Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-07-06T15:33:18Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox wapen
| naam = Maxim
| afbeelding = Machinegun Maxim drawingB86 483-1.jpg
| onderschrift = Illustratie van het Maxim-machinegeweer in het [[Brockhaus en Efron Encyclopedisch Woordenboek]]
| type =
| oorsprong = {{GB}}
| dienst =
| gebruikt_door = [[Verenigd Koninkrijk]], [[Keizerrijk Korea]], [[Verenigde Staten]], [[Keizerrijk Rusland]], [[Sovjet-Unie]], [[Duitse Keizerrijk]], [[Ottomaanse Rijk]] e.a.
| oorlogen = [[Tweede Boerenoorlog]], [[Bokseropstand]], [[Russisch-Japanse Oorlog]], [[Finse Burgeroorlog]], [[Balkanoorlogen]], [[Eerste Wereldoorlog]], [[Russische Burgeroorlog]], [[Tweede Wereldoorlog]] e.a.
| ontwerper = [[Hiram Stevens Maxim]]
| ontwerp_datum =
| producent =
| eenheidskost =
| productie_datum =
| aantal =
| varianten = o.a. [[Vickers M.18]]
| gewicht = 27,2 kg
| lengte = 107,9 cm
| deel_lengte =
| breedte =
| hoogte =
| diameter =
| crew =
| patroon =
| kaliber =
| actie =
| tempo = 500 schoten per minuut
| snelheid = 744 m/s
| bereik =
| max_bereik =
| voeding =
| richtmiddelen =
}}
[[Bestand:Maxim Maschinengewehr 1910.jpg|thumb|Russisch Maxim-machinegeweer uit 1910]]
Een '''Maxim''' is een [[machinegeweer]] (of [[mitrailleur]]) ontwikkeld door de Amerikaans-Britse ingenieur [[Hiram Stevens Maxim|Hiram Maxim]] (1840-1916). Door de energie die vrijkomt bij het afschieten van een patroon werd automatisch een volgende patroon in het wapen geladen. De toevoer van patronen geschiedde door middel van geweven stoffen patroonbanden. Het wordt "het wapen genoemd dat het meest geassocieerd wordt met de Britse imperiale verovering",<ref>{{en}} {{Citeer boek| last = Gilbert | first = Martin | title = A History of the Twentieth Century: Volume One; 1900–1933 | publisher = William Morrow and Company | place = New York | page = 11 | year = 1997 | edition = 1st US | isbn = 978-0-688-10064-3}} </ref> en werd eveneens gebruikt in koloniale oorlogen door andere landen tussen 1886 en 1914.

Voordat Maxim zijn uitvinding deed maakte men in Amerika gebruik van zogenaamde Gatling-kanonnen. Het [[Gatling gun|Gatling-kanon]] met [[affuit]] zoals dat toegepast werd in de Amerikaanse oorlogen was echter een totaal ander wapen. Het principe, zoals bij het Gatling-kanon toegepast, berust op een aantal door handkracht roterende lopen, waarmee opvolgend patronen worden gekamerd en afgevuurd. Een enigszins vergelijkbaar draaiprincipe was eerder toegepast bij de [[Colt's Manufacturing Company|Colt]], een [[Revolver (wapen)|revolver]] met roterende cilinder waarin zes (''sixshooter'') tot acht patronen zaten.

== Functionaliteiten ==
Het mechanisme van het Maxim-machinegeweer maakte gebruik van een van de vroegste terugslaggestuurde schietsystemen in de geschiedenis. Het idee is dat de energie van [[terugslag]] die op het stuitblok werkt, wordt gebruikt om elke lege huls uit te werpen en een nieuwe patroon in te brengen, in plaats van een handbediend mechanisme. Maxims vroegste ontwerpen gebruikten een 360 graden roterende nok om de beweging van het blok om te keren, maar dit werd later vereenvoudigd tot een knevelslot. Dit maakte het veel efficiënter en minder arbeidsintensief dan eerdere snelvuurkanonnen, zoals de [[Mitrailleuse]], [[Gatling gun|Gatling]], [[Gardner gun|Gardner]] of [[Thorsten Nordenfelt|Nordenfelt]], die berustte op handmatige aanzwengeling. Het ontwerp van het Maxim-machinegeweer was voorzien van waterkoeling, waardoor het zijn vuursnelheid veel langer kon vasthouden dan luchtgekoelde wapens. Het nadeel hiervan was dat het het wapen minder flexibel maakte in de aanval dan de lichtere luchtgekoelde wapens, omdat het zwaarder en complexer was en water nodig had. Proeven toonden aan dat de Maxim 600 patronen per minuut kon afvuren.<ref>{{en}} {{Citeer boek | last = Stevenson | eerste = David | titel = 1914–1918: de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog | jaar = 2004 | uitgever = Penguin Books | isbn = 978-0-14-026817-1 | page = 8}} </ref> Vergeleken met moderne machinegeweren was de Maxim zwaar, omvangrijk en onhandig. Eén soldaat kon het wapen afvuren, maar het werd meestal bediend door een team van mannen, meestal 4 tot 6. Naast de schutter waren er andere bemanningsleden nodig om te herladen, doelen te spotten en munitie en water te dragen en klaar te maken. Er waren meerdere mannen nodig om het zware wapen te verplaatsen of te monteren.

== Productiebedrijf ==
Maxim richtte de Maxim Gun Company op met financiering van Albert Vickers, zoon van staalondernemer [[Edward Vickers]]. Albert Vickers werd de voorzitter van het bedrijf en later ging het samen met een Zweedse concurrent, [[Nordenfelt]], onder de naam Maxim Nordenfelt Guns and Ammunition Company. Uiteindelijk werd het bedrijf opgenomen in het moederbedrijf [[Vickers (bedrijf)|Vickers]], wat eerst leidde tot het Maxim-Vickers-machinegeweer en vervolgens, na het herontwerp van Vickers, het [[Vickers M.18|Vickers-machinegeweer]].

== Geschiedenis ==
=== Ontwikkeling (1883–1884) ===
De eerste patenten van Maxim met betrekking tot de ontwikkeling van de Maxim werden geregistreerd in juni en juli 1883.<ref>{{Aut|McCallum}}, p.46</ref> Het eerste [[prototype]] werd gedemonstreerd in oktober 1884.<ref>{{Aut|McCallum}}, p.49</ref>

=== Gebruik in koloniale oorlogsvoering (1886–1914) ===
Een prototype van de Maxim werd in 1886–1890 door Hiram Maxim aan de Emin Pasha Relief Expedition gegeven, onder leiding van [[Henry Morton Stanley]]. Meer een publiciteitsstunt dan een serieuze militaire bijdrage, met het oog op de belangrijkste financier van de expeditie, [[Sir William Mackinnon, 1st Baronet|William Mackinnon]], "het alleen tentoonstellen" van het wapen zou waarschijnlijk "een grote vredesbeschermer blijken te zijn".<ref>{{Aut|Iain R. Smith}} ''The Emin Pasha Relief Expedition'', p.86</ref> In feite werd het wapen meerdere malen gebruikt, vooral tijdens de terugtrekking van de expeditie uit Centraal-Afrika, niet vanwege de verwoestende effecten, maar als een effectief middel om inheemse aanvallers af te schrikken. Hetzelfde prototype werd door Frederick Lugard teruggebracht naar Centraal-Afrika, waar het een belangrijke rol speelde bij de oprichting van een Brits protectoraat in het huidige [[Oeganda]] (toen Buganda), dat een sterk bewijs is van de robuustheid en betrouwbaarheid van het wapen.<ref>{{Citeer web| first = Morten | last = Blaabjerg | title = Uhyret der sagde puh! puh! Maxim maskingeværets logistik i det mørkeste Afrika | publisher = University of Southern Denmark | year = 2007 | taal = da | url = https://www.scribd.com/doc/14690805/Uhyret-der-sagde-puh-puh-Speciale}}</ref>

De eerste eenheid ter wereld die de Maxim ontving, was die van [[Hermann von Wissmann (ontdekkingsreiziger)|Hermann von Wissmann]] die in 1888 door het [[Duitse Keizerrijk]] naar Oost-Afrika werd gestuurd om de Abushiri opstand neer te slaan.<ref>{{de}} {{Aut| G. Richelmann e.a.}} ''Hermann von Wissmann, Deutschlands grösster Afrikaner'', Berlin (1907) Schaffung der Wissmanntruppeeuber, p.191</ref> Wissmann kreeg een van de eerste Maxim-machinegeweren die Duitsland hadden bereikt en deze met succes gebruikt bij zijn aanval op [[Pangani (stad)|Pangani]].<ref>Richelmann p.236</ref>

De Maxim werd voor het eerst gebruikt door de koloniale strijdkrachten van Groot-Brittannië in 1893–1894 [[Eerste Matabele-oorlog]] in Rhodesië (nu [[Zimbabwe]]). Het speelde een belangrijke rol in de snelle Europese kolonisatie van Afrika aan het einde van de 19e eeuw. De extreme dodelijkheid werd gebruikt om een vernietigend effect te hebben op verouderde oplaadtactieken, wanneer inheemse tegenstanders in open terrein konden worden gelokt. Zoals [[Hilaire Belloc]] het uitdrukte, in de woorden van de figuur "Blood" in zijn gedicht "The Modern Traveler":

{{Cquote|Whatever happens, we have got The Maxim gun, and they have not.<ref>{{Citeer web|url=http://www.colonialwargaming.co.uk/Inspiration/Poetry/Newbolt/Traveller.htm|title=The Modern Traveller|website=colonialwargaming.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20080828003722/http://www.colonialwargaming.co.uk/Inspiration/Poetry/Newbolt/Traveller.htm|archive-date=28 August 2008|bezochtdatum=28 maart 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20080828003722/http://www.colonialwargaming.co.uk/Inspiration/Poetry/Newbolt/Traveller.htm|archiefdatum=28 augustus 2008|dodeurl=ja}}</ref>}}

De vernietigende kracht van het Maxim in de koloniale oorlogsvoering is echter vaak verfraaid door de populaire mythe. Moderne historische verslagen suggereren dat het, hoewel het effectief was in veldslagen, zoals in de Matabele-oorlog, veel te danken had aan de psychologische effect ervan.
[[Bestand:QF1pounderGunIWMApril2008.jpg|thumb|Britse QF 1 pounder Mk II 37mm "Pom-Pom" kanon uit de [[Eerste Wereldoorlog]] in het [[Imperial War Museum]] in Londen]]
Maxim-Nordenfeldt bouwde een versie van de Maxim met een [[Kaliber (wapen)|kaliber]] van één pond. Dit stond in de [[Tweede Boerenoorlog]] (in Zuid-Afrika) bekend als de ''Pom-Pom'' vanwege zijn geluid. De Maxim-Nordenfelt was een riemgevoed, watergekoeld 'automatisch kanon' dat [[Granaat (munitie)|granaten]] afvuurde met een snelheid van 450 schoten per minuut.<ref>{{Citeer web | url = http://www.smallarmsreview.com/display.article.cfm? idarticles = 2490 | title = Zuid-Afrika's National Museum of Military History | author = Rob Krott | website = Small Arms Review | bezochtdatum = 18 mei 2020 | archive-date = 19 juli 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160719084203/http://www.smallarmsreview.com/display.article.cfm | dodelink = ja }}</ref><ref> {{Citeer boek | url = https://books.google.nl/books?id=9rKHCwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=The+Vickers-Maxim+Machine+Gun&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwid4P2kkb3pAhUSDuwKHYhzDmEQ6AEIJzAA#v=onepage&q=The%20Vickers-Maxim%20Machine%20Gun&f=false | title = The Vickers-Maxim Machine Gun | auteur = Martin Pegler | publisher = Osprey Publishing | page = 57}}</ref>.

Nationale en militaire autoriteiten waren terughoudend om het wapen te adopteren, en Maxims bedrijf had aanvankelijk moeite om de Europese regeringen te overtuigen van de efficiëntie van het wapen. Soldaten koesterden over het algemeen een groot wantrouwen jegens machinegeweren vanwege hun storingen. In de versie uit 1906 van zijn boek ''Small Wars'' schrijft Charles Callwell over machinegeweren: "The older forms are not suitable as a rule... they jammed at Ulundi, they jammed at Dogali, they jammed at Abu Klea and Tofrek, in some cases with unfortunate results."<ref>Callwell, p.440</ref> De Maxim was echter veel betrouwbaarder dan zijn tijdgenoten.<ref name="smallwars">''Small Wars''. 1906. Callwell, p.559</ref> Een meer direct probleem was dat zijn positie aanvankelijk gemakkelijk werd weggegeven door de rookwolken die het kanon produceerde (hoewel hetzelfde gold voor artilleriestukken en troepeneenheden waarvoor het machinegeweer bedoeld was). De komst van rookloos poeder (ontwikkeld door onder meer Hirams broer Hudson Maxim) hielp dit te veranderen.

Het wapen werd door het Britse leger aangenomen onder leiding van Sir [[Garnet Wolseley]], die in 1888 was benoemd tot opperbevelhebber van het Britse leger. In oktober 1888 plaatste hij een order van 120 Maxims<ref>{{Aut|McCallum}}, p.67</ref> met dezelfde munitie als de [[Martini – Henry]] geweren. Wolseley had eerder militaire expedities in Afrika geleid en stond bekend als een sterke promotor van militaire innovatie en hervorming. Hij gebruikte machinegeweren, verkende hij andere onconventionele ideeën en richtte hij een Egyptisch kamelenkorps op.

Het ontwerp van het wapen werd ook gekocht en gebruikt door verschillende andere Europese landen.

=== Russisch-Japanse oorlog ===
In 1895 kocht het [[Japanse Keizerlijke Leger]] een aantal Maxims, maar besloot later om te standaardiseren op het [[Hotchkiss machinegeweer]]. Het [[Russische Keizerlijke Leger]] kocht in 1899 eveneens 58 Maxim-machinegeweren en sloot een contract met Vickers in 1902 om het ontwerp in Rusland te vervaardigen, hoewel de productie pas in 1910 begon.<ref name="Kowner"> {{Citeer boek | last = Kowner | first = Rotem | year = 2006 | title = Historical Dictionary of the Russo-Japanese War | publisher = Scarecrow | isbn = 9780810849273}}, p.225</ref> Tijdens de [[Russisch-Japanse oorlog]] van 1904–1906 zette het Russische leger de Maxim in voor de strijd<ref>{{Aut|Martin Gilbert}} p.93</ref> en plaatste een spoedorder voor nog eens 450 eenheden van overzeese leveranciers, die grotendeels voor het einde van de oorlog aan fronttroepen werden geleverd.<ref name="Kowner" />

=== Wereldoorlog I (1914–1918) ===
[[bestand:Tachanka in Huliaipole Museum.jpg|thumb|Een [[tachanka]] met een [[PM M1910|Pulemyot Maxim M1910]]]]
Vlak voor de uitbraak van de [[Eerste Wereldoorlog]] waren veel legers overgegaan op verbeterde machinegeweren. Het Britse [[Vickers M.18]] was een verbeterde versie van de Maxim, die in 1912 in het Britse leger werd geïntroduceerd en in dienst bleef tot 1968. De productie vond plaats in Erith in Kent en sommige modellen werden gemonteerd op vroege tweedekkers die daar ook waren vervaardigd. Het Duitse leger [[Maschinengewehr 08]] en het Russische [[PM M1910|Pulemyot Maxim M1910]] waren beide min of meer directe kopieën van de Maxim.

Het werd ook gebruikt tijdens de [[Russische Burgeroorlog]], die volgde op de [[Russische Revolutie van 1917|Revolutie]] in 1917. Een foto van de periode toont een Maxim-machinegeweer gemonteerd op een [[tachanka]], een paard met wagen, die naar achteren schoot in dienst van het [[Witten (leger)|Witte leger]].

=== Amerikaans gebruik ===
Het [[Amerikaanse leger]] had sinds 1887 interesse getoond in het Maxim machinegeweer. Model 1889 en Model 1900 Maxims werden gebruikt voor uitgebreide testen. Het werd uiteindelijk in 1904 aangenomen als het '' 'Maxim Machine Gun, Calibre .30, Model van 1904' '' als het eerste zware machinegeweer voor standaard service in het Amerikaanse leger. De eerste 50 stuks, inclusief statieven, zijn gemaakt door het Britse [[Vickers (bedrijf)|Vickers, Sons & Maxim]] met kamers voor patronen van het type .30-03. van [[Colt's Manufacturing Company]]. Tegen de tijd dat Colt in 1908 met de productie begon waren er in totaal 90 M1904's gemaakt door Vickers. Colt maakte hun machinegeweren voor het nieuwe .30-06-kaliber. In totaal zijn er 287 M1904 Maxims geproduceerd. De Verenigde Staten schaften andere machinegeweren aan nadat de productie van M1904 was beëindigd, waaronder het [[Hotchkiss M1909 Benet – Mercie machinegeweer|M1909 Benét – Mercié]], het [[Vickers machinegeweer # Colt – Vickers M1915|Colt – Vickers M1915]], en de [[Browning M1917]]. M1904 Maxims werden uitgegeven aan eenheden van de [[infanterie]] en [[cavalerie]]. De M1904 werd ingezet bij operaties in de [[Filipijnen]], Hawaï, Mexico en Midden- en Zuid-Amerika, maar zag nooit veel gevechtsgebruik. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef het in de Verenigde Staten voor training.<ref>{{en}} Small Arms Defense Journal [http://sadefensejournal.com/wp/?p=265 U.S. Maxim Model 1904, 15 augustus 2013], geraadpleegd op 18 mei 2020</ref>

=== Russisch gebruik ===
Sovjet-Rusland gebruikte tot de jaren tachtig Maxim-machinegeweren in forten langs de Chinese grens omdat hun watergekoelde systeem werd beschouwd als een betrouwbaardere oplossing voor zeer zwaar en langdurig gebruik tegen langdurige aanvallen van het type menselijke golf.{{Bron?||2020|01|31}}

== Naslagwerk ==
* {{en}} {{Aut|Iain McCallum}} ''Blood Brothers. Hiram and Hudson Maxim: Pioneers of Modern Warfare'', Chatham Publishing, London (1999) {{ISBN|9781861760968}}
{{Appendix}}
{{Commons|Maxim MG}}

[[Categorie:Vuurwapen]]

Maxim (machinegeweer) - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd