https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Max_Moszkowicz_sr.Max Moszkowicz sr. - Bewerkingsoverzicht2026-04-14T09:12:31ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Max_Moszkowicz_sr.&diff=187501&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2026-03-15T10:19:06Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Infobox persoon<br />
| naam = Max Moszkowicz sr.<br />
| afbeelding = Max Moszkowicz sr (1985).jpg<br />
| onderschrift = Max Moszkowicz sr. (1985)<br />
| volledigenaam = <br />
| geboortedatum = [[5 oktober]] [[1926]]<br />
| geboorteplaats = [[Essen (Noordrijn-Westfalen)|Essen]]<br />
| sterfdatum = [[27 januari]] [[2022]]<br />
| sterfplaats = [[Lanaken]]<br />
| nationaliteit = {{NL}}s<br />
| beroep = Advocaat<br />
| bekendvan = <br />
| religie = joods<br />
| kinderen = Onder anderen:<br />[[Robert Moszkowicz|Robert]] ([[1953]])<br />[[Bram Moszkowicz|Bram]] ([[1960]])<br />
| politiek = [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]]<br />
| zieook = <br />
| website = <br />
| handtekening = <br />
| portaal = Mens en maatschappij<br />
}}<br />
'''Max Moszkowicz sr.''' ([[Essen (Noordrijn-Westfalen)|Essen]], [[5 oktober]] [[1926]] – [[Lanaken]], [[27 januari]] [[2022]]) was een [[Nederland]]s [[advocaat (beroep)|advocaat]].<br />
<br />
==Levensloop==<br />
Moszkowicz' [[Joden|Joodse]] ouders werden allebei in een deel van het huidige Polen geboren, dat indertijd onder Oostenrijks-Hongaarse heerschappij viel. Zijn vader, Abraham Moszkowicz (1902-1945), werd in [[Budziwój]] ([[Rzeszów (district)|Rzeszów]]) geboren, terwijl zijn moeder, Feiga Bluma Raab (1902-1942), in [[Tyczyn]] was geboren.<ref>{{citeer web|url= https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=MMKB08:000167502:mpeg21:p011|titel=Nederlandsche Staatscourant p.7|datum=13 juli 1950}}</ref> <br />
Zijn ouders vluchtten voor [[pogroms]] naar Duitsland.<br />
Moszkowicz werd in 1926 tijdens de [[Weimarrepubliek]] in [[Essen (Noordrijn-Westfalen)|Essen]] geboren. Moszkowicz had een jongere zus Helga (geb. 1930 te Essen)<ref>{{citeer web|url= https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=MMKB08:000167502:mpeg21:p011|titel=Nederlandsche Staatscourant p.6|datum=13 juli 1950}}</ref> en een jongere broer Joop (geb. 1940 te Maastricht). In 1933 vluchtten Moszkowicz' ouders uit angst voor het opkomend [[nationaalsocialisme]] naar Nederland en vestigden zich met hun gezin in [[Amby]] bij [[Maastricht]].<br />
<br />
===Deportatie en overleving===<br />
Al vrij snel na het begin van de [[Nederland in de Tweede Wereldoorlog|Duitse bezetting van Nederland]] in 1940 begon ook daar de [[Jodenvervolging]]. Eerst werd het aan Nederlandse Joden en naar Nederland gevluchte Joden steeds moeilijker gemaakt op een normale wijze aan het maatschappelijk leven deel te nemen en in 1942 begon de [[deportatie]] van Joden en ook van [[Roma (volk)|Roma]] en [[Sinti]] naar de [[vernietigingskamp]]en gestalte te krijgen.<br />
<br />
In 1942 werd hiertoe als vertrekpunt nabij [[Kamp Westerbork]] in [[Drenthe]] een doorvoerkamp ingericht; ook bij Vught en Amersfoort verschenen Duitse concentratiekampen.<br />
<br />
{{Zie hoofdartikel|Holocaust in Nederland}}<br />
<br />
In 1942 werd het gezin Moszkowicz weggevoerd naar [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]]. Zijn moeder, zusje en broertje werden meteen vermoord. Max had nummer 65016 getatoeëerd gekregen op zijn linkerarm. Hij was een begenadigd bokser en overleefde door deel te nemen aan wekelijkse bokswedstrijden in het kamp.<ref name=nrc28092018>[https://www.nrc.nl/nieuws/2018/09/28/hoe-moszkowicz-zich-door-de-oorlog-bokste-a1909659 Max Moszkowicz bokste zich door de oorlog]. NRC, 28 september 2018</ref> In januari 1945 versnelde de opmars van het [[Roma (volk)|Rode Leger]] van de [[Sovjet-Unie]] naar het westen. Op 27 januari 1945 zou het kamp worden bevrijd door een voorhoede van eenheden die [[Silezië]] binnenvielen.<br />
<br />
Omdat Auschwitz ontmanteld moest worden voor de komst van de Russen, moesten vele gevangenen, onder wie Max, begin 1945 mee in de [[Dodenmars (Tweede Wereldoorlog)|dodenmars]] naar het veel zuidelijker gelegen kamp [[Mauthausen (concentratiekamp)|Mauthausen]] in het huidige [[Oostenrijk]]. Daardoor raakten Max en zijn vader van elkaar gescheiden. Wegens administratieve wanorde werden de gevangenen in Mauthausen opnieuw geregistreerd. Max maakte van die gelegenheid gebruik zich te ontdoen van het stigma "Jood" en gaf zich uit voor de politiek gevangene en protestant Max Raab (Raab is de meisjesnaam van zijn moeder). Na korte tijd moest hij naar het nabij Mauthausen gelegen [[Melk (concentratiekamp)|Melk]], een 80&nbsp;km oostelijker gelegen ''Aussenlager'' van Mauthausen. Na een kort verblijf daar moest hij naar [[Ebensee (concentratiekamp)|Ebensee]], eveneens een ''Aussenlager'' van Mauthausen dat weer 200&nbsp;km westelijk lag. Hij maakte deel uit van waarschijnlijk het laatste transport daarheen, op 15 april 1945. Dat kamp was volgens het later gepubliceerde dagboek van [[Heinz Kounio]], die ongeveer tegelijk met Max in dezelfde kampen verbleef, het gruwelijkste van allemaal. De vader van Max moest van Mauthausen direct naar Ebensee en werd na aankomst vermoord middels een dodelijke injectie. <br />
Max kwam terecht in een groep gevangenen die voorbestemd was gedood te worden als vergelding voor een ontsnapping van Russische gevangenen. Een SS-onderofficier verhinderde dat.<br />
<br />
In een boekje deed Max verslag van de laatste uren voor de bevrijding van het kamp, in de middag van 6 mei 1945. Dat boekje heeft voor verschijnen tientallen jaren in de kluis van zijn advocatenkantoor gelegen.<ref>Hoofdstuk 11 "De hel van Ebensee" in: Ivar Schute (2020): ''In de schaduw van een nachtvlinder'' - Uitgeverij Prometheus, Amsterdam</ref><br />
<br />
Toen werd definitief duidelijk dat Max zijn uit het zicht verloren vader, moeder, broer en zus nooit meer zou terugzien. Zij werden vermoord in Duitse [[vernietigingskamp]]en.<br />
<br />
Hijzelf keerde 16 mei 1945 terug in Maastricht.<ref>Marcel Haenen: De bokser. Het leven van Max Moszkowicz. Querido</ref> Na zijn terugkeer uit Duitsland werd hij opgevangen door een [[Rooms-Katholieke Kerk|katholiek]] gezin in [[Limburg (Nederlandse provincie)|Limburg]].<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/binnenland/max-moszkowicz~a502816/|titel=Max Moszkowicz|bezochtdatum=|auteur=Bas van Kleef|datum=4 januari 1997|uitgever=de Volkskrant}}</ref><br />
<br />
===Advocatuur===<br />
Moszkowicz voltooide na de oorlog het [[gymnasium]]. Op 5 oktober 1948 huwde hij in Maastricht Maria Bertha (Berthe) Bessems (1925-2025), een lid van de familie die hem opgevangen had. Zij kregen vier zonen, [[David Moszkowicz|David]] (1950-2022), [[Robert Moszkowicz|Robert]] (1953), [[Max Moszkowicz jr.|Max jr.]] (1955) en [[Bram Moszkowicz|Bram]] (1960). Samen met zijn vrouw dreef hij een aantal lingeriewinkels in Maastricht. Het beviel hem niet echt en hij begon in 1954 een studie [[geneeskunde]] te Utrecht. Al snel verwisselde hij deze studie voor [[rechtsgeleerdheid|rechten]] aan de [[Radboud Universiteit Nijmegen|Katholieke Universiteit Nijmegen]]. Na zijn afstuderen vestigde hij zich als advocaat in [[Maastricht]].<br />
<br />
Zijn zonen studeerden eveneens rechten en gingen de advocatuur in voor de familiefirma, die na zijn pensionering geleid werd door de broers David en Max jr.<br />
<br />
Moszkowicz werd een van de bekendste strafpleiters van Nederland.<ref name=":1">{{Citeer web|url=http://www.advocatie.nl/afscheid-van-een-oude-meester-max-moszkowicz-sr-uitgeschreven|titel=Afscheid van een oude meester: Max Moszkowicz sr. uitgeschreven|bezochtdatum=|auteur=|datum=6 februari 2013|uitgever=Advocatie}}</ref> Hij is vaak geroemd om zijn [[retorica|retorische]] begaafdheid, vakkennis en pleidooien. "Going slowly, but with a heavy stick" was naar eigen zeggen zijn betoogstijl.<ref name="nrc27012022">[https://www.nrc.nl/nieuws/2022/01/27/een-leven-lang-de-allerbeste-willen-zijn-a4083522 Max Moszkowicz sr. wilde zijn leven lang de allerbeste zijn]. NRC, 27 januari 2022</ref> Moszkowicz verdedigde bekende namen uit de Amsterdamse onderwereld, zoals de crimineel [[Klaas Bruinsma (drugsbaron)|Klaas Bruinsma]] en in 1987 samen met zijn zoon Bram de Heineken-ontvoerders [[Cor van Hout]] en [[Willem Holleeder]].<ref name=":0" /> Moszkowicz heeft wel aan kritiek blootgestaan omdat hij goed geld verdiende aan het verdedigen van harde misdadigers. Hij pareerde dit met de opmerking dat hij nooit de misdaad verdedigde, maar de mens.<br />
<br />
====Beroepsethiek====<br />
Moszkowicz verdedigde in principe elke verdachte burger. Als serieus advocaat ging hij uit van de [[onschuldpresumptie]] en als [[lijfspreuk]] voerde hij "echt intrinsiek slechte mensen bestaan niet". Hij maakte vanuit zijn persoonlijke achtergrond echter wel een uitzondering voor personen die verdacht worden van [[internationaal misdrijf|oorlogsmisdaden]] tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]]. Naar eigen zeggen vloeide dit voort uit de afweging dat hij dan "wegens persoonlijke omstandigheden niet in staat zou kunnen zijn de best mogelijke verdediging van zo'n cliënt te garanderen". Een voorbeeld was [[Pieter Menten]], die hij daarom weigerde te verdedigen.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=04HsDhWiKUo Youtube: Gert Berg interviewt Max Moszkowicz]</ref><ref>[https://nos.nl/artikel/2414748-max-moszkowicz-wilde-iedereen-verdedigen-behalve-ss-ers '''Max Moszkowicz wilde iedereen verdedigen, behalve SS'ers'']</ref><ref>{{Citeer web |url=https://www.npo.nl/college-tour/16-03-2012/NPS_1203747 |titel=Gearchiveerde kopie |bezochtdatum=26-6-2017 |archiefdatum=21-8-2017 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20170821210958/https://www.npo.nl/college-tour/16-03-2012/NPS_1203747 |dodeurl=ja }}</ref><br />
<br />
=== Nevenactiviteiten ===<br />
Naast zijn activiteiten als advocaat en manager heeft Moszkowicz sr. onder het [[pseudoniem]] 'Mr. Raab' vele jaren lang een wekelijkse [[column]] in [[De Telegraaf]] geschreven.<ref>{{Citeer web |url=https://www.volkskrant.nl/archief/mr-raab-vindt-zichzelf-erg-goed~a697532/ |titel=Mr. Raab vindt zichzelf erg goed |auteur=Jilles Heringa |datum=2 januari 2004 |bezochtdatum= |uitgever=de Volkskrant}}</ref> Hierin verhaalde hij over zijn belevenissen als advocaat. Op basis hiervan zijn boeken verschenen en is ook een televisieserie gemaakt. Zijn pseudoniem Raab was de meisjesnaam van zijn moeder Feiga Raab (1902-1942).<br />
<br />
Moszkowicz zat namens de [[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]] gedurende zestien jaar in de gemeenteraad van Maastricht.<ref name="nrc27012022" /> Van 1963 tot 1967 was hij lid van het hoofdbestuur van de partij.<br />
<br />
===Latere levensloop===<br />
In 2004 kreeg Moszkowicz een beroerte, sindsdien woonde hij in het Belgische [[Hasselt (België)|Hasselt]].<ref name=":1" /> Per 31 december 2012 was hij om gezondheidsredenen uitgeschreven als advocaat.<ref name=":1" /><ref>{{Citeer web|url=https://www.quotenet.nl/Nieuws/Max-Moszkowicz-sr.-officieel-geen-advocaat-meer-52811|titel=Max Moszkowicz sr. officieel geen advocaat meer|bezochtdatum=|auteur=|datum=6 februari 2013|uitgever=Quote}}</ref><br />
<br />
Moszkowicz overleed op 95-jarige leeftijd in zijn woonplaats in het Belgische Lanaken aan ouderdom.<ref>{{Citeer web|url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/960668367/max-moszkowicz-95-overleden|titel=Max Moszkowicz (95) overleden|datum=2022-01-27|werk=De Telegraaf|bezochtdatum=2022-01-27|archiefdatum=2022-01-27|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220127180124/https://www.telegraaf.nl/nieuws/960668367/max-moszkowicz-95-overleden|dodeurl=ja}}</ref><ref>[https://nos.nl/artikel/2414748-max-moszkowicz-95-jarenlang-nederlands-bekendste-advocaat-overleden 'Max Moszkowicz (95), jarenlang Nederlands bekendste advocaat, overleden']</ref><ref name="nrc27012022" /> Hij is begraven op het joodse deel van de Algemene Begraafplaats aan de Tongerseweg in Maastricht. Zijn graf bevindt zich naast dat van de beeldhouwer [[Appie Drielsma]].<br />
<br />
==Bibliografie==<br />
* 2005 - ''Raab geeft niet op''<br />
* 2003 - ''Raab zet door''<br />
* 1999 - ''Raab op zijn best''<br />
* 1998 - ''Recht voor zijn raap''<br />
* 1994 - ''Bloed en tranen: uit de praktijk van mr. Raab''<br />
* 1989 - ''Uit de praktijk van mr Raab''<br />
* 1988 - ''Mr. Raab vertelt''<br />
* 1986 - ''Recht voor z'n raap'' Dl. 2<br />
* 1985 - ''Recht voor z'n raap'' Dl. 1<br />
==Televisie==<br />
* 1992 - ''Recht voor z'n raab'' (16 delen) Door [[Gerard Soeteman]] geschreven televisieserie, gebaseerd op gebeurtenissen uit de praktijk van Moszkowicz sr. Hij introduceerde zelf elke aflevering.<br />
<br />
==Literatuur==<br />
* {{Citeer boek|auteurlink=|auteur=H. ten Berge|titel=Mr. Max Moszkowicz, de pleitvader : vechten voor recht|uitgever=BZZTôH|plaats=Den Haag|datum=1998|pagina's=|ISBN=90-5501-564-4|bezochtdatum=}}<br />
*[[Marcel Haenen]], ''De bokser. Het leven van Max Moszkowicz''. Amsterdam, 2018.<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
{{Bibliografische informatie}}<br />
{{Commonscat}}<br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Moszkowicz, Max sr.}}<br />
[[Categorie:Nederlands advocaat]]<br />
[[Categorie:Nederlands columnist]]<br />
[[Categorie:Nederlands Holocaustoverlevende]]<br />
[[Categorie:Kampgevangene in Auschwitz]]<br />
[[Categorie:Kampgevangene in Mauthausen]]<br />
[[Categorie:Kampgevangene in Westerbork]]</div>Colani