Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:20:11Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox hoogleraar
| naam = Marie Stoppelman
| afbeelding =
| onderschrift =
| volledige naam = Marie Rosamunde Henriette Stoppelman
| geboortedatum = [[22 mei]] [[1914]]
| geboorteplaats = [[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]]
| overlijdensdatum = [[21 december]] [[1994]]
| overlijdensplaats =
| doodsoorzaak =
| nationaliteit = {{NL}}
| wetenschapsgebied = [[Pediatrie|Kindergeneeskunde]]
| universiteit = [[Universiteit van Amsterdam]]
| proefschrift = Over de variabiliteit der typen van het [[Corynebacterium diphtheriae|C. diphteriae]]
| promotor = [[Anna Charlotte Ruys |prof.dr. A.C. Ruys]]
| soort hoogleraar =
| beroep = [[Pediatrie|Kindergeneeskundige]]
| bekende werken =
| religie =
| hobby =
| website =
| handtekening =
| extra portaal = Tweede Wereldoorlog
}}
[[Bestand:Gedenksteen Wolfswaard.jpg|thumb|Gedenksteen Wolfswaard]]
[[Bestand:Marie Stoppelman Arolsen Archives.jpg|thumb|Registratiekaart Joodse Raad van Marie Stoppelman]]
'''Marie Rosamunde Henriette Stoppelman''' ([[Amsterdam (hoofdbetekenis)|Amsterdam]], [[22 mei]] [[1914]] – [[21 december]] [[1994]]) was een [[Nederland]]s [[hoogleraar]] van [[Joden|Joodse]] afkomst. Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] werkte zij noodgedwongen voor kamparts [[Josef Mengele]] in [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]].

== Tweede Wereldoorlog ==
Marie Stoppelman studeerde [[geneeskunde]] aan de [[Universiteit van Amsterdam]] en vestigde zich daarna als [[huisarts]]. Nadat de [[Bezetting (militair)|bezetter]] een behandelverbod uitvaardigde voor Joodse artsen, werkte zij enige tijd in het [[Portugees-Israëlietisch Ziekenhuis]]. Vanaf september 1942 werkte zij weer als huisarts, vanuit haar ouderlijk huis aan de [[De Lairessestraat]] in Amsterdam, maar eind dat jaar besloot het gezin [[Onderduiken (Tweede Wereldoorlog)|onder te duiken]]. Marie en haar broer Theodoor kwamen terecht op de boerderij ''Wolfswaard'' in [[Wageningen (Nederland)|Wageningen]] bij [[Eltien Krijthe|Eltien]] en [[Neeltje Krijthe]], die in de bovenwoning woonden. Op de begane grond woonden [[Zwaantje Bosman]] en haar zoon [[Jan van Roekel]]. Als er gevaar dreigde, werden de Stoppelmans ondergebracht bij de ouders van de zussen in Bennekom.<ref name="YV">{{Citeer web|url=https://righteous.yadvashem.org/?searchType=righteous_only&language=en&itemId=4022446&ind=NaN|titel=Krijthe Elthien; Sister: Neeltje|werk=Yad Vashem|bezochtdatum=11 februari 2022}}</ref>

De ''Wolfswaard'' functioneerde als hoofdkwartier van een [[Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog|verzetsgroep]] onder leiding van Jan van Roekel. In mei 1944 arresteerde de [[Sicherheitsdienst]] drie Wageningers die radio-onderdelen bij zich hadden. Een van hen was betrokken bij een geheime [[Radiozender|zender]] op de ''Wolfswaard''. Daarop werd de boerderij op 20 mei 1944 overvallen. De zussen Krijthe en de Stoppelmans werden gearresteerd en naar het [[Huis van Bewaring]] in Arnhem overgebracht. Eltien en Neeltje Krijthe werden via [[Kamp Vught]] naar [[Ravensbrück]] gedeporteerd, waar Eltien Krijthe op 4 maart 1945 overleed. Theodoor en Marie Stoppelman werden overgebracht naar [[Kamp Westerbork]] en eind juni via het [[Oranjehotel]] naar Auschwitz gedeporteerd.<ref name="JBW" /><ref>{{Citeer web|url=https://www.wageningen1940-1945.nl/namen/onderduikers/theodoor-stoppelman/|titel=Theodoor Stoppelman|werk=Wageningen1940-1945.nl|ezochtdatum=11 februari 2022}}</ref>

Marie Stoppelman werd aangesteld als chef van het [[laboratorium]] in de ziekenboeg van het vrouwenkamp in [[Auschwitz-Birkenau]]. Hier moest ze Josef Mengele assisteren bij zijn [[experiment]]en op gevangenen. Zelf liep zij [[Tuberculose|tbc]] op en toen Auschwitz half januari door de Duitsers werd geëvacueerd, bleef zij achter. Bij de bevrijding door het [[Rode Leger (Sovjet-Unie)|Rode Leger]] op 27 januari 1945 was ze ernstig verzwakt en doodziek. Nadat ze in een [[Polen|Pools]] ziekenhuis op krachten was gekomen, reisde ze in juli terug naar Nederland. Daar hoorde zij dat haar ouders de oorlog op hun onderduikadres hadden overleefd, maar dat haar broer Theo in [[Groß-Rosen]] ziek was achtergelaten.<ref name="EV">{{Citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/wetenschap/deze-nederlandse-vrouw-werkte-noodgedwongen-voor-kamparts-mengele-in-auschwitz-wie-was-zij~bf5f12fb/|titel=Deze Nederlandse vrouw werkte noodgedwongen voor kamparts Mengele in Auschwitz. Wie was zij?|werk=De Volkskrant|auteur=Ellen de Visser|datum=1 februari 2022|bezochtdatum=11 februari 2022|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220208160107/https://www.volkskrant.nl/wetenschap/deze-nederlandse-vrouw-werkte-noodgedwongen-voor-kamparts-mengele-in-auschwitz-wie-was-zij~bf5f12fb/|archiefdatum=2022-02-08}}</ref>

Na haar thuiskomst schreef zij het boek ''Tussen leven en dood in Auschwitz'' over haar oorlogservaringen. Tegenover Poolse, Nederlandse en Duitse [[rechter]]s en [[Advocaat (beroep)|advocaten]] legde ze tot in 1973 uitgebreide verklaringen af over haar tijd in Auschwitz, onder meer in het proces tegen kamp[[commandant]] [[Rudolf Höss]].<ref name="EV" /><ref>{{Citeer boek|auteur=M. Stoppelman|medeauteurs=Etienne van Gelder|datum=1946|titel=Tussen leven en dood in Auschwitz|uitgever=Stichting M.S. Fonds|plaats= |ISBN= |pagina's=39}}</ref>

== Loopbaan na de oorlog ==
Stoppelman promoveerde bij [[Anna Charlotte Ruys |prof.dr. A.C. Ruys]] met een proefschrift over [[difterie]] en specialiseerde zich daarna tot [[kinderarts]]. In 1953 vertrok zij met een [[Beurs (geldsom)|stipendium]] naar [[Boston]], waar zij werkte bij vermaarde hoogleraren op het gebied van kinder[[kanker]] en [[taaislijmziekte]]. Sinds eind jaren zestig was zij [[chef de clinique]] van de afdeling kindergeneeskunde van het [[Binnengasthuis (Amsterdam)|Binnengasthuis]] in Amsterdam en van 1962 tot 1979 [[lector]] aan de Universiteit van Amsterdam. Zij publiceerde over [[leukemie]] en bacteriële [[infectie]]s bij kinderen.<ref name="JBW">{{Citeer web|url=http://www.jodeninnederland.nl/id/P-4900|titel=Stoppelman, Marie Rosemunda Henriëtte (Marietje, Marie) 1914 - 1994|werk=Joods Biografisch Woordenboek|bezochtdatum=11 februari 2022}}</ref><ref name="EV" /><ref>{{Citeer web|url=https://albumacademicum.uva.nl/id/id000978|titel=Dr. M.R.H. Stoppelman|werk=Album Academicum|bezochtdatum=11 februari 2022 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20220208162130/https://albumacademicum.uva.nl/id/id000978 |archiefdatum=2022-02-08}}</ref>

== Onderscheidingen ==
Door haar voordracht ontvingen Eltien (postuum) en Neeltje Krijthe in 1973 van het [[Israël]]ische [[holocaust]]centrum [[Yad Vashem]] de eretitel [[Rechtvaardige onder de Volkeren]].<ref name="YV" /> Marie Stoppelman werd in 1979 benoemd tot [[Officier (ridderorde)|officier]] in de [[Orde van Oranje-Nassau]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00435/18209a6a-d2d8-11e8-828a-00505693001d?searchTerm=stoppelman|titel=Kanselarij der Nederlandse Orden: Index gedecoreerden, Achternaam: Stoppelman|werk=Nationaal Archief|bezochtdatum=11 februari 2022|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220211161004/https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/index/nt00435/18209a6a-d2d8-11e8-828a-00505693001d?searchTerm=stoppelman|archiefdatum=2022-02-11}}</ref>

{{Appendix|2=
* {{Citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/wetenschap/deze-nederlandse-vrouw-werkte-noodgedwongen-voor-kamparts-mengele-in-auschwitz-wie-was-zij~bf5f12fb/|titel=Deze Nederlandse vrouw werkte noodgedwongen voor kamparts Mengele in Auschwitz. Wie was zij?|werk=De Volkskrant|auteur=Ellen de Visser|datum=1 februari 2022|bezochtdatum=11 februari 2022|archiefurl=https://web.archive.org/web/20220208160107/https://www.volkskrant.nl/wetenschap/deze-nederlandse-vrouw-werkte-noodgedwongen-voor-kamparts-mengele-in-auschwitz-wie-was-zij~bf5f12fb/|archiefdatum=2022-02-08}}
----
{{References}}}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Stoppelman, Marie}}
[[Categorie:Kampgevangene in Auschwitz]]
[[Categorie:Kampgevangene in Westerbork]]
[[Categorie:Nederlands Holocaustoverlevende]]
[[Categorie:Nederlands hoogleraar]]

Marie Stoppelman - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd