https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Maartje_DraakMaartje Draak - Bewerkingsoverzicht2026-05-31T12:47:55ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Maartje_Draak&diff=179860&oldid=prevColani: /* Literatuur */2025-12-09T09:40:31Z<p><span class="autocomment">Literatuur</span></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Hoofdkussen, AK-MAK-1501.jpg|thumb|240px|Hoofdkussen, Japanse kunst uit het legaat van prof. dr. Amalia Maartje Elisabeth Draak aan de ''Vereniging van vrienden der Aziatische kunst'' in het [[Rijksmuseum Amsterdam]]]]<br />
'''Amalia Maartje Elisabeth Draak''' ([[Venlo (stad)|Venlo]], [[25 maart]] [[1907]] - [[Amsterdam]], [[16 november]] [[1995]]) was een Nederlands hoogleraar in de [[keltologie|Keltische taal- en letterkunde]] en kenner van de middeleeuwse letterkunde.<br />
<br />
==Jeugd en studie==<br />
Maartje Draak was het enige kind van Jan Draak, een Venlose belastingambtenaar, en een Duitse moeder. Ze groeide op in Amsterdam en in Arnhem, waar ze de [[Hogereburgerschool|HBS]] volgde en aanvullend staatsexamen [[gymnasium]] deed. Als middelbare scholier kocht ze van haar zakgeld een exemplaar van ''Chinesische Volksmärchen''. Dit boekje noemde ze later bepalend voor de richting waarin ze zich zou ontwikkelen.<br />
<br />
In 1926 ging ze in Amsterdam Nederlands studeren. Ze maakte in de doctoraalfase kennis met [[Anton Gerard van Hamel (keltoloog)|A.G. van Hamel]], die oude talen en letterkunde der Germaanse volkeren doceerde, waaraan ook [[Keltische talen|Keltisch]] was toegevoegd. Ook deze kennismaking was een beslissend moment in haar leven. Ze koos de bijvakken Welsh en Oudfrans en leerde later ook Oudiers. Ze studeerde af in 1933 en was van 1933-1939 officieel werkloos.<br />
<br />
==Promotie==<br />
Tijdens haar 'werkloze' jaren schreef en voltooide ze haar proefschrift ''Onderzoekingen over de Roman van Walewein'' waarop ze in 1936 bij Van Hamel [[cum laude]] promoveerde aan de [[Universiteit van Utrecht]]. De centrale these van Draaks proefschrift was dat de Middelnederlandse ''[[Roman van Walewein en het schaakspel|Roman van Walewein]]'' een tot [[arthurverhaal|Arthurroman]] omgewerkt sprookje was. Dit proefschrift verwierf de status van een klassiek werk voor wie geïnteresseerd is in Middelnederlandse Arthurromans, al zijn er later wel nuanceringen aangebracht op de centrale these.<br />
<br />
In het academisch jaar 1936/1937 verbleef ze in Engeland en Ierland met een beurs van de ''International Federation of University Women'' om er Ierse Arthurteksten te bestuderen. Ze maakte daar ook kennis met toenmalige vooraanstaande figuren in de keltologie, als Robin Flower, Osborn Bergin, Richard Irvine Best en Eleanor Knott.<br />
<br />
==Hoogleraar==<br />
In 1939 werd ze tijdelijk lerares op een Amsterdamse middelbare school. Samen met [[Bertus Aafjes]] maakte ze een editie van ''De reis van Sinte Brandaan'', waarbij zij de middeleeuwse tekst verzorgde en Aafjes een moderne vertaling in achtlettergrepige versregels met staand rijm. Deze editie verscheen door de oorlogsomstandigheden pas in 1949.<br />
<br />
Kort na de oorlog overleed plotseling Van Hamel. Maartje Draak werd eerst benoemd tot privaatdocent in Amsterdam in de Keltische taal- en letterkunde (1946), vervolgens tot lector in dezelfde discipline aan de Universiteiten van Amsterdam en Utrecht (1949). Deze lectoraten werden omgezet in bijzonder-hoogleraarschappen (1955 in Utrecht en 1957 in Amsterdam). In 1951 verscheen van de hand van Maartje Draak ''Arthur en zijn tafelronde'', een voor die tijd modern schoolboek. Ze publiceerde een editie van ''Lanceloet en het hert met de witte voet'', een tot die tijd vrijwel onbekende kleine Arthurroman. In 1954 publiceerde zij ''De Middelnederlandse vertalingen van de proza-Lancelot'', waarin zij betoogde dat de omvangrijke Oudfranse prozaroman over Lancelot drie keer, onafhankelijk van elkaar, in het Middelnederlands is vertaald, twee versedities en een proza-editie.<br />
<br />
In 1982 ging zij met emeritaat en werd zij opgevolgd door haar leerling Doris Edel.<br />
<br />
==Letterkunde en kunst==<br />
In 1955 werd Maartje Draak de eerste vrouw die lid werd van de [[Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen]] in de afdeling Letterkunde. Zij is ook voorzitter geweest van de Volkskundecommissie die het Volkskundebureau - later het [[Meertens Instituut]] - wetenschappelijk begeleidde.<br />
<br />
Maartje Draak is - als verzamelaar en kenner - bestuurslid geweest van de ''Vereniging van vrienden der Aziatische kunst''. Door een legaat op haar naam kwamen via deze vereniging in 1996 ongeveer 200 werken van Aziatische kunst in het beheer van het [[Rijksmuseum Amsterdam]], variërend van prentkunst tot keramiek.<br />
<br />
<gallery widths=160 heights=160><br />
Gezicht op Enoshima, AK-MAK-1582.jpg|Gezicht op Enoshima<br />
Geschulpt bord met chrysant en vlinder, AK-MAK-1493.jpg|Geschulpt bord met chrysant en vlinder<br />
Kom met een (Arabische) inscriptie, AK-MAK-1489.jpg|Kom met een (Arabische) inscriptie<br />
Kom met pseudo-schrift, AK-MAK-1488.jpg|Kom met pseudo-schrift<br />
</gallery><br />
<br />
Samen met haar leerling Frida de Jong heeft ze verschillende boeken met vertalingen van Oudierse verhalen gepubliceerd. Ze schreef het levensbericht over [[Adriaan Roland Holst]], een dichter met belangstelling voor Keltische motieven, bij diens overlijden in het jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003197701_01/_jaa003197701_01_0003.php Maartje Draak, 'In memoriam Adrianus Roland Holst', Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde 1977, p. 25-32.] [https://web.archive.org/web/20230608030114/https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003197701_01/_jaa003197701_01_0003.php Gearchiveerd] op 8 juni 2023.</ref><br />
<br />
In de romancyclus ''[[Het Bureau]]'' van [[J.J. Voskuil (schrijver)|J.J. Voskuil]] komt ze voor onder de naam "Kaatje Kater". In de roman ''Nacht op de kale berg'' van [[Karel van het Reve]] is een personage naar haar vernoemd.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003199901_01/_jaa003199901_01_0012.php Robert van Amerongen, 'Karel van het Reve 19 mei 1921-4 maart 1999', levensbericht in het ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde 1999'', p.129.] [https://web.archive.org/web/20230822113127/https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003199901_01/_jaa003199901_01_0012.php Gearchiveerd] op 22 augustus 2023.</ref><br />
<br />
== Publicaties (selectie) ==<br />
*''De reis van Sinte Brandaan'' (editie + moderne vertaling, samen met Bertus Aafjes), Amsterdam: Meulenhoff 1949<br />
*''De Middelnederlandse vertalingen van de proza-Lancelot'', Amsterdam: Noord-Hollandsche Uitgevers Maatschappij 1954. (Mededelingen der Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Afdeling Letterkunde; N.R., dl. 17, nr. 7 (1954)) p.&nbsp;193-242.<br />
*''Lanceloet en het hert met de witte voet; tekstuitgave met inleiding en woordverklaring door Maartje Draak'', Zwolle: Tjeenk Willink 1953. (Zwolse drukken en herdrukken voor de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, nr. 6). [6e druk 1979: {{ISBN|9024723116}}]<br />
*''Onderzoekingen over de roman van Walewein'', Groningen: Bouma's Boekhuis 1975 [Herdr. van ed. Haarlem, 1936, Proefschrift Rijksuniversiteit Utrecht]. {{ISBN|9060880498}}<br />
*''Arthur en zijn tafelronde'' (bewerkt door Maartje Draak), Den Haag/Culemborg: Martinus Nijhoff/Tjeenk Willink/Noorduijn 1979 (Klassieken Nederlandse letterkunde). {{ISBN|9024721806}} [Oorspr.druk: 1951]<br />
*''Beschrijving der Britsche eilanden door Lucas de Heere: een geïllustreerd geschrift uit zijn Engelsche ballingschap; met een inleiding, aanteekeningen en glossarium door Th. M. Chotzen en A. M. E. Draak'', Antwerpen: De Sikkel voor De Seven Sinjoren 1937.<br />
*''Monniken, ridders en zeevaarders: opstellen over vroeg-middeleeuwse Ierse cultuur en Middelnederlandse letterkunde'' (onder red. van D.R. Edel, W.P. Gerritsen en K. Veelenturf). Amsterdam: Timmer Prods 1988. (Opstellen aangeboden aan Maartje Draak ter ere van haar tachtigste verjaardag. Bevat ook het autobiografische relaas van Maartje Draak: ''Het leven van een draak'' alsmede een complete bibliografie). {{ISBN|9051420137}}<br />
*''Van helden, elfen en dichters. De oudste verhalen uit Ierland'' (samen met Frida de Jong), Amsterdam: Meulenhoff 1979. {{ISBN|9029011718}}<br />
*''Palet van Middelnederlandse epiek'' (samenst. en commentaar Maartje Draak), Den Haag: Nijhoff 1963. [3e druk 1980: {{ISBN|9024723558}}]<br />
*''Het feestgelag van Bricriu. Een heldenverhaal'' (vert. uit het Oudiers, samen met Frida de Jong), Amsterdam: Meulenhoff 1986. {{ISBN|9029021780}}<br />
*''De lastige schare, gevolgd door vijf anekdoten over dichtergeleerden'' (vert. uit het middeleeuws Iers, samen met Frida de Jong), Amsterdam: Meulenhoff 1990. {{ISBN|9029029447}}<br />
==Literatuur==<br />
* [[Wim Gerritsen|Willem GERRITSEN]], ''Verhalen van de drakendochter. Leven en werk van Maartje Draak''. Hilversum, Verloren, 2019.<br />
<br />
{{Appendix|1=Bronnen|2=<br />
* W.P. Gerritsen, '[https://www.dwc.knaw.nl/DL/levensberichten/PE00000021.pdf Maartje Draak 25 maart 1907-16 november 1995. Herdenking door W.P. Gerritsen]', in: ''Levensberichten en herdenkingen 1998'', Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, Amsterdam, december 1997, p.25-33<br />
* [https://www.vanhamel.nl/wiki/Maartje_Draak Lemma 'Maartje Draak' op de website van de ''Stichting A.G. van Hamel voor Keltische Studies'']<br />
* [https://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000021 Website KNAW]<br />
* {{link dbnl auteur|id=draa003|label=Maartje Draak}}<br />
* [https://opc-kb.oclc.org//DB=1/XMLPRS=Y/PPN?PPN=069203601 Maartje Draak in de catalogus van de Koninklijke Bibliotheek]<br />
;Noten<br />
{{References}}<br />
}}<br />
{{DEFAULTSORT:Draak, Maartje}}<br />
[[Categorie:Keltoloog]][[Categorie:Hoogleraar aan de Universiteit Utrecht]][[Categorie:Hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam]][[Categorie:Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen]]</div>Colani