Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-05-22T10:46:48Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| naam= Margaretha van York
| leven=[[1446]]-[[1503]]
| afbeelding= Margaret of York.jpg
| functie1= [[Lijst van hertoginnen van Bourgondië|Hertogin van Bourgondië]] [[Lijst van echtgenoten van heersers van Luxemburg|Hertogin-gemalin van Luxemburg]] [[Lijst van hertoginnen van Brabant|Hertogin van Brabant]] 
[[Lijst van gravinnen van Henegouwen|Gravin van Henegouwen]] [[Lijst van gravinnen van Holland|Gravin van Holland]] [[Lijst van gravinnen van Zeeland|Gravin van Zeeland]] [[Lijst van gravinnen van Vlaanderen|Gravin van Vlaanderen]] [[Lijst van gravinnen van Artesië|Gravin van Artesië]] [[Lijst van gravinnen van Franche-Comte|Gravin van Franche-Comte]]
| periode1=[[1468]]-[[1477]]
| voorganger1=[[Isabella van Portugal (1397-1472)|Isabella van Portugal]]
| opvolger1=[[keizer Maximiliaan I|Maximiliaan I van Oostenrijk]]
| functie4= [[Lijst van hertoginnen van Gelre|Hertogin van Gelre]]
| periode4=[[1473]]-[[1477]]
| voorganger4= [[Katharina van Kleef]]
| opvolger4=[[keizer Maximiliaan I|Maximiliaan I van Oostenrijk]]
| vader=[[Richard van York]]
| moeder=[[Cecily Neville]]
}}
'''Margaretha van York''' ([[Fotheringhay]] Castle, [[3 mei]] [[1446]] – [[Mechelen (België)|Mechelen]], [[23 november]] [[1503]]) was een telg van de oudste tak van het [[Stamboom van het Engelse vorstenhuis|Engelse koningshuis]]. Zij was een dochter van [[Richard van York]] en van [[Cecily Neville]], en de zus van twee Engelse koningen, [[Eduard IV van Engeland|Eduard IV]] en [[Richard III van Engeland|Richard III]].

==Echtgenote van Karel de Stoute==
In 1468, ze was toen 22, reisde ze per schip van de Engelse stad Margate naar Sluis dat toen een havenstad aan het Zwin was om in de [[Bourgondische Nederlanden|Nederlanden]] de derde vrouw te worden van [[Karel de Stoute]], hertog van [[Hertogdom Bourgondië|Bourgondië]]. Van Margaretha wordt beweerd dat ze met haar blonde haren een meer dan aantrekkelijke prinses was. Op [[3 juli]] [[1468]] trouwde ze met Karel te [[Damme (België)|Damme]] in het huis van baljuw [[Geslacht Wyts de la Boucharderie|Eustachius Wyts]]. Het huwelijk bleef kinderloos. Karel, die dertien jaar ouder was dan zij, had uit zijn vorige, tweede huwelijk, met [[Isabella van Bourbon (1436-1465)|Isabella van Bourbon]], een dochtertje: [[Maria van Bourgondië (hertogin)|Maria van Bourgondië]]. Op het ogenblik dat Margaretha in haar leven kwam, was Maria amper elf. Zij konden het heel goed met elkaar vinden. Op politiek vlak speelde Margaretha van York een belangrijke rol in de onderlinge contacten tussen haar man en haar broer Eduard IV.

==Verblijf aan het hof te Mechelen==
Na de tragische dood van Karel de Stoute ([[5 januari]] [[1477]]) vestigde zij zich in [[heerlijkheid Mechelen|Mechelen]], en ontfermde zij zich over haar onervaren stiefdochter Maria. Zij stond Maria met raad en daad bij in het bestuur van de Nederlanden en bewerkstelligde ook haar huwelijk met [[keizer Maximiliaan I|Maximiliaan van Habsburg]]. Tegen de politiek van [[Lodewijk XI van Frankrijk]], die de Bourgondische landen ernstig bedreigde, zocht zij hulp bij haar broer. Na de vroegtijdige dood van Maria van Bourgondië op 27 maart [[1482]] stond zij te Mechelen in voor de opvoeding van haar jonge kleinkinderen.

In [[1486]] schonk ze haar paleis aan de stad Mechelen, die het op haar beurt als donatie schonk aan Maximiliaan en zijn zoon [[Filips I van Castilië|Filips ''de Schone'']]. Op [[9 maart]] [[1500]] werd de kleinzoon van Maria van Bourgondië, [[keizer Karel V|Karel]] (zo genoemd ter herinnering aan zijn overgrootvader Karel de Stoute) door Margaretha ten doop gedragen in de [[Gent]]se Sint-Janskerk (nu [[Sint-Baafskathedraal]]).

== Conflict met Engeland ==
Margaretha had grote moeite met de omwenteling in Engeland, die definitief een einde had gemaakt aan de regering door het Huis van York. Ze steunde de troonpredentent [[Lambert Simnel]] en later ook [[Perkin Warbeck]], die zich aan haar hof meldde en beweerde een zoon te zijn van haar broer. Zij gaf deze Warbeck onderdak en financiële steun om huursoldaten te werven. Dit leidde tot een verbreking door [[Hendrik VII van Engeland|koning Hendrik VII]] van de handelsbetrekkingen met Vlaanderen, die heel intensief waren. De Engelse [[wol]]stapel werd verplaatst naar [[Calais]], en de Vlaamse kooplieden moesten Engeland verlaten.

Na drie jaar van oplopende spanningen moest de hertogin-weduwe bakzeil halen. Ze aanvaardde het gezag van Tudor in Engeland en trok haar steun aan de valse Richard van York in. In februari 1496 sloot haar adoptief kleinzoon [[Filips I van Castilië|Filips IV van Bourgondië]] de [[Intercursus magnus]] met koning Hendrik, een veelomvattend handelsverdrag.

==Literatuur aan het hof==
[[Bestand:Palace Margareth of York, Mechlin.jpg|miniatuur|Paleis Margaretha van York te Mechelen, thans Stadsschouwburg]]
Hoewel haar invloed niet overschat moet worden, bekleedde deze intelligente vrouw een belangrijke plaats in de Nederlanden: er zijn aanwijzingen dat zij ook al voor haar gemaal Karel tijdens diens afwezigheid regeringsplichten waarnam. Zij was een liefhebster van literatuur en boeken: het eerste in de Engelse taal gedrukte boek werd in haar opdracht door [[William Caxton]] vervaardigd ([[1474]]). Door haar invloed kreeg de Engelse cultuur ingang op het Europese vasteland en kregen omgekeerd ook kunstenaars uit de Lage Landen voet aan de grond in Engeland. Voor de naam en de faam van de stad [[Mechelen (België)|Mechelen]] is zij van grote betekenis geweest. De ontvangstzaal van haar hof - het [[Hof van Kamerijk]] - is in Mechelen, in de Keizerstraat, nog steeds bewaard. Nu is er de stadsschouwburg gevestigd.

==Overlijden==
Margaretha van York overleed in [[1503]] en werd op haar verzoek begraven in de Mechelse Minderbroederskerk.
Dit graf is verdwenen tijdens de godsdienstoorlogen van de 16e eeuw. Haar ingewanden werden begraven in het [[Kartuizers|kartuizer]] klooster te [[Scheut (Anderlecht)|Scheut]] (een gehucht van [[Anderlecht]], in die tijd in het [[hertogdom Brabant]] gelegen; nu [[Brussels Hoofdstedelijk Gewest]]). Haar hart - het bijzonderste lichaamsorgaan - in het [[kartuizerklooster van Herne]] (gemeente van het toenmalige [[Diets]]e deel van het [[graafschap Henegouwen]]; nu [[Vlaams-Brabant]]).

== Kwartierstaat (voorouders) ==
{{Stamboom Margaretha van York (1446-1503)}}

==Literatuur==
* Dagmar Eichberger (red.), ''Dames met klasse. Margareta van York - Margareta van Oostenrijk'', tent.cat. 2005, {{ISBN|9058263428}}
* Jean-Marie Cauchies (red.), ''Marguerite d’York et son temps. Rencontres de Malines (25 au 27 septembre 2003)'', 2004, XXIX-199 p.
* Serge Dauchy, [https://www.persee.fr/doc/bcrh_0001-415x_1989_num_155_1_1308 Le douaire de Marguerite d'York, la minorité de Philippe le Beau et le Parlement de Paris 1477-1494], in: ''Bulletin de la Commission royale d'histoire. Académie royale de Belgique'', 1989, nr. 1, p. 49-127
* Luc Hommel, ''Marguerite d'York ou La Duchesse Junon'', 1959 (herdruk 2003, {{ISBN|9782871063186}})
* Joseph Calmette, [https://web.archive.org/web/20161114010441/http://www.bm-dijon.fr/documents/ANNALES%20BOURGOGNE/1929/1929-001-11-193-214-1421522.pdf Le mariage de Charles le Téméraire et de Marguerite d'York] {{pdf}}, in: ''Annales de Bourgogne'', 1929, vol. 11, p. 193-214

==Externe link==
*Portret in [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DVN/lemmata/data/York,%20Margaretha%20van Digitaal Vrouwenlexicon]

{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Partner van de hertog van Brabant]]
[[Categorie:Partner van de graaf van Vlaanderen]]
[[Categorie:Gravin en hertogin van Luxemburg]]
[[Categorie:Partner van de graaf van Holland]]
[[Categorie:Huis York]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw|York, M]]

Margaretha van York (1446-1503) - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd