https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Mennen_%28paardensport%29Mennen (paardensport) - Bewerkingsoverzicht2026-08-12T14:15:39ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Mennen_(paardensport)&diff=164418&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2025-04-30T12:24:19Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Sacramoso rosa gss paluba001.jpg|thumb|Een voorbeeldige aanspanning met [[kladruber]]s]]<br />
[[Bestand:Hospental-Postkutsche.jpg|thumb|Een bijzondere postkoetsaanspanning]]<br />
[[Bestand:Versailles Horse-drawn landau 2006-11-13.jpg|thumb|Een calèche als taxi]]<br />
[[Bestand:En paire Guitière1.jpg|thumb|Recreatief mennen]]<br />
[[Bestand:Horse driving at Stiegl 2011 14.jpg|thumb|Deelnemer menwedstrijd]]<br />
[[Bestand:Char-a-Banc américain.jpg|thumb|Amerikaanse char-à-banc]]<br />
[[Bestand:Horse driving at Stiegl 2011 11.jpg|thumb|Enkelspan in gestrekte draf]]<br />
[[Bestand:Hackney horse.jpg|thumb|Een hackney als tuigpaard]]<br />
'''Mennen''' is in het algemeen het rijden met [[paard en wagen]] (een "aanspanning"). Tot de opkomst van de [[vrachtauto]] was dit een belangrijk [[vervoermiddel]], zowel voor goederen als personen. Tegenwoordig is het rijden met aangespannen [[wagen]]s vooral een hobby, hoewel er bij [[Biologische landbouw|biologische boeren]] in toenemende mate belangstelling is voor het gebruik van [[paard (dier)|paarden]] in hun bedrijf. De zogenaamde [[mensport]] is beschreven in een apart hoofdartikel. Het woord "mennen" komt van het [[Latijn]] ''menare''; leiden, besturen.<br />
<br />
==Koetsier==<br />
Er bestaan verschillende namen voor de persoon die de aanspanning bestuurt, zoals '''koetsier''', voerman en menner. De koetsier zit rechts op de bok van de [[koets]]. De uitrusting van een koetsier bestaat uit handschoenen, een schort, een hoofddeksel en een lange [[zweep]]. Vele moderne koetsiers rijden volgens het systeem dat door [[Benno von Achenbach]] ontwikkeld werd. Er bestaan opleidingen tot koetsier en er bestaat een koetsiersbewijs, dat men kan verkrijgen door een examen af te leggen.<br />
<br />
Dit koetsiersbewijs heeft in België geen juridische waarde; het is niet verboden om zonder bewijs de weg op te gaan.<ref>{{Citeer web |url=http://www.aanspanningnicolaes.be/index.php/aanspanning-nicolaes/mensursussen |titel=Mencursussen |auteur=Aanspanningnicolaes.be |bezochtdatum=14-03-2014}}</ref> In Nederland is dit slechts in bossen in vijf verschillende gemeenten verplicht.<ref>{{Citeer web |url=http://srr-nederland.nl/index.php/veel-gestelde-vragen |titel=Veelgestelde vragen |auteur=Srr-nederland.nl |bezochtdatum=14-03-2014 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20140314170800/http://srr-nederland.nl/index.php/veel-gestelde-vragen |archiefdatum=2014-03-14}}</ref><br />
<br />
==Groom==<br />
De assistent van de koetsier, de 'hulpkoetsier' die de koetsier helpt door bijvoorbeeld tijdens het halthouden van de bok af te gaan en vooraan bij de paarden te gaan staan, wordt een "[[Grooming (paardensport)|groom]]" genoemd. De groom opent ook de deuren van de [[koets]] voor de gasten die willen in- of uitstappen. Verder kan de groom het [[paardentuig]] controleren en ervoor zorgen dat alles zit zoals het bedoeld is. De groom zit meestal links naast de koetsier op de bok van de koets. Bij wedstrijden in de [[mensport]] staat hij meestal achter op de marathonwagen. Aan het hof wordt een hulpkoetsier in livrei een 'palfrenier' genoemd.<br />
<br />
== Aanspanning ==<br />
Bij het mennen zijn de paarden met het rijtuig verbonden door middel van [[streng (tuigage)|streng]]en en andere riemen die tot het [[Tuigage (rij- of trekdier)|paardentuig]] behoren. De menner of koetsier bestuurt de aanspanning door middel van de [[leidsel]]s, die zijn verbonden met het [[bit (paard)|bit]] in de mond van het paard (vaak ook "stang" genoemd) of de paarden. Verder gebruiken koetsiers hun stem en de zweep om de paarden aanwijzingen te geven. Het geheel van koets, koetsier en paard(en) wordt een "aanspanning" genoemd.<br />
<br />
Er kunnen één of meer paarden voor een rijtuig worden gespannen. Bij één aangespannen paard spreekt men van een enkelspan. Twee paarden naast elkaar wordt tweespan of dubbelspan genoemd. Twee paarden achter elkaar noemt men een [[tandem (paard en wagen)|tandem]]. Ook gebruikelijk is een [[vierspan]], met twee voorpaarden en twee achterpaarden. Andere manieren van inspannen zijn minder gebruikelijk, zoals drie paarden achter elkaar (randem) of naast elkaar ([[trojka (voertuig)|trojka]]). Ook probeert men wel, bijvoorbeeld om de vaardigheid van de menner te bewijzen, zo veel mogelijk paarden voor een wagen te spannen.<br />
<br />
== Tuigpaard ==<br />
Een tuigpaard is een krachtig gebouwd paard dat door zijn ruime gangen en door zijn rustige en betrouwbare karakter zeer geschikt is voor gebruik 'in het tuig'. Tuigpaarden zijn veelal [[warmbloedras|warmbloedpaarden]] en hebben een ruime [[Stap (gang)#Stap van een paard|stap]] en [[draf]]. Sommige typische tuigpaardrassen hebben bijzonder hoge knieactie zoals [[Hackney (paard)|hackneys]]. Nederlandse paardenrassen die traditioneel als tuigpaarden gebruikt werden zijn [[Gelderlander (paard)|Gelders paard]], [[Groninger paard]] en [[Fries paard]]. Tot de Duitse tuigpaarden behoren de [[Oost-Fries paard|alt-oldenburger en het Oost-Friese paard]]. <br />
<br />
Tuigpaarden worden meestal gereden met [[oogklep]]ppen. Het paard dat links voor de koets loopt is het 'bijdehandse paard', het paard rechts wordt aangeduid als het 'vandehandse paard'. In de paardenhandel zegt men soms van een paard dat wel of niet 'betuigd' is, hiermee kan men zowel bedoelen 'getraind onder het zadel' (bereden) als 'getraind in het tuig' (voor de [[kar]]).<br />
<br />
== Trekpaard ==<br />
Trekpaarden zijn zwaar gebouwde [[koudbloedras|koudbloedpaarden]] die zeer geschikt zijn voor landbouwwerkzaamheden zoals het trekken van ploegen en oogstwagens. Ook worden zij gebruikt als sleeppaarden in de bosbouw. Voorbeelden van trekpaarden in de Benelux zijn het [[Nederlands trekpaard]], het [[Belgisch trekpaard]] en de [[Ardenner (paard)|ardenner]]. Voor deze paarden worden soms speciale trekwedstrijden georganiseerd.<br />
<br />
== Aangespannen rijden als sport ==<br />
Hoewel vele menners vooral recreatief rijden, zijn er diverse mogelijkheden voor competitie:<br />
* [[aangespannen sport]], ook wel tuigpaardensport genoemd; hierbij gaat het om de schoonheid van de bewegingen van het paard, (de 'actie' van het paard)<br />
*sleep en trekwedstrijden met [[koudbloedras|trekpaarden]]<br />
* [[authentiek gerij]], waarbij met antieke rijtuigen wordt gereden in bijpassende stijlgetrouwe kledij, soms gejureerd als ''concours d'elegance''.<br />
* [[drafsport]] snelheidssport, wordt met [[sulky (paardensport)|sulky's]] beoefend op een drafrenbaan<br />
* [[mensport]] een internationaal beoefende sport met de onderdelen dressuur, vaardigheid en marathon; wordt beoefend met enkel-, dubbel-, of vierspan.<br />
<br />
== Anders mennen ==<br />
Een bijzondere wijze van 'mennen' is het [[huifbedrijden]] voor meervoudig complex gehandicapten.<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Arrenslee]]<br />
* [[Dissel (transport)]]<br />
* [[Evenaar (tuigage)]]<br />
* [[Gareel]]<br />
* [[Lamoen (tuig)]]<br />
* [[Leidsel]]<br />
* [[Quadriga]]<br />
* [[Streng (tuigage)]]<br />
<br />
== Externe link ==<br />
* [https://www.hoefnet.nl/ Hoefnet, Nederlandse website over mensport]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br />
[[Categorie:Paard en wagen]]<br />
[[Categorie:Mensport| ]]</div>Colani