Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een bloemenmanufactuur, 1765. Porseleinmanufactuur, eind 18e eeuw. Een '''manufactuur''' (van lat. ''manus'' - hand, lat. ''facere'' – bouwen, doen, maken, herstellen) is een werkhuis of fabriekshuis waar een aantal mensen een bezigheid uitoefenen die voordien wel als huisnijverheid werd verricht. De werkers werden betaald in stukloon of dag...'

2025-11-12T05:35:28Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'thumb|240px|Een bloemenmanufactuur, 1765. thumb|240px|Porseleinmanufactuur, eind 18e eeuw. Een '''manufactuur''' (van lat. ''manus'' - hand, lat. ''facere'' – bouwen, doen, maken, herstellen) is een werkhuis of fabriekshuis waar een aantal mensen een bezigheid uitoefenen die voordien wel als huisnijverheid werd verricht. De werkers werden betaald in stukloon of dag...'

Nieuwe pagina

[[Bestand:Blumenmanufaktur Werkstatt.jpg|thumb|240px|Een bloemenmanufactuur, 1765.]]
[[Bestand:Saechsische Porzellanmanufaktur.jpg|thumb|240px|Porseleinmanufactuur, eind 18e eeuw.]]
Een '''manufactuur''' (van lat. ''manus'' - hand, lat. ''facere'' – bouwen, doen, maken, herstellen) is een werkhuis of fabriekshuis waar een aantal mensen een bezigheid uitoefenen die voordien wel als [[huisnijverheid]] werd verricht. De werkers werden betaald in stukloon of dagloon.

Kenmerkend voor de manufactuur was de lage [[mechanisatie]]graad en de geringe mate van [[arbeidsdeling]]. Toch was er enige specialisatie vereist: men had te maken met een primitieve vorm van bedrijfsorganisatie, waartoe ook activiteiten behoorden als inkoop, verkoop, administratie, leidinggeven en werkvoorbereiding. Dit onderscheidde de manufactuur van de ambachtelijke [[werkplaats]].

De manufactuur putte tevens uit de traditie van eerdere vormen van [[spinhuis|werkhuizen]], die echter meestal verbonden waren aan gevangenissen of kloostergemeenschappen. Toen tijdens de [[Franse Revolutie]] de abdijen werden afgeschaft, kwamen er vaak manufacturen in de abdijgebouwen die ook daarvoor al voor economische activiteiten waren bestemd.

De manufactuur kan gezien worden als de voorloper van de moderne [[industrie]].

== Voorbeelden van manufacturen ==
Tegenwoordig wordt het woord ''manufactuur'' vaak voor een bedrijf in de kunstnijverheid gebruikt. Dergelijke bedrijven zijn vaak al eeuwenoud, bijvoorbeeld:
* [[Porselein]]manufacturen, zoals [[De Porceleyne Fles|De Koninklijke Porceleyne Fles]] te [[Delft]] is een die in [[1653]] werd opgericht.
* Manufacturen voor wandtapijten, zoals [[gobelin]]s, bestaan reeds eeuwenlang. Zie, bijvoorbeeld:
** [[Koninklijke Manufactuur van Wandtapijten De Wit]]
** [[Koninklijke tapijtmanufactuur van Santa Bárbara]]
Vroeger betrof het vooral pre-industriële bedrijven, vaak betrokken bij de [[textiel]]sector.
* De speldenmanufactuur komt ter sprake in hoofdstuk 12 van [[Karl Marx]]' ''Het Kapitaal'', dat het proces van [[arbeidsdeling]] behandelt.
* Textielmanufacturen ontstonden reeds in de 18e eeuw en vormen de voorlopers van alle grote 19e-eeuwse textielindustriegebieden.
De textielproducten zoals die vroeger in de manufactuur werden vervaardigd, noemt men wel [[Manufacturen (textiel)|manufacturen]].

== Zie ook ==
* [[Fabriek]]
* [[Factorij]]
* [[Industrie]]

== Externe link ==
* [https://www.marxists.org/nederlands/documenten/1954/leerboek/05.htm De eenvoudige kapitalistische coöperatie en de manufactuur] Hoofdstuk 5 uit ''Leerboek politieke economie'', een uitgave van het Economisch Instituut van de Academie van Wetenschappen van de Sovjet-Unie; vertaald in 1977.
[[Categorie:Industrie]]

Manufactuur (bedrijf) - Bewerkingsoverzicht