Colani: Tekst vervangen - ".jpeg" door ".jpg"

2024-11-17T06:12:02Z

Tekst vervangen - ".jpeg" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Infobox persoon Tweede Wereldoorlog
| naam = Max Blokzijl
| afbeelding = Max Blokzijl - Fotodienst der NSB - NIOD - 109118.jpg
| onderschrift= NSB radiopropagandist Max Blokzijl achter zijn bureau.<ref name="NSBFotodienst">Deze foto is afkomstig uit het archief van de Fotodienst der NSB.</ref>
| gbdat = [[20 december]] [[1884]]
| sterfdat = [[16 maart]] [[1946]]
| geslacht = Man
| gbplaats = [[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]]
| sterfplaats = [[Den Haag]]
| zijde = [[Nazi-Duitsland]]
| org =
| spfunc = radiomedewerker, hoofd afdeling perswezen van het [[Departement van Volksvoorlichting en Kunsten]]
| rang =
}}
{{Luister2|Max Blokzijl fragment uit Brandende kwesties 04-09-1944.ogg|Brandende kwesties|Fragment uit ''Brandende kwesties'' van 4 september 1944 (rond [[Dolle Dinsdag]]).}}
'''Marius Hugh Louis Wilhelm (Max) Blokzijl''' ([[Leeuwarden (stad)|Leeuwarden]], [[20 december]] [[1884]] – [[Den Haag]], [[16 maart]] [[1946]]) was een [[Nederland]]se [[zanger]] en [[journalist]]. Tijdens de [[Nederland in de Tweede Wereldoorlog|Tweede Wereldoorlog]] was hij een van Nederlands bekendste radiopresentatoren, hij was hoofd van de Persdienst. Na de [[Bevrijding van de Duitse bezetting in Nederland|bevrijding]] werd hij op grond van de regeling [[Bijzondere rechtspleging]] ter dood veroordeeld en gefusilleerd wegens het maken van propaganda voor de vijand in zijn radiopraatjes. Bij het vaststellen van deze meest zware straf zou een rol hebben gespeeld dat hij door velen werd ervaren als ''de stem van het Nederlandse nationaalsocialisme''.

==Levensloop==
Blokzijl werd geboren als zoon van de luitenant, later kapitein, [[Eduard Karel Blokzijl]] en [[Anna Elizabeth Hoeffelman]]. Zijn ouders scheidden in 1897. Hij volgde in [[Den Haag]] de [[Hogereburgerschool|HBS]] en deed in 1903 eindexamen. Hierna werd hij journalist bij het ''[[Algemeen Handelsblad]]''. Samen met collega-journalist [[Jean-Louis Pisuisse]] trok hij in 1907, vermomd als Italiaanse straatmuzikant, door Nederland. De twee schreven een boekje over hun belevenissen: ''Avonturen als straatmuzikant'', met illustraties van [[Louis Raemaekers]] en [[Jan Feith]]. Het succes van dat boekje stelde hen in staat hun zangcarrière verder uit te bouwen. Als zangers/journalisten reisden ze van 1908 tot 1913 door Europa, Nederlands-Indië, China, Japan, Siberië en Rusland. Voor hun op het Franse chanson geïnspireerde repertoire bedachten ze de naam ''[[levenslied]]''.

Blokzijl was in 1913 correspondent in [[Berlijn]]. Hij diende tijdens de [[Eerste Wereldoorlog]] in de [[Nederlandse krijgsmacht]]. Vanaf 1917 was hij oorlogscorrespondent en eind 1918 werd hij weer correspondent in Berlijn. Na aanvankelijk het [[antisemitisme]] en de [[nazi]]'s te hebben afgewezen raakte hij rond 1935 in de ban van het [[nationaalsocialisme]]. In het liberale ''Algemeen Handelsblad'', waarvoor hij al sinds 1903 werkte, kon hij die politieke overtuiging niet kwijt. Vanaf 1938 schreef hij daarom, anoniem, ook voor het tijdschrift ''[[De Waag (tijdschrift)|De Waag]]''. Zijn lidmaatschap van de [[Nationaal-Socialistische Beweging]] (NSB) van [[Anton Mussert]] hield hij geheim. Hij ontving er het [[stamboeknummer]] 56809.

Nadat het [[Duitse aanval op Nederland in 1940|Duitse leger in mei 1940 Nederland had bezet]], kwam Blokzijl openlijk voor zijn nationaalsocialistische ideeën uit. Vanaf februari 1941 verzorgde hij wekelijkse radiopraatjes voor de [[Nederlandsche Omroep]], onder de titel "Ik was er zelf bij". Als hoofd van de afdeling perswezen van het nationaalsocialistische [[Departement van Volksvoorlichting en Kunsten]] werkte hij aan de nazificering van de Nederlandse pers.

== Proces en executie ==
Na de oorlog volgde vrij snel de rechtszaak tegen Blokzijl, die wegens zijn grote bekendheid bij het Nederlandse publiek met veel belangstelling werd gevolgd. De tenlastelegging door procureur-fiscaal [[Johannes Zaaijer (1903-1988)|J. Zaaijer]] bevatte slechts één punt: de beschuldiging dat hij gedurende de bezettingsjaren, terwijl Nederland in oorlog was met Duitsland, opzettelijk, in het openbaar, in hoofdzaak door middel van radio, propaganda had gevoerd, gericht op het breken van het geestelijk verzet van het Nederlandse volk en het ontrouw doen worden van dat volk aan de gemeenschappelijke geallieerde zaak.<ref>Originele tekst Bijzonder Gerechtshof 's-Gravenhage 25 september 1945, ''NOR'' 1945, 2: "dat aan verdachte is ten laste gelegd: dat hij tusschen Mei 1940 en Mei 1945 opzettelijk, terwijl Nederland in oorlog was met Duitschland, in het door den vijand bezette Nederlandsche gebied in het openbaar (voor een zeer groot gedeelte per radio) veelvuldig propaganda heeft gevoerd gericht op het breken van het geestelijke verzet van het Nederlandsche volk tegen den vijand, en ontrouw worden van dat volk aan zijn regeering en de gemeenschappelijke geallieerde zaak".</ref> Op grond van passages uit zijn radiopraatjes werd hij op 25 september 1945 ter dood veroordeeld. Zijn beroep tegen deze uitspraak werd verworpen en zijn verzoek om gratie werd door [[Wilhelmina der Nederlanden|koningin Wilhelmina]] niet ingewilligd. In vergelijking met andere nationaalsocialistische propagandisten is Blokzijl zwaar gestraft. Hij had het ongeluk als de eerste bekende collaborateur te moeten terechtstaan en daarnaast moet zijn symboolfunctie - hij werd beschouwd als ''de stem van het Nederlandse nationaalsocialisme'' - niet worden onderschat.

Blokzijl werd ter dood gebracht op de Haagse [[Waalsdorpervlakte]] en in het geheim begraven in een [[massagraf]] op de [[Algemene Begraafplaats Kerkhoflaan|Algemene Begraafplaats van Den Haag]], waar eerder ook [[Robert van Genechten]], [[Meinoud Rost van Tonningen]] en later [[Anton Mussert]] werden begraven. Eind 1959 werd het graf geruimd.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/oorlog/verzwegen/blokzijl.html Het verdwenen graf van Max Blokzijl], door René ten Dam, ''dodenakkers.nl'' (2008)</ref>

<gallery widths="110" heights="90" style="font-size:80%">
Max Blokzijl 1907-2.jpg|De jonge Max Blokzijl in 1907
Max Blokzijl - Fotodienst der NSB - NIOD - 24705.jpg|Max Blokzijl, propagandaleider van de NSB, deelt een handtekening uit.<ref name="NSBFotodienst"/>
Max Blokzijl spreekt tot de jeugd-2-2.jpg|Poster met Max Blokzijl (januari 1944)
MaxBlokzijl1945.jpg|Blokzijl tijdens zijn verhoor in 1945.
Max Blokzijl in gevangenschap in Scheveningen.jpg|Blokzijl in gevangenschap in Scheveningen.
</gallery>

{{Appendix|2=
* [[René Kok]], ''Max Blokzijl: stem van het nationaal-socialisme''. Sijthoff, Amsterdam, 1988. {{ISBN|90-218-0231-7}}
* [[Kees Schaepman]], ''Max Blokzijl. De opkomst en ondergang van een journalist''. Walburg Pers, Zutphen, 2020. {{ISBN|978-94-6249489-3}}
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn2/blokzijl Biografisch Woordenboek van Nederland - biografie]
* [[Chris van der Heijden]], ''Grijs verleden, Nederland en de Tweede Wereldoorlog''. Uitgeverij Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2008.
* [https://www.niod.nl/nl/max-blokzijl-zijn-berechting-veroordeling-en-executie Max Blokzijl. Zijn berechting, veroordeling en executie], op website [[NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies|NIOD]].
{{References}}
}}
{{Commonscat|Max Blokzijl}}
{{Navigatie fascisme en nationaalsocialisme in Nederland}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Blokzijl, Max}}
[[Categorie:Nederlands journalist]]
[[Categorie:Nederlands zanger]]
[[Categorie:NSB-lid]]
[[Categorie:Na de Tweede Wereldoorlog geëxecuteerd Nederlands persoon]]
[[Categorie:Nederlands collaborateur in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Nederlands radiopresentator]]

Max Blokzijl - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".jpeg" door ".jpg"