https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=MaaswerkMaaswerk - Bewerkingsoverzicht2026-04-25T13:08:39ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Maaswerk&diff=158434&oldid=prevColani: /* Maaswerkhelm */2024-12-02T11:43:44Z<p><span class="autocomment">Maaswerkhelm</span></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Orna019-Masswerk.png|thumb|Diverse traceringen, schematisch en uitgewerkt]]<br />
[[Bestand:Traceringen Domkerk.jpg|thumb|Maaswerk in twee vensters van de [[Dom van Utrecht|Domkerk]] te [[Utrecht (stad)|Utrecht]]]]<br />
<br />
'''Maaswerk''', '''traceerwerk''' of '''tracering''' is de stenen versiering in geometrische patronen in het boogveld van [[Gotiek (bouwkunst)|gotische]] [[Venster (muur)|vensters]] en nissen. Soms is ook een muurvlak van maaswerk voorzien, bijvoorbeeld de topgevel boven een gotisch venster. Ook op [[luchtboog|luchtbogen]] en spitsen komt men dit ''[[ajourwerk|a-jour]]'' traceerwerk tegen.<br />
<br />
== Geschiedenis ==<br />
Na ongeveer [[1100]] begint men het raamwerk te verdelen, aanvankelijk met smalle lancetbogen, maar al vrij snel verschijnen in de overgangstijd van het [[romaanse architectuur|romaanse]] naar het [[Gotiek (bouwkunst)|gotisch]]e, meer traceerwerk. Eerst geometrisch, dan kruisend, netvormig en kromlijnig. De ramen worden tegelijkertijd groter en voorzien van decoraties (glas in lood). In het laatgotische en [[renaissance]] (Engeland: [[Engelse gotiek|perpendicular]]) bouwtijdperk wordt het maaswerk echt fijn en lijkt het op kantwerk in steen vertaald.<br />
<br />
== Raamtraceringen ==<br />
Men onderscheidt in raamtraceringen:<br />
* [[Cirkel (tracering)|Cirkel of ronde pas]]: een rond maaswerk<br />
* [[Driepas]]: klaverbladvormig (rond) of met drie puntig toelopende passen<br />
* [[Drieblad]]: motief van drie cirkels met puntige uiteinden die als geheel omsloten is.<br />
* [[Vierpas]]: idem als driepas, maar met vier eindvormen<br />
* [[Vierblad]]: idem als drieblad, maar met vier eindvormen<br />
* [[Veelpas]]: idem als vierpas maar nu met meerdere eindvormen<br />
* [[Visblaas]]: ronde tracering aan één kant puntig toelopend<br />
* [[Tweesnuit]]: twee visblazen in een cirkel geplaatst<br />
* [[Driesnuit]]: drie visblazen in een cirkel geplaatst<br />
* [[Viersnuit]]: vier visblazen in een cirkel geplaatst<br />
* [[Vijfsnuit]]: vijf visblazen in een cirkel geplaatst<br />
* [[Druppel (tracering)|Druppel]]: een visblaas zonder toten<br />
* [[Hart (tracering)|Hart]]: een visblaas met één toot<br />
* [[Blaasbalg (tracering)|Blaasbalg]]: een vierpas waarvan er twee spits zijn.<br />
* [[Hol en bol gebogen driehoek]]<br />
* [[Vorktracering]]<br />
* [[Gaffeltracering]]<br />
<br />
Al deze vormen kunnen ook voorkomen in een [[blind (bouwkunde)|blinde]] variant, hetgeen dan [[blindtracering]] wordt genoemd. Onder het maaswerk in een venster kan het maaswerk zowel worden gedragen door een [[deelzuiltje]] als door een [[montant]], of meerdere van deze.<br />
<br />
== Maaswerkhelm ==<br />
[[Bestand:Freiburg.minster.towers.1926.jpg|thumb|[[Munster van Freiburg]] met open maaswerkhelmen]]<br />
In de laatgotiek kwamen, vooral in Duitse torens, open [[helmdak]]torenspitsen met [[hogel]]s en maaswerk op. De [[Munster van Freiburg]] (begin 14e eeuw) is hiervan het bekendste voorbeeld. Ook voor de [[Dom van Keulen]] werden deze maaswerkhelmen ontworpen, maar deze werden pas in 1880 naar dat ontwerp voltooid. In Nederland lagen vermoedelijk plannen voor dergelijke torens voor de [[Kathedrale basiliek Sint Bavo]] in [[Haarlem]], de [[Dom van Utrecht|Dom]] van [[Utrecht (stad)|Utrecht]], de [[Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk (Dordrecht)|Onze-Lieve-Vrouwekerk]] te [[Dordrecht]]<ref>Von der Dunk (2014), blz. 69</ref> en de [[Grote of Lebuïnuskerk|Lebuïnuskerk]] in [[Deventer]].<ref>Von der Dunk (2016), blz. 19</ref> In België is het [[Stadhuis van Brussel]] (1449) hiervan een bekend voorbeeld.<ref>Von der Dunk (2016), blz. 88</ref> In de [[neogotiek]] werd voor deze vorm ook gebruik gemaakt van [[gietijzer]], bijvoorbeeld in de vieringstoren van de [[Kathedraal van Rouen]] (voltooid in 1877).<br />
<br />
{{Appendix|1=Bronnen en referenties|2=<br />
* Tolboom, H.J. (1998), ''Venstertraceringen in Nederland.'' Zeist: Rijksdienst voor de Monumentenzorg; Den Haag: SDU Uitgevers. {{ISBN|9012086051}}.<br />
* [[Thomas von der Dunk|Von der Dunk, T.H.]] (2014), Een souvenir uit het Heilige Land - De grote bol op de toren van de Nieuwe Kerk in ''Jaarboek Delfia Batavorum 23 - 2013'', blz. 61-81. Waddinxveen: Drukkerij NKB. {{ISSN|0927-409X}}. Online beschikbaar op [https://www.delfia-batavorum.nl/uploads/Afbeeldingen/jaarboeken/Delfia_Batavorum_2013.pdf www.delfia-batavorum.nl].<br />
* Von der Dunk, T.H. (2016), ''Haarlem als Hollands Jeruzalem'', Haarlem: Verloren. {{ISBN|9789087046224}}. Online beschikbaar op [https://books.google.nl/books?id=xQg9DQAAQBAJ&hl=nl&source=gbs_navlinks_s books.google.nl]<br />
* [http://www.joostdevree.nl/shtmls/tracering.shtml Tracering] op www.joostdevree.nl<br />
'''Noten'''<br />
{{References}}<br />
}}<br />
<br />
{{Navigatie onderdelen kruiskerk}}<br />
[[Categorie:Maaswerk| ]]</div>Colani