kent (graafschap)|Kent]]. De stenen voor de molen kwamen van een steengroeve uit de omgeving. De muur was aan de basis 91 cm en bovenaan 50 cm dik. De oorspronkelijk romp was bijna 15,24 m hoog, maar werd verhoogd, waardoor de wat afwijkende vorm, van onderen recht omhoog, ontstond. Onderdelen voor de molen werden naar [[Jaffa (stad)|Jaffa]] verscheept en vervolgens door [[kamelen]] naar Jeruzalem gebracht. In zijn oorspronkelijke vorm had de molen een kap in de stijl van de molens in Kent en vier [[gevlucht|wieken]]. Een zelfkruimechanisme kruide de kap van de molen op de wind. De molen dreef twee [[maalkoppel]]s, [[Zeef|builen]], [[wanmolen]]s voor het schonen van de tarwe en andere machines aan <ref name="Finch">William, Coles Finch, William Coles Finch, Watermills and Windmills, 1933, 50-52, illustratie tegenover blz. 224, W. Daniel and Company, London</ref>

De bouw van de molen was onderdeel van een breder programma om de Joden in Palestina zelfvoorzienend te laten worden. Ook bouwde Montefiore een [[drukpers]] en een [[textielfabriek]] en heeft hij bijgedragen aan de financiering van de landbouwkolonies. Hij probeerde het land voor de joden te kopen, maar werd hierin gehinderd door de [[Ottomaanse Rijk|Ottomaanse]] voorwaarden op de verkoop van grond aan niet-moslims.

De molen was bij gebrek aan wind geen succes.<ref name="Wind">[http://ohr.edu/yhiy/article.php/3390/html/rss/ The Windless Windmill, ohr.edu, geraadpleegd op 2008-11-12]</ref> Door de windomstandigheden in Jeruzalem kon de molen niet continu draaien. Er waren waarschijnlijk niet meer dan 20 maaldagen per jaar met voldoende krachtige wind. Een andere reden voor het falen van de molen was een technologische. De maalkoppels waren ontworpen voor het malen van de Europese [[gewone tarwe|zachte tarwe]], dat voor het vermalen minder windenergie nodig heeft dan de rond Jeruzalem verbouwde [[Durum (tarwe)|harde tarwe]]. Toch bleef de molen gedurende bijna twee decennia in werking tot de bouw van de eerste door stoom aangedreven molen in 1878 in Jeruzalem.<ref name="Kushner">[https://books.google.com/books?id=XgRDT9wMUhYC&pg=PA235&lpg=PA235&dq=david+kushner+windmill&source=bl&ots=qTTzNwm2wu&sig=QKWRsiSQUrFbqaoOWGuTB5lyiEA&hl=en&ei=84dxSuDTJIarjAfFyIWdDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1 ''Palestine in the Late Ottoman Period'', David Kushner]</ref><ref name="jer-pdf">[https://web.archive.org/web/20151217181800/http://mishkenot.org.il/wp-content/uploads/2015/03/Heb_Net.pdf Historic Jerusalem Windmill, Mishkenot Shaananim website, geraadpleegd 22 mei 2016, Hebreeuws]</ref>

Aan het eind van de 19e eeuw raakte de molen in onbruik. Pas in de jaren 1930 werd de molen door het [[Mandaatgebied Palestina|Britse Mandaat]] samen met de autoriteiten van de [[Pro-Jeruzalem Society]] cosmetisch hersteld. Tijdens deze decoratieve restauratie werden niet-functionele vaste roeden aan de bovenkant van de molen geplaatst. In de loop der jaren verslechterde de toestand van de molen weer en werd naar aanleiding van de [[hereniging van Jeruzalem]] in de [[Zesdaagse Oorlog]] een nieuwe cosmetische restauratie uitgevoerd, waarbij een decoratieve bronzen kap op de romp werd geplaatst. In 2012 werden deze decoratieve elementen verwijderd en werd de molen gerestaureerd volgens de plannen van het origineel in 1857 (die zich in het [[British Library]] bevinden).<ref name="jer-pdf"/>

== Restauratie in 2012 ==
De molen werd in 2012 gerestaureerd als onderdeel van de viering van de 60e verjaardag van de stichting van Israël. De restauratiekosten bedroegen 1,25 miljoen [[Amerikaanse dollar|dollar]]. De Nederlandse Stichting [[Christenen voor Israël]] heeft zich ingezet voor de restauratie. Een model van Davison's Mill, de windmolen van [[Stelling Minnis]], gebouwd door Thomas Richard Holman, werd tijdelijk naar Nederland gebracht om fondsen te werven voor de restauratie.<ref name="CP1">Holman, Geoff, Kent mill moved to Holland, Cant Post, 2010, Kent Mills Society, 1, 9</ref> Molenmaker Willem Dijkstra bouwde de vloeren, de wieken, de kap en de machines in zijn werkplaats in [[Sloten (Friesland)|Sloten]] in samenwerking met het Nederlandse bouwbedrijf Lont en de Britse molenmaker Vincent Pargeter. De bovenas werd gegoten en bewerkt door Sanders' IJzergieterij en Machinefabriek BV in [[Goor]].<ref name="Dijkstra">[https://web.archive.org/web/20201127150515/https://www.bertusdijkstra.nl/ Bertus Dijkstra, Bouw en Molenbouw , geraadpleegd op 8 juni 2012]</ref> De onderdelen werden vervolgens verscheept naar Israël en ter plaatse opgebouwd<ref name="Balkster">[http://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=BCH-20120105-01007002 Walinga, Cees, Willem Dijkstra herstelt Montefiore-Molen in Jeruzalem, Balkster Courant, 7, 5 januari 2012. Geraadpleegd op 25 maart 2012]</ref> Dijkstra, zijn familie en werknemer gingen tijdelijk naar Israël om bij de restauratie te helpen,<ref name="Dijkstra"/> De kap en wieken werden op 25 juli 2012 op hun plaats gehesen,<ref name="EJU">[https://archive.is/20130414225857/http://www.eju.org/news/israel/historic-jerusalem-mill-gets-new-wind-sails Historic Jerusalem mill gets new wind in sails, geraadpleegd op 3 augustus 2012]</ref><ref name="Omrop Fryslân">[https://www.omropfryslan.nl/nijs/117612-mune-yn-jeruzalem-opknapt Mune yn jeruzalem opknapt, geraadpleegd op 3 augustus 2012]</ref> en de molen draaide voor het eerst weer op 6 augustus 2012.<ref name="vertrouwen">[https://millsarchive.org/news/entry/90844/jerusalem_mill_turns_after_140_years#.XBvoemlCe70 Jerusalem Mill turns after 140 years, The Mills Archief Trust,7 augustus 2012, geraadpleegd op 16 augustus 2012]</ref><ref name="Tube">[https://www.youtube.com/watch?v=vgLe29eHv4o&feature=relmfu Van Montefioremolen Draait Weer, Alfred Muller via YouTube, 6 augustus 2012, geraadpleegd op 18 augustus 2012]</ref> De eerste zak meel werd in mei 2013 gemalen.<ref name="jer-pdf"/>

<gallery widths="200" heights="170">
Windmillblow.jpg|Het opblazen van de molen door de Britten in 1948
Montefiore Windmall (2688960862).jpg|Molen van voor 2012 met bronzen kap en niet functionerende wieken
Cap of Montefiore mill under construction.jpg|Kap in Sloten
16-03-30-Jerusalem-Innenstadt-RalfR-DSCF7587.jpg|Informatiebord
</gallery>

== Externe links ==
*[https://vdocuments.site/montefiore-windmill.html Montefiore-windmill]
*[https://www.youtube.com/watch?v=lbrgsmO7FHk Montefioremolen op Youtube]
*[https://www.timesofisrael.com/a-second-wind-for-montefiores-magnificent-jerusalem-windmill/ A second wind for Montefiore’s magnificent Jerusalem windmill]
* [https://web.archive.org/web/20151205014222/http://www.jerusalemfoundation.co.il/media/167652/Windmill-Brochure-English.pdf Montefiore-windmill]
{{Appendix}}
{{commonscat|Moses Montefiore Windmill}}

[[Categorie:Windmolen]]
[[Categorie:Maalvaardige molen]]
[[Categorie:Bouwwerk in Jeruzalem]]
[[Categorie:Museum in Jeruzalem]]

Montefioremolen - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"