Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2026-04-11T11:06:19Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

← Oudere versie		Versie van 11 apr 2026 13:06
Regel 13:		Regel 13:

	==Bewijs uit de handschriften ==		==Bewijs uit de handschriften ==
	[[Bestand:Codex Vaticanus 354 Luke 22,43-44.~~JPG~~\|thumb\|200px\|[[Codex Vaticanus 354]]]]		[[Bestand:Codex Vaticanus 354 Luke 22,43-44.jpg\|thumb\|200px\|[[Codex Vaticanus 354]]]]

	'''Handschriften die de passage wel hebben'''		'''Handschriften die de passage wel hebben'''

Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-02-15T10:28:41Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Taisten-Tabernakelbildstock_04.jpg|thumb|Christus op de Olijfberg.]]
'''[[Evangelie volgens Lucas|Lucas]] 22:43–44''' in het [[Nieuwe Testament]] bevat passages die in veel oude [[Bijbelse handschriften]] ontbreken. De verzen staan in het verhaal waarin [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]] voordat hij verraden en gearresteerd werd, ging bidden op de [[Olijfberg]] (Lucas 22:39-46). In de verzen 43 en 44 staat dat Jezus doodsbang was, 'zijn [[zweet]] in grote druppels als [[bloed]] op de grond viel' en hij gesterkt werd door een [[engel]]. Sedert de tweede helft van de negentiende eeuw denken veel deskundigen dat het gedeelte oorspronkelijk niet bij dit evangelie hoorde. De [[NBG 1951]] en de [[Groot Nieuws Bijbel|GNB]] geven de verzen echter wel; de [[Nieuwe Bijbelvertaling|NBV]] plaatst een voetnoot.

== Tekst ==
De [[Grieks]]e tekst luidt als volgt:
<blockquote>
ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος ἀπ' οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτὸν. καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ ἐκτενέστερον προσηύχετο. ἐγένετο δὲ ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν.
</blockquote>
De vertaling in de NBV luidt:
<blockquote>
Uit de hemel verscheen hem een engel om hem kracht te geven. Hij werd overvallen door doodsangst, maar bleef bidden; zijn zweet viel in grote druppels als bloed op de grond.
</blockquote>

==Bewijs uit de handschriften ==
[[Bestand:Codex Vaticanus 354 Luke 22,43-44.JPG|thumb|200px|[[Codex Vaticanus 354]]]]

'''Handschriften die de passage wel hebben'''
[[Codex Sinaiticus]]*, 2, [[Codex Bezae]], [[Codex Laudianus]], [[Codex Seidelianus I]], [[Codex Seidelianus II]], [[Codex Cyprius]], [[Codex Regius (Nieuwe Testament)|Regius]], [[Codex Campianus]], [[Codex Guelferbytanus B]], [[Codex Sinopensis]], [[Codex Nanianus]], [[Codex Monacensis]], [[Codex Sangallensis 48]]*, [[Codex Tischendorfianus III]], [[Codex Athous Laurensis]], [[Unciaal 0171]], [[Familie 1]], [[Minuskel 174]], [[Minuskel 565|565]], [[Minuskel 700|700]], [[Minuskel 892|892]], 1009, 1010, 1071 (marge), 1230, 1241, 1242, [[Minuskel 1253]], 1344, 1365, 1546, 1646, 2148, [[Minuskel 2174|2174]], ([[Lectionarium 184|'''ℓ''' ''184'']], [[Lectionarium 211|'''ℓ''' ''211'']], [[Byzantijnse tekst]], [[Vetus Latina|Oud-Latijnse vertaling]], [[Vulgaat]], [[Curetoniaanse evangeliën]], syrh, [[Peshitta]], Armeense en Ethiopische handschriften, [[Diatessaron]].

'''Handschriften die de passage niet hebben'''
[[Papyrus 69]], [[Papyrus 75]], [[Codex Sinaiticus]]1, [[Codex Alexandrinus]], [[Codex Vaticanus]], [[Codex Petropolitanus Purpureus]], [[Codex Nitriensis]], [[Codex Borgianus]], [[Codex Washingtonianus]], [[Minuskel 158]], [[Minuskel 512|512]], [[Minuskel 542|542]], [[Minuskel 552|552]], [[Minuskel 579|579]], [[Minuskel 777 (Gregory-Aland)|777]], [[Minuskel 826 (Gregory-Aland)|826]], 1071*, [[Minuskel 1128|1128]], Lectionariapt, f, [[Syrische Sinaiticus|syrs]], Koptische vertalingen: Sahidisch, Bohairisch, Georgische handschriften.

'''Handschriften die de passage in twijfel trekken'''
Gemarkeerd met sterretjes en dergelijke: [[Codex Sangallensis 48|Codex Sangalensis]]c, [[Codex Petropolitanus (Nieuwe Testament)|Codex Petropolitanus]]c, [[Codex Vaticanus 354]], [[Codex Athous Dionysius|045]], [[Minuskel 166]], [[Minuskel 481|481]], [[Minuskel 655|655]], [[Minuskel 661|661]], [[Minuskel 669|669]], [[Minuskel 776 (Gregory-Aland)|776]], [[Minuskel 829 (Gregory-Aland)|829]], [[Minuskel 892|892]]mg, [[Minuskel 1079|1079]], 1195, 1216, [[Lectionary 283|'''ℓ''' ''283'']], copbomss.<ref name = Gregory>[[Caspar René Gregory|C. R. Gregory]], ''Textkritik des Neuen Testaments'', (Leipzig, 1900), vol. 1, p. 95.</ref> [[Minuskel 34]] twijfelachtig in de marge..

'''Handschriften die de passage een andere plaats geven'''
Handschriften van [[Familie 13]] verplaatsen de passage naar achter [[Evangelie volgens Matteüs|Matteüs]] 26:39. Meerdere lectionaria verplaatsen Lucas 22:43-45a achter Matteüs 26:39.

''' Lacune'''
[[Codex Ephraemi Rescriptus]] (22:19-23:25) en [[Minuskel 33]] (Lucas 21:38-23:26) hebben veel lacunes.

== Kerkvaders ==
''' Kerkvaders die de passage wel hebben''':
[[Irenaeus van Lyon]] kende het en gebruikte het tegen de aanhangers van het [[docetisme]]. [[Justinus de Martelaar]], [[Tegenpaus Hippolytus|Hippolyitus]], Dionysus, [[Eusebius van Caesarea]], Epiphanius, [[Johannes Chrysostomus]], [[Hiëronymus van Stridon]], [[Augustinus van Hippo]], [[Theodoretus van Cyrrhus]], Leontius, Cosmas, Facundus.

[[Augustinus van Hippo]]: "(...) laat de ketters geen moed vatten uit het feit dat hij hulp en troost van een engel nodig had en daar een teken van zijn zwakheid in zien. Laat ze eraan denken dat de Schepper van de engelen geen steun nodig heeft van zijn schepselen" (''[[De Trinitate]]'', Boek 10, paragraaf 41).

''' Kerkvaders die de passage uitsluiten''':
[[Marcion van Sinope|Marcion]], [[Clemens van Alexandrië]], [[Origenes]].

== Moderne geleerden ==
* ''Samuel Prideaux Tregelles'' (1856) veronderstelt dat deze verzen soms zijn weggelaten of gemerkt als onecht omdat sommigen bang waren de Arianen in de kaart te spelen.<ref>S. P. Tregelles, ''An Introduction to the Critical Study of the New Testament'' (London 1856), p. 451.</ref>
*Volgens ''Dean Burgon'' (1883) heeft men deze twee verzen verwijderd uit eerbied voor Christus.<ref>Burgon, ''The Revision Revised'', 1883</ref>
* ''Francis Crawford Burkitt'' noemde deze passage een grote inlassing ([[Interpolatie (literatuur)|interpolatie]]).<ref>F. C. Burkitt, ''The Old Latin and the Itala'', p. 47</ref>

*Volgens ''Herman C. Hoskier'' kan het vers ingelast zijn als argument tegen de aanhangers van het [[docetisme]] te [[Alexandrië]].<ref>H. C. Hoskier, ''Codex B and its Allies'' (London 1914), vol. 1, p. 408</ref>
*Volgens [[Kurt Aland]] (1995) zijn deze verzen duidelijk secundair. Beslissend is dat ze ook op een andere plek gevonden worden, meestal staan ze in Lucas 22. Ze worden echter bij de [[minuskel]] [[familie 13]] en in sommige [[lectionarium|lectionaria]] aangetroffen in Matteüs 26:39. Zo’n wisselende plek is bijna zeker een teken dat de tekst niet oorspronkelijk is.<ref name=Aland>Kurt Aland, and Barbara Aland, "The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism", transl. Erroll F. Rhodes, ''William B. Eerdmans Publishing Company'', Grand Rapids, Michigan, 1995, p. 310</ref>
* [[Bruce M. Metzger]] (2005): Deze verzen ontbreken in de oudste en beste [[Bijbelse handschriften]]. De oudste vermelding is te vinden bij de kerkvaders [[Justinus de Martelaar]], [[Ireneüs van Lyon|Irenaeus]] en [[tegenpaus Hippolytus|Hippolytus]], die alle drie in een woordenstrijd over de naturen van Christus waren gewikkeld. Het zou kunnen dat deze teksten zijn toegevoegd om het docetisme te bestrijden.<ref>Bruce M. Metzger, ''The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration'' ([[Oxford University Press]]: 2005), p. 286</ref>
* Volgens [[Bart D. Ehrman]] (1993) verstoren deze twee verzen de literaire structuur (een [[chiasme]]), worden ze niet gevonden in oude, waardevolle handschriften en is het de enige plek waar Lucas Jezus in doodsangst beschrijft. Ehrman trekt de conclusie dat deze verzen zijn toegevoegd om het docetisme te bestrijden, dat is het geloof dat Jezus alleen maar in schijn heeft geleden. Ehrman stelt dat de tekst, hoewel niet oorspronkelijk, wel een traditie uit de eerste eeuw weergeeft.<ref>Bart D. Ehrman, ''The Orthodox Corruption of Scripture'' ([[Oxford University Press]]: 1993), pp. 187-194</ref>
* Volgens Heribert Busse doen de omstandigheden van Jezus, vlak voor het einde van zijn werk op aarde, die bij God pleit dat hij te zwak is voor de taak die voor hem ligt, denken aan [[Exodus (boek)|Exodus]] 3, waar de profeet [[Mozes]] bij God naar voren brengt dat hij te zwak is om naar de Farao te gaan.<ref>Heribert Busse (1998): ''Islam, Judaism and Christianity: Theological and Historical Affiliations'', pag. 126</ref>

==Zie ook==
Andere omstreden gedeelten:
* [[Jezus en de op overspel betrapte vrouw]] ([[Evangelie van Johannes|Johannes]] 7:53-8:-11)
* [[Tekstvarianten van het Nieuwe Testament]]
* [[Marcus 16]] vers 9-20
* [[Comma Johanneum]] ([[Eerste brief van Johannes|1 Johannes]] 5:7b-8a)
En ook:
* [[Bijbelse handschriften]]
* [[Tekstkritiek van de Bijbel]]

== Referenties ==
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Christ’s agony at Gethsemane|datum=20110307}}
{{References|2=2}}

== Literatuur ==
* {{cite book
| last = Scrivener
| first = Frederick Henry Ambrose
| authorlink = Frederick Henry Ambrose Scrivener
| coauthors = Edward Miller
| title = [[A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament]], vol. 2
| publisher = [[George Bell & Sons]]
| year = 1894
| edition = 4
| location = London
| pages = 353–356
| url =
| isbn =}}
* [[Bruce M. Metzger]], ''A Textual Commentary on the New Testament'', ''[[Deutsche Bibelgesellschaft]]'', ''[[United Bible Societies]]'', Stuttgart 1994, p. 151.
* [[Bart D. Ehrman]], ''The Orthodox Corruption of Scripture'' ([[Oxford University Press]]: 1993), pp. 187–194.

== Externe links ==
* W. Willker, [https://web.archive.org/web/20090327165542/http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/TC-Luke.pdf#page=425 ''A Textual Commentary on the Greek Gospels''. Vol. 3 Luke. TVU 174]
* W. Willker, [https://web.archive.org/web/20110531114515/http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/prob/Lk-22-44-0171.pdf Luke 22:43–44 in 0171] (the earliest Greek witness to these verses)
* W. Willkier, [https://web.archive.org/web/20110531113711/http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/prob/Lk-23-43-B.pdf Luk 33:43 in Codex Vaticanus]
* [[Claire Clivaz]], [https://www.sbl-site.org/assets/pdfs/clivaz_sweat.pdf ''A Sweet like Drops of Blood'' (Luke 22:43-44)]
* Claire Clivaz, [https://web.archive.org/web/20160304191328/http://www.peeters-leuven.be/boekoverz.asp?nr=8703 ''L'ange et la sueur de sang (Lc 22,43-44) ou comment on pourrait bien écrire l'histoire''] (''BiTS'' 7), Leuven: Peeters, 2009, 737p.

[[Categorie:Tekstvariant van het Nieuwe Testament]]
[[Categorie:Passieverhaal]]

Lucas 22:43–44 - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Colani: 1 versie geïmporteerd