Colani op 1 aug 2024 om 11:41

2024-08-01T11:41:23Z

Nieuwe pagina

{{Zijbalk Maria}}
'''Maria-Lichtmis''' of kortweg '''Lichtmis''' is een [[christendom|christelijk]] [[Feest (Katholieke Kerk)|feest]] dat op [[2 februari]] gevierd wordt. Het is de herdenking van de opdracht of presentatie van de Heer in de tempel, waarbij Jezus, zoals elk eerstgeboren joods jongetje,<ref>Lucas 2, 23, Willibrordvertaling van de Bijbel</ref> werd opgedragen aan God.<ref>Lucas 2: 22-40</ref> Men noemt dit 'pidjon ha'ben' (vrijkoop van de eerstgeborene). Volgens de joodse wet moet een eerstgeborene worden vrijgekocht op het moment dat hij 30 dagen oud is. De ouders nemen het kind mee naar de tempel, en door aan de priesters geld te geven, of een ander offer in natura, wordt het kind 'vrijgekocht'.<ref>Numeri 18:15 en 16; zie ook Exodus 13:2; 22:29b, en Numeri 3:44-51, met name de verzen 47 en 48</ref> Daarnaast herdenkt men het zuiveringsoffer dat [[Maria (moeder van Jezus)|Maria]] veertig dagen na de geboorte van [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]] volgens de joodse wet moest brengen; vandaar de [[Latijn]]se naam ''Purificatio Mariae''. In de Oosters-orthodoxe kerk wordt 'de presentatie van Jezus in de tempel' gevierd, als een van de twaalf grote feesten, en wordt het soms Hypapante (Ὑπαπαντή - 'ontmoeting') genoemd. In het westerse christendom is de traditionele naam van de dag Lichtmis of Maria-Lichtmis, ook wel het feest van 'de ontmoeting van de Heer' of 'de opdracht van de Heer' genoemd. In de Katholieke Kerk is de opdracht van de Heer ook het vierde 'blijde mysterie' van de [[rozenkrans]].

== Datum ==
Maria-Lichtmis wordt gevierd op 2 februari, dat is veertig dagen na [[Kerstmis]]. Het is het laatste christelijk feest dat verband houdt met Kerstmis. Wanneer die feestdag op een zondag valt krijgt hij voorrang op de zondags[[liturgie]].

In sommige [[Oosters christendom|oosterse kerken]] wordt de [[juliaanse kalender]] gebruikt en wordt 'Maria-Lichtmis' op 15 februari gevierd. Het wordt daar [[hoogfeest]] van de 'presentatie van onze Heer en God en Verlosser in de tempel' of 'de ontmoeting van onze Heer en God en Verlosser Jezus Christus' genoemd.

In [[Protestantisme|protestantse]] kerken is dit feest van z'n mariale karakter ontdaan en binnen de lutherse traditie omgevormd tot het feest van de 'presentatie van de Heer' in de tempel.

In de Ierse ritus wordt ook naar [[Imbolc]], [[Brigit]] en [[Brigida]] verwezen.

== Geschiedenis ==
[[Bestand:MCC-72354_Opdracht_in_de_tempel_(1).jpg|thumb|Opdracht in de tempel, ca. 1470, Maria (links) presenteert Jezus in de tempel aan de priester [[Simeon (Nieuwe Testament)|Simeon]], [[Museum Catharijneconvent|Catharijneconvent]], Utrecht]]

De vroegste verwijzing naar een viering werd opgetekend door de pelgrim [[Egeria (pelgrim)|Egeria]] toen die in het [[Beloofde Land]] rondreisde in [[381]]-[[384]]. Zij meldt dat [[14 februari]] plechtig gevierd werd in Jeruzalem met een processie naar de Constantijnse [[Heilig Grafkerk|Basiliek der Wederopstanding]], met een homilie over Lucas 2:22 en een eigen liturgie. Egeria's reisverslag geeft echter geen naam aan het feest.

De datum 14 februari toont aan dat in die tijd in Jeruzalem de geboorte van Jezus van Nazareth nog op [[6 januari]] ([[Driekoningen|Epifanie]]) werd gevierd. De viering werd door de [[Heilige Stoel]] naar 2 februari verplaatst, nadat het feest van de geboorte van Christus op [[25 december]] was gezet.

In Europa raakte het feest vermengd met dat van de christelijke heilige [[Brigida (heilige)|Brigida]], wier naamdag op 1 februari valt.<ref>Jo Claes e.a. (2006), ''Beschermheiligen in de Lage Landen'', p.59.</ref> Haar verering is terug te voeren op die van de voorchristelijke Ierse godin [[Brigit]] en de viering van het [[Kelten|Keltische]] lichtfeest [[Imbolc]]. Dit festival markeerde het midden tussen de [[zonnewende]] en het [[lentepunt]].

== Gebruiken ==
[[Bestand:Isaac Israels processie oud-katholieke kerk 1881.jpg|thumb|Processie tijdens de Maria-Lichtmis in de Oudkatholieke kerk in Den Haag, met pastoor Cornelius van Vlooten, door [[Isaac Israëls]], 1881]]
Op Maria-Lichtmis worden traditioneel [[kaars]]en gewijd en een [[processie|kaarsenprocessie]] gehouden vóór de [[mis]]; vandaar de naam 'Lichtmis'. In veel talen verwijst de naam van het feest rechtstreeks naar kaarsen (Zweeds: ''Kyndelsmässodagen'', Frans: ''Chandeleur'', Engels: ''Candlemas''). De processie staat symbool voor de intrede van Christus in de tempel van Jeruzalem, als het “Licht dat voor alle volkeren straalt”. De kaarsen worden de volgende dag, gebruikt bij het geven van de [[Blasiuszegen]].<ref>{{Citeer web|url=https://parochie-ophoven-leyenbroek.nl/index.php/242-de-heilige-blasius-en-de-blasiuszegen|titel=De Heilige Blasius en de Blasiuszegen|bezochtdatum=2022-04-25|werk=parochie-ophoven-leyenbroek.nl}}</ref>

Het is tevens de traditie dat er op Maria-Lichtmis [[pannenkoek]]en gegeten worden. Dit werd uitgedrukt in het gezegde: ''Er is geen vrouwtje nog zo arm, of ze maakt met Lichtmis haar pannetje warm''.

== Patroonsfeest ==
Lichtmis is ook de datum van het patroonsfeest van de [[Katholieke Universiteit Leuven]], waarvan Maria de [[beschermheilige]] is; de [[Sedes sapientiae]].

In [[Polen]] en [[Guatemala]] wordt Kerstmis gevierd tot Maria-Lichtmis.

== Zie ook ==
* [[Simeon (Nieuwe Testament)]]
* [[Anna (profetes)]]
<br><br>
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
<br>
== Externe links ==
* [http://www.heiligen.net/feb/0202.htm Opdracht van de Heer in de tempel (Maria-Lichtmis) (HeiligenNet)]

{{Appendix}}

[[Categorie:Mariafeest]]
[[Categorie:Februari]]

Maria-Lichtmis - Bewerkingsoverzicht

Colani op 1 aug 2024 om 11:41