https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=MartelingMarteling - Bewerkingsoverzicht2026-04-22T19:33:10ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Marteling&diff=159170&oldid=prevColani op 5 dec 2024 om 10:502024-12-05T10:50:11Z<p></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Worden Europese gevangenen nog gefolterd.webm|thumb|Worden Europese gevangenen nog gefolterd? - [[Universiteit van Vlaanderen]]]]<br />
'''Marteling''', ook wel '''foltering''' of '''pijniging''', is een handeling waarmee het [[slachtoffer]] ernstige [[Ziel (filosofie)|psychische]] of [[Menselijke anatomie|lichamelijke]] [[pijn]] wordt toegebracht. <br />
<br />
Afschaffing van het martelen was een van de belangrijke elementen van de [[Verlichting (stroming)|Verlichting]], een humanisering van recht en samenleving die sinds eind 17e eeuw en met name de overgang naar de 19e eeuw in steeds meer Europese staten ingang vond, nog voordat er stemmen opkwamen (ook) de [[slavernij]] af te schaffen.<br />
<br />
Het eerste verbod op martelen en lijfstraffen werd in 1689 ingevoerd in [[Engeland]]: de ''[[Bill of Rights van 1689|Bill of Rights]]'' beoogde een einde te maken aan 'cruel and unusual punishment'. Belangrijke pleitbezorgers van een verbod op martelen waren in Duitsland Friedrich Spee (1591-1635) en [[Christian Thomasius]] en in Italië [[Cesare Beccaria]] (1738-1794).<br />
<br />
== Algemene beschrijving ==<br />
Bij marteling is het slachtoffer meestal gedurende langere tijd overgeleverd aan de wil van de folteraar. In ten minste 150 landen ter wereld wordt gemarteld (stand van zaken rond 2003).<br />
<br />
Het uitvoeren van een marteling is dus een ''bewuste keuze'' van de folteraar. Door internationale organisaties als [[Amnesty International]] wordt op die landen waar het voorkomt, druk uitgeoefend om de martelpraktijken te beëindigen. Ook maakt Amnesty de praktijken openlijk kenbaar en veroordeelt ze.<br />
<br />
Volgens het [[Verdrag_tegen_foltering_en_andere_wrede,_onmenselijke_en_onterende_behandeling_of_bestraffing |VN-antifolterverdrag]] van 10 december 1984 is marteling (samengevat) 'iedere handeling waardoor opzettelijk hevige pijn of hevig leed, lichamelijk of geestelijk, wordt toegebracht met zulke oogmerken als het verkrijgen van inlichtingen, bestraffing, intimidatie of dwang, wanneer zulke pijn wordt toegebracht door of met instemming van een overheidsfunctionaris'.<ref>{{en}} [https://www.un.org/documents/ga/res/39/a39r046.htm Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment], art. 1, un.org. [https://web.archive.org/web/20190717213319/https://www.un.org/documents/ga/res/39/a39r046.htm Gearchiveerd] op 17 juli 2019.</ref><br />
<br />
[[26 juni]] is uitgeroepen tot jaarlijkse [[Internationale martelingslachtofferdag]].<ref>[https://www.un.org/events/torture/bkg.htm UN.org] bezocht 26-6-2014. [https://web.archive.org/web/20220524213231/https://www.un.org/events/torture/bkg.htm Gearchiveerd] op 24 mei 2022.</ref><br />
<br />
De meest gebruikte vormen van marteling zijn het toebrengen van verwondingen, verkrachting, vernedering en bedreiging. Ook slaapdeprivatie, het iemand belemmeren te slapen, geldt als een vorm van marteling. Dit was een van de methoden die in nazi-Duitsland door de [[Sicherheitsdienst]] en de [[Gestapo]] werd toegepast en die legaal was (''Schlafentzug''), anders dan vele andere methoden die desalniettemin eveneens werden toegepast bij het verhoren van verdachten. Het martelen en willekeurig executeren van gevangenen, zelfs wanneer dit in strijd kwam met de eigen formele wetgeving, betrof een wezenlijk kenmerk van de nazi-dictatuur.<br />
<br />
[[Holocaust]]-overlevende [[Jean Améry]] publiceerde in 1966 in ''[[Schuld en boete voorbij: verwerking van een onverwerkt verleden]]'' zijn ervaringen met de martelingen waaraan hij werd onderworpen tijdens de verhoren door de Duitsers, nadat hij in België als verzetsstrijder was opgepakt, tot hij als Jood werd herkend en naar een [[concentratiekamp]] werd gedeporteerd.<br />
<br />
== Marteling en CIA ==<br />
Op 9 december 2014 werd door de [[Senaat (Verenigde Staten)|Amerikaanse Senaat]] een verslag gepubliceerd waarin talrijke ongeoorloofde martelpraktijken door de [[Central Intelligence Agency|CIA]], in de nasleep van de [[aanslagen op 11 september 2001]], werden beschreven en aan de kaak gesteld.<ref>[https://web.archive.org/web/20141209000000/http://www.intelligence.senate.gov/study2014/sscistudy1.pdf Verslag van de US Senaatsonderzoekscommissie], gepubliceerd 9 december 2014</ref><br />
<br />
== Historische ontwikkeling van officiële afschaffing ==<br />
* 1689 - [[Engeland]]<br />
* 1754 - [[Pruisen]]<br />
* 1767 - [[Baden (land)|Baden]]<br />
* 1769 - [[Mecklenburg]]<br />
* 1770 - [[Hertogdom Brunswijk-Lüneburg|Braunschweig]], [[Denemarken]]<br />
* 1776 - [[Oostenrijk]]<br />
* 1789 - [[Frankrijk]]<br />
* 1801 - [[Rusland]]<br />
* 1809 - [[Beieren]], [[Württemberg]]<br />
* 1822 - [[Koninkrijk Hannover|Hannover]]<br />
* 1828 - [[Hertogdom Saksen-Coburg en Gotha|Saksen-Coburg en Gotha]]<br />
* 1831 - [[Zürich (kanton)|Zürich]]<br />
*<br />
<br />
== Foltermusea ==<br />
[[Bestand:Amsterdam Torture Museum 2013.jpg|thumb|Martelmuseum in Amsterdam]]<br />
Er zijn verschillende musea aan het folteren gewijd, onder meer:<br />
* Foltermuseum in [[Amsterdam]]<br />
* Museum of Torture [[Oude Steen (Brugge)|Oude Steen]], [[Brugge]]<br />
* [[Gevangenpoort (Den Haag)|Gevangenpoort]], Den Haag<br />
* Museum of Medieval Torture, [[Praag]]<br />
* Medieval Criminal and Torture Museum, [[San Gimignano]], Italië<br />
* Medieval Criminal and Torture Museum, Fort Mason, VS<br />
* Torture Museum, [[Volterra]], Italië<br />
* The London Dungeon, Londen, Verenigd Koninkrijk<br />
*Terrorháza, Budapest, Hongarije<br />
<br />
== Internationaal verbod ==<br />
[[Artikel_3_van_het_Europees_Verdrag_voor_de_Rechten_van_de_Mens |Artikel 3]] van het [[Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens]] stelt een verbod in op foltering. Dit is een absoluut verbod, wat wil zeggen dat er geen enkele uitzondering op mogelijk is.<br />
<br />
Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] oordeelde immers als volgt:<ref>EHRM 4 juli 2006, nr. 59450/00, ''Ramirez Sanchez t. Frankrijk'', par. 115-116.</ref><br />
{{cquote|Article 3 of the Convention enshrines one of the most fundamental values of democratic societies. Even in the most difficult of circumstances, such as the fight against terrorism or crime, the Convention prohibits in absolute terms torture or inhuman or degrading treatment or punishment.}}<br />
{{cquote|Article 3 makes no provision for exceptions and no derogation from it is permissible under Article 15 § 2 even in the event of a public emergency threatening the life of the nation (...).}}<br />
<br />
== Literatuur (selectie) ==<br />
* Franz Helbing en Max Bauer, ''Die Tortur - Geschichte der Folter im Kriminalverfahren aller Zeiten und Völker'', 1926.<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Lijfstraf]]<br />
* [[Zweedse drank]]<br />
* [[Giulio Regeni]]<br />
* ''[[Der Hexensabbat]]'', novelle van Ludwig Tieck over heksenwaan<br />
<br />
== Externe links ==<br />
* {{pdf}}{{en}}[https://web.archive.org/web/20141209000000/http://www.intelligence.senate.gov/study2014/sscistudy1.pdf Verslag van de US Senaatsonderzoekscommissie, gepubliceerd 9 december 2014] (gearchiveerd)<br />
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20141210062421/http://www.ciasavedlives.com/ Website van voormalige CIA-leden, die de folterpraktijken verdedigen - ciasavedlives.com] (gearchiveerd)<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
[[Categorie:Marteling]]</div>Colani