Colani op 20 dec 2024 om 11:39

2024-12-20T11:39:43Z

Nieuwe pagina

{{Infobox feestdag
| naam = Moederdag
| afbeelding =
| onderschrift =
| andere_namen =
| gevierd_door = heel de wereld
| gevierd_in =
| type = [[Themadag]]
| aanleiding = Verering van het [[moeder]]schap
| datum = maart, april of mei (verschilt echter per land)
| ingesteld =
| afgeschaft =
| verwant = [[Vaderdag]]
}}
[[Bestand:Moederdag (1925).webm|thumb|thumbtime=47|Moederdag in 1925]]
'''Moederdag''' is een feestdag die wordt gevierd ter ere van het [[moeder]]schap en de invloed die moeders hebben op de samenleving. Moederdag wordt meestal in maart, april of mei gevierd: dit verschilt per land. In grote delen van de wereld, waaronder [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] en [[België (hoofdbetekenis)|België]], valt Moederdag op de tweede zondag in [[mei]]. In het [[Antwerpen (stad)|Antwerpse]] (na het herstel van het bisdom Antwerpen vanaf 1962 stilaan uitbreidend tot wat nu het [[bisdom Antwerpen]] is) wordt Moederdag (ook wel Mariadag, Moederkesdag of Sainte Marie genoemd) sinds 1913 op 15 augustus gevierd.<ref name="radio1.be/antwerpen">[https://radio1.be/antwerpen-viert-moeder-op-15-augustus Antwerpen viert moeder op 15 augustus]. ''[[Radio 1 (Vlaanderen)]]'' 15 augustus 2018: ''‘‘President Woodrow Wilson, onder wiens bewind in 1920 vrouwen in de VS stemrecht kregen op het federaal niveau, besloot in 1914 dat elke tweede zondag van mei voortaan een nieuwe nationale feestdag zou zijn, Mother's Day. Vanuit de VS heeft die "moderne" Moederdag zich dan over de rest van de westerse wereld verspreid, en in onze contreien kreeg de traditie in de loop van de jaren 20 voet aan de grond. Ruim tien jaar eerder, in 1913, had de Antwerpse liberale schepen en kunstenaar Frans Van Kuyck echter in Antwerpen al een Moederdag geïntroduceerd, en wel op 15 augustus, de feestdag van Maria. Die was al sinds de Middeleeuwen de patroonheilige van de stad, en op die dag ging ook de grote Mariaprocessie uit.’’''</ref> Op die datum wordt [[Maria-Tenhemelopneming|Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaart]] gevierd. In veel katholieke en orthodoxe landen, waaronder [[België]], is dat een wettelijke feestdag.

In gezinnen die Moederdag vieren staat de dag in het teken van het verwennen van [[moeder]]. Ze krijgt bijvoorbeeld ontbijt op bed, vrijstelling van huishoudelijke taken en [[cadeau]]s. Soms hebben de jongere kinderen op school of bij het [[kinderdagverblijf]] cadeaus en [[Vers (gedicht)|versjes]] gemaakt.

== Oorsprong en geschiedenis ==
Het vereren van moeders is een veel oudere traditie dan de moderne Moederdag waarin de gewone moeders in het zonnetje worden gezet. ''Moederdag'' of ''Moedertjesdag'' vindt zijn oorsprong in het oude of antieke Griekenland. Dit gaat terug op de formele moedercultus met ceremonies voor [[Cybele (mythologie)|Cybele]], 'Grote Moeder' of voor [[Rhea (mythologie)|Rhea]], 'Grote moeder van de goden', [[moedergodin]]nen in de [[Griekse mythologie]]. Deze moedercultus werd overal in [[Klein-Azië]] beoefend op de [[idus van maart]], ook naar de [[Romeinse kalender]] op de 15e dag van maart vallend.<ref>Encyclopædia Britannica (1959), Deel 15, blz. 849.</ref>

=== Verenigde Staten ===
Pas in het midden van 19e eeuw werd Moederdag in Amerika geïntroduceerd. In 1870 startte rechter [[Julia Ward Howe]] uit [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] een grote publiciteitscampagne voor Moederdag, een dag die in het teken moest staan van [[pacifisme]] en [[ontwapening]] door vrouwen. Het succes kwam echter pas nadat [[Anna Jarvis|Anna Marie Jarvis]] (1864-1948) uit Grafton ([[West Virginia]]) in 1907 Moederdag begon te promoten als een dag van waardering voor moeders. In 1908 organiseerde zij de eerste Moederdag, vooral om haar moeder, [[Ann Reeves Jarvis]], te herdenken. Ann Reeves Jarvis had in de [[Amerikaanse Burgeroorlog]] [[Mother's Day Work Clubs]] georganiseerd, om voor voedsel en medicijnen voor hulpbehoevende moeders te zorgen. Het idee sloeg aan en Jarvis zette door om meer mensen over te halen. In 1914 besloot president [[Woodrow Wilson]] dat elke tweede zondag in mei voortaan ''Mother's Day'' en een nationale [[Feest- en gedenkdagen|feestdag]] zou zijn.<ref name="radio1.be/antwerpen" /> Deze feestdag heeft zich in zijn huidige vorm vanuit de Verenigde Staten over de rest van de [[westerse wereld]] verspreid.

=== Antwerpen ===
De Amerikaanse Moederdag was nog niet bekend toen de Antwerpse, liberaal denkende kunstenaar en schepen [[Frans Van Kuyck]] (1852-1915) in 1913 een Moederdag introduceerde op [[15 augustus]], op de feestdag [[Maria-Tenhemelopneming|Maria Hemelvaart]]. [[Maria (moeder van Jezus)|Maria]], de moeder van [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus van Nazareth]], is sinds 1124 de patrones van de stad [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]].<ref name="radio1.be/antwerpen" /> 15 augustus was de dag van de grote Mariaprocessie. Volgens Van Kuyck was de sociale orde in het begin van de eeuw grondig verstoord door de ingrijpende modernisering. Zijn remedie: het herstellen en cultiveren van de waardigheid van de familie. Hiervoor moest volgens hem alles ingezet worden op het in beeld brengen van de rol van de moeder in het gezin en de maatschappij. Een speciale dag leek Van Kuyck een ideale techniek. Hij mobiliseerde de plaatselijke pers en de scholen, publiceerde een scenario en zette een propagandacomité aan het werk. De kinderen en vader moesten moeder verrassen met versieringen, gelegenheidsversjes, bloemen, speciale broodjes en zelfs juwelen.

=== Nederland ===
In 1916 kwam ''Moederdag'' naar Nederland overwaaien, op initiatief van het Leger des Heils. Dat sloeg toen nog niet erg aan. Dat gebeurde wel in 1924, nadat de [[Koninklijke Maatschappij voor Tuinbouw en Plantkunde]] deze dag introduceerde met gerichte campagnes, met het oogmerk hiermee de bloemenverkoop in Nederland te stimuleren.<ref name="Nationaal_Archief">{{Citeer web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/moederdag|titel=Moederdag|bezochtdatum=29 mei 2021|datum=6 mei 2021|uitgever=''[[Nationaal Archief]]''|taal=nl|citaat=Het Leger des Heils probeert in 1916 als eerste in Nederland de traditie van een jaarlijkse Moederdag van de grond te krijgen. [....] Deze Moederdag slaat nog niet erg aan. Dat gebeurt wel nadat de Maatschappij voor Tuinbouw en Plantkunde in 1924 Moederdag met het ‘jaarlijks een bloemenhulde brengen aan moeder’ promoot. Hiermee is de commerciële toon gezet. Naast een cadeau zoals de jaarlijkse bloemen of een gebakje (de bakkers pikken graag een graantje mee), is het ook de bedoeling dat moeders een dagje vrij krijgen van huishouden en zorgtaken. Bij uitzondering nemen kinderen en vaders op Moederdag de honneurs waar.}}</ref> Dat lukte: tot op de dag van vandaag is een bos bloemen het populairste moederdagcadeau. In 2018 heeft de helft van de Nederlanders 'iets aan Moederdag gedaan'. Dat was in 2017 nog 57 %.<ref>moederdag.net, onderzoeksbureau Q&A ; weekblad Margriet, 9-16 mei 2019</ref>

== Eerstvolgende Moederdagen in Nederland en België ==
Deze tabel bevat de data van Moederdag in België (uitgezonderd regio Antwerpen) en Nederland voor het huidige jaar en de daaropvolgende twee jaren:
{| class="wikitable"
! Jaar || Moederdag
|-
|2024 || 12 mei
|-
|2025 || 11 mei
|-
|2026 || 10 mei
|}

== Moederdag in andere landen en talen ==
De term [[Mariaverering]] heeft betrekking op de actieve verering die de meerderheid van de [[Christen|christenen]] ([[Rooms-Katholieke Kerk|katholieken]], [[Anglicaanse Kerk|anglicanen]], [[Koptisch-Orthodoxe Kerk|kopten]] en [[Oosters christendom|orthodoxen]]) heeft voor [[Maria (moeder van Jezus)|Maria]], de moeder van [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus Christus]]. Omdat de [[Rooms-Katholieke Kerk]] een lange traditie van Mariaverering kent, wordt Moederdag ook in [[Costa Rica]] op 15 augustus gevierd.

In het [[Verenigd Koninkrijk]] is [[Laetare|Halfvasten]], dat is de vierde zondag in de [[Vastentijd]], drie weken voor [[Pasen]], een christelijke feestdag, waaruit ''[[Laetare|Mothering Sunday]]'', de huidige Britse variant van Moederdag, ''Mother’s Day,'' is geëvolueerd. In [[1644]] was er in Engeland voor het eerst sprake van een Moederdag zonder kerkelijke achtergrond.

In [[Spanje]] wordt ''El día de la Madre'' op de eerste zondag in mei gevierd. In Frankrijk wordt ''Fête des mères'' op de laatste zondag van mei gevierd, tenzij [[Pinksteren]] op die dag valt, dan is het de eerste zondag in juni.

In het [[Italiaans]] heet Moederdag ''Festa della mamma'', in het [[Portugees]] ''Dia das Mães'', in het [[Duits]] ''Muttertag''. Moederdag heet in het [[Deens]], [[Noors]] en [[Zweeds]] ''Morsdag'' (''Mors dag''). In het [[Fins]] luidt de benaming voor Moederdag ''Äitienpäivä''. In overige talen ''Motinos diena'' ([[Litouws]]); ''Dzień Matki'' ([[Pools]]); ''Anyák napja'' ([[Hongaars]]); ''Anneler Günü'' ([[Turks]]); ''Materinski dan'' ([[Creoolse talen|Creools]]); ''Emadepäev'' ([[Amhaars]]), День Матери ([[Russisch]]); יום המשפחה ([[Hebreeuws]]); عيد الأم ([[Arabisch]]); วันแม่แห่งชาติ ([[Thais schrift|Thais]]); 母亲节 ([[Chinees schrift|Chinees]]); 母親節 ([[Traditionele Chinese karakters|Traditioneel Chinees]]); 母の日 ([[Japans]]).
In Thailand wordt moederdag gevierd op 12 augustus, de verjaardag van koningin-moeder [[Sirikit]].

== Internationale Moederdagkalender ==
Moederdag wordt niet overal op dezelfde dag gevierd en is in sommige landen meer een vrouwendag. Onderstaande tabel toont, gesorteerd op datum, wanneer in welk land Moederdag of Vrouwendag wordt gevierd. Op 8 maart geldt voor een aantal landen [[Internationale Vrouwendag]], niet Moederdag.

{| class="wikitable"
! Datum feestdag !! Landen
|-
|2e zondag in februari|| [[Noorwegen]]
|-
| 30 [[sjevat]] (tussen 30 januari en
1 maart)
| [[Israël (hoofdbetekenis)|Israël]]
|-
| [[3 maart]]|| [[Georgië]]
|-
| [[8 maart]] (Ook [[Internationale Vrouwendag|Vrouwendag]])|| [[Afghanistan]], [[Albanië]], [[Algerije]], [[Armenië]], [[Azerbeidzjan]], [[Bosnië en Herzegovina]], [[Bulgarije]], [[Laos]], [[Montenegro]], [[Noord-Macedonië]], [[Oekraïne]], [[Rusland]], [[Vietnam]] en [[Wit-Rusland]].
|-
| 4e zondag in de [[Vastentijd]] ([[Halfvasten]])
| [[Ierland (land)|Ierland]], [[Nigeria]] en [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]].
|-
| [[21 maart]]|| [[Bahrein]], [[Egypte (land)|Egypte]], [[Irak]], [[Jemen]], [[Jordanië]], [[Koeweit]], [[Libanon]], [[Palestina (staat)|Palestina]], [[Qatar]], [[Saoedi-Arabië]], [[Soedan]], [[Syrië]] en [[Verenigde Arabische Emiraten]].
|-
| [[25 maart]] || [[Slovenië]]
|-
| [[7 april]]|| [[Armenië]]<ref>[https://www.standaard.be/cnt/sh1c6e0f Moederdag Armenië]. ''[[De Standaard]]'' (12 mei 2007) ''‘‘In Armenië valt Moederdag altijd op 7 april.’’''</ref>
|-
| 1ste zondag in mei|| [[Hongarije]], [[Litouwen]], [[Portugal]], [[Roemenië]], [[Spanje]] en [[China]].
|-
| [[8 mei]]|| [[Albanië]], [[Algerije]] en [[Zuid-Korea]].
|-
| [[10 mei]]|| [[El Salvador]], [[Guatemala]], [[Mexico (land)|Mexico]] en [[Oman]].
|-
| 2e zondag in mei|| [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Aruba]], [[Australië (land)|Australië]], [[Bahama's]], [[Bangladesh]], [[Barbados]], [[België (hoofdbetekenis)|België]], [[Belize (land)|Belize]], [[Bermuda]], [[Bonaire]], [[Brazilië]], [[Brunei]], [[Canada]], [[Chili]], [[Colombia]], [[Cuba (land)|Cuba]], [[Curaçao]], [[Cyprus]], [[Denemarken]], [[Duitsland]], [[Ecuador]], [[Estland]], [[Filipijnen]], [[Finland]], [[Ghana]], [[Grenada]], [[Griekenland]], [[Honduras]], [[Hongkong]], [[IJsland]], [[India]], [[Italië]], [[Jamaica]], [[Japan]], [[Kroatië]], [[Letland]], [[Maleisië]], [[Malta (land)|Malta]], [[Nederland]], [[Nieuw-Zeeland]], [[Oostenrijk]], [[Pakistan]], [[Peru]], [[Puerto Rico]], [[Singapore]], [[Slowakije]], [[Saint Lucia]], [[Suriname]], [[Taiwan]], [[Trinidad en Tobago]], [[Tsjechië]], [[Turkije]], [[Uruguay]], [[Venezuela]], [[Verenigde Staten]], [[Zimbabwe]], [[Zuid-Afrika]] en [[Zwitserland]].
|-
| [[26 mei]]|| [[Polen (hoofdbetekenis)|Polen]]
|-
| [[27 mei]]|| [[Bolivia]]
|-
| Laatste zondag in mei|| [[Dominicaanse Republiek]], [[Haïti]], [[Marokko]], [[Zweden]] en [[Frankrijk]] (behalve als het samenvalt met [[Pinksteren]], dan verschuift het naar de eerste zondag van juni).
|-
| [[30 mei]]|| [[Nicaragua]]
|-
| [[1 juni]]|| [[Mongolië]]
|-
| 2e zondag in juni|| [[Luxemburg (land)|Luxemburg]]
|-
| [[12 augustus]] || [[Thailand]]
|-
| [[15 augustus]]|| [[Costa Rica]] en Bisdom [[Bisdom Antwerpen|Antwerpen]] [[België]]<ref name="radio1.be/antwerpen"/>
|-
| 2e of 3e zondag in oktober|| [[Argentinië]]
|-
| 2e zondag in oktober|| [[Malawi]]
|-
| Laatste zondag in november || [[Rusland]]
|-
| [[8 december]]|| [[Panama (land)|Panama]]
|-
| [[22 december]]|| [[Indonesië]]
|-
| 20e [[Djoemada al-thani]] (ook ''Vrouwen''dag genoemd) || [[Iran]] en andere moslimgroepen, vooral [[Sjiisme|sjiieten]]. Deze datum als geboortedatum van [[Fatima Zahra]] wordt betwist. Vanwege de systematiek van de [[islamitische kalender]] vindt de viering niet altijd op dezelfde datum plaats.
|}

== Zie ook ==
* [[Vaderdag]]
* [[Internationale Vrouwendag]]

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20120920111236/http://berekenen.geld-gids.nl/vakantie/moederdag.html Toekomstige data Moederdag - berekenen.geld-gids.nl]
* https://moederdag.net/moederdag-in-andere-landen/

{{Appendix|2=
* Helsloot, dr. J.I.A. "[http://www.meertens.knaw.nl/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=141191&Itemid=105 Moederdag]". Meertens Instituut. URL bezocht op 28 april 2007
* "[https://web.archive.org/web/20090921030946/http://www.wvculture.org/History/jarvis.html Anna Maria Reeves Jarvis]". West Virginia Division of Culture and History. URL bezocht op 28 april 2007
* Marc Jacobs, Directeur van het Vlaams Centrum voor Volkscultuur,  Erfgoeddag 2004, De Antwerpse Moederdag"
* [http://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=LC-19500516-2004&vw=org&lm=juliana%2Cmoeder%2CDVHN%2CAMB%2CBCH%2CBNH%2CBRU%2CDAM%2CDRC%2CEMS%2CFEA%2CFKC%2CFRC%2CFRI%2CGBS%2CGZB%2CHAH%2CHEC%2CHGL%2CHOH%2CHSK%2CHWB%2CJCH%2CKHN%2CKSK%2CKVC%2CKVF%2CKVH%2CMCK%2CMDW%2CMFH%2CMOH%2CNDC%2CNOF%2CNOK%2CNOL%2CNPD%2CNVHN%2CNVP%2CPEK%2CROJ%2CSBO%2CSNB%2CSSN%2CSSP%2CTAC%2CVEE%2CWEZ%2CWKL%2CWKW%2CZFH%2CZOH%2CLC" Moeder van het jaar (1950)]". Leeuwarder Courant 16 mei 1950
----
{{References}}
}}

[[Categorie:Ouderschap]][[Categorie:Themadag of themaweek]][[Categorie:Folklore]]

Moederdag - Bewerkingsoverzicht

Colani op 20 dec 2024 om 11:39