Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T01:50:07Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Boston Stump misericord 02.jpg|thumb|Twee gelijke koorbankjes, rechts met zitting omlaag, links omhoog zodat de misericorde zichtbaar is ("Boston Stump", [[Boston (Lincolnshire)|Boston]], Lincolnshire, Engeland)]]
[[Bestand:Walcourt - Miséricorde - Deux personnes déféquant.jpg|thumb|Een misericorde met twee poepende mensen uit [[Walcourt]]]]
[[Bestand:P1010755Koorbank.jpg|thumb|Koorbanken in de [[Grote Kerk (Breda)|Grote Kerk van Breda]]]]
[[Bestand:Onze Lieve VrouweKerk Aarschot Zitterkens.jpg|thumb|Zitterkens in de [[Onze-Lieve-Vrouwekerk (Aarschot)|Onze-Lieve-Vrouwekerk]] [[Aarschot]]]]
Een '''misericorde''' of ''zitterken'' (Vlaams) is een [[sculptuur|gebeeldhouwd]] onderdeel aan de onderzijde van houten [[Koorgestoelte|koorbanken]], waarop [[monnik]]en tijdens het lange staan konden leunen.

== Functie ==
De naam verwijst naar [[medelijden|Misericordia]], barmhartigheid. De gebeden werden in de vroege [[middeleeuwen]] in [[klooster (gebouw)|kloostergemeenschappen]] tijdens de dagelijkse gebedsstonden ([[Metten (gebedsstonde)|metten]], [[lauden]], [[Priem (gebedsstonde)|priem]], [[Terts (gebedsstonde)|terts]], [[None (gebedsstonde)|none]], [[vespers]] en [[completen]]) staande opgezegd, met geheven handen. Voor oudere of mindervalide broeders bood de misericorde hierbij enige verlichting, omdat ze er al staande enigszins op konden leunen. Tijdens gedeelten van de eredienst waar gestaan moest worden, werden de koorbanken opgeklapt, waarop het zitsteuntje zichtbaar werd.<ref>Haslinghuis, E.J. en Janse, H. (2005) Bouwkundige termen. Leiden: Primavera Pers. ISBN 90 5997 033 0.</ref><ref>''Koorbanken, koorhekken en kansels'', jhr. dr. J.S. Witsen Elias, Contact Amsterdam, 1946</ref>

== Voorstellingen ==
Deze misericordes, vooral die in de koorstoelen rond het [[hoogkoor]], zijn vaak met veel vaardigheid gesneden. Ze zijn gewoonlijk uitgevoerd in [[Eiken (hout)|eikenhout]] en versierd met allerlei [[houtsnijwerk]] en illustratieve [[beeldsnijder|afbeeldingen]], variërend van [[Bijbel (christendom)|Bijbelse]] tot meer wereldse voorstellingen. Regelmatig zijn deze voorstellingen met een zeker gevoel voor humor gemaakt, zoals in [[Oirschot (plaats)|Oirschot]], waar een mannetje te midden van een bonte verzameling voorwerpen was afgebeeld als personificatie van een ordeloos huishouden. Deze koorbanken zijn bij een brand in 1944 verloren gegaan.

Een koorbank in de [[Grote Kerk (Breda)|Grote Kerk]] in Breda is in de jaren zestig van de 20e eeuw hersteld met de afbeelding van een [[Motorfiets|motorrijder]], waarmee meteen duidelijk wordt dat dit een recente aanvulling is.

== Locaties ==
Misericordes zijn onder meer te vinden in:
*Nederland:
**de [[Oude Kerk (Amsterdam)|Oude Kerk]] in [[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]]
**de [[Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk (Dordrecht)|Grote Kerk]] in [[Dordrecht]]
**de [[Sint-Janskathedraal ('s-Hertogenbosch)|Sint-Janskathedraal]] in [['s-Hertogenbosch (hoofdbetekenis)|'s-Hertogenbosch]]
**de [[Grote Kerk (Breda)|Grote Kerk]] in [[Breda (hoofdbetekenis)|Breda]]
**de [[Martinikerk (Bolsward)|Martinikerk]] in [[Bolsward]]
**het [[Minderbroedersklooster (Megen)|Minderbroedersklooster]] in [[Megen]]
**de [[Sint-Petrus'-Bandenkerk (Hilvarenbeek)|Sint-Petrus'-Bandenkerk]] in [[Hilvarenbeek (plaats)|Hilvarenbeek]]
**de [[Grote of St.-Bavokerk|St.-Bavokerk]] in Haarlem
*In België:
**de [[Sint-Geertrui-abdij|Sint-Geertruikerk]] in [[Leuven (hoofdbetekenis)|Leuven]]
**de [[Sint-Maternusbasiliek]] in [[Walcourt]]
**de [[Onze-Lieve-Vrouwekerk (Aarschot)|Onze-Lieve-Vrouwekerk]] in [[Aarschot]]
**de [[Sint-Pauluskerk (Antwerpen)|Sint-Pauluskerk]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]

{{Appendix}}
{{Commonscat|Misericords}}

[[Categorie:Houtbewerking]]
[[Categorie:Onderdeel van een kerkgebouw]]
[[Categorie:Meubilair]]

Misericorde - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"