Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:19:16Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Lon Landau.jpg|thumb|Lon Landau]]
'''Lon Landau''' ([[Antwerpen (stad)|Antwerpen]], [[19 juni]] [[1910]] - [[Bergen-Belsen]], na [[15 april]] [[1945]]) was een [[Kunstschilder|schilder]], [[Toneelregisseur|regisseur]] en [[decorontwerper]] bij de ''[[Koninklijke Nederlandse Schouwburg (Antwerpen)|Koninklijke Nederlandsche Schouwburg]]'' in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Hij overleed in het concentratiekamp [[Bergen-Belsen]] in [[1945]].

Lon Landau was de zoon van Wolff Landau en Amalie Springer (gestorven in augustus [[1946]]). Hij verkreeg op [[26 november]] [[1926]] de Belgische nationaliteit. Hij deed zijn militaire dienst in [[1936]] als soldaat, IIe bataljon, 4e batterij, 2e artillerieregiment.

== Avant-gardist en decorontwerper ==
Landau werkte onder meer samen met [[Toneelregisseur|regisseur]] en speler bij het [[Brussel (stad)|Brusselse]] ''[[Vlaamsche Volkstooneel]]'' Johan de Meester junior en met de [[componist]] van [[Joden|Jood]]se afkomst [[Daniel Sternefeld|Daan Sternefeld]], die in tegenstelling tot Landau tijdens de bezetting wel aan deportatie zal ontsnappen.<ref name="HLN">Erwin Verhoeven, ''Het Laatste Nieuws'', [[12 september]] [[2003]]</ref> Landau gold als lievelingsleerling van (toneel)auteur [[Herman Teirlinck (schrijver)|Herman Teirlinck]].<ref>Betty Melaerts, Interview met Tone Brulin in ''De Morgen'', [[3 juli]] [[1999]]</ref>

Landau was in de jaren ’30 van de [[20ste eeuw]] actief bij de [[avant-garde]] groep ''‘111’''.<ref>[https://web.archive.org/web/20131231001312/http://meer-brouwers.webs.com/index.htm Meer-brouwers.webs]</ref> Aan deze groep waren ook Jan Brouwers, Angèle Delen, Jet Naessens, [[Luc Philips]], Martha de Wachter en [[Cara van Wersch]] verbonden. Groep ''’111’'' repeteerde op een zolderkamer boven een kolenhandelaar in een steegje aan de Kroonstraat in [[Borgerhout]]. De groep beoefende in die jaren met veel idealisme en weinig middelen het genre van het ''’spreekkoor’''. Deze spreekkoren gelden als een vroege vorm van ''’multidisciplinair theater’''.<ref>Toon Brouwers, [http://dramastudenten.be/inf/hti/portretten/assets/geschiedenis.pdf ''Van declameren naar spelen, Geschiedenis van de opleidingen 'dramatische kunst' in Antwerpen'']{{dode link|datum=september 2017 |bot=InternetArchiveBot}}</ref>

Landau verbleef vanuit een [[Zionisme|zionistische]] ideologie<ref>{{Citeer web |url=https://joodsactueel.be/2012/10/11/timothy-abraham-joodse-n-va-kandidaat-voor-verkiezingen-in-kapellen/ |titel=Timothy Abraham Joodse N-VA kandidaat voor gemeenteraad in Kapellen – JOODS ACTUEEL |bezochtdatum=2025-09-29 |werk=joodsactueel.be}}</ref> een tijd in [[Mandaatgebied Palestina|Palestina]], maar keerde met [[malaria]] naar [[Europa (werelddeel)|Europa]] terug.<ref>[http://books.google.com/books?id=pQwaD6ufh2UC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Lon+Landau%22&source=bl&ots=GCcsg0G_EU&sig=cRxBtm5qWSnR6SpeONlEBD3_-3M&hl=nl&ei=1TMNSvmXEMy2jAesm527Bg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7#PPA234,M1 Irene Lelchuk, Irene Awret, ''They'll have to catch me first: an artist's coming of age in the Third Reich''], [[University of Wisconsin]] Press, [[2004]], {{ISBN|0-299-18830-2}}, {{ISBN|9780299188306}}, blz. 234</ref>

Landau, zelf ook een Jood, was betrokken bij de Belgische [[première]] op [[8 januari]] [[1938]] van het toneelstuk ''De Zachte Keel'', dat eerst in [[Duitsland]] in première was gegaan, maar dat na honderden voorstellingen op een wenk van hogerhand werd afgebroken vanwege de vroegere samenwerking van toneelauteur [[Felix Timmermans]] met de Jood Eduard Veterman, hoewel dit toen niet met zoveel woorden als oorzaak werd opgegeven.<ref>Stijn Vanclooster,[http://blog.seniorennet.be/timmermans_fan/archief.php?ID=92 ''Een verhaal rond 'De zachte keel''']. [https://web.archive.org/web/20240415175839/http://blog.seniorennet.be/timmermans_fan/archief.php?ID=92 Gearchiveerd] op 15 april 2024.</ref>

Hij verbleef van [[1929]] tot [[1940]] in [[Berchem (Antwerpen)|Berchem]], op de Lode Van Berckenlaan, 34.

== Bezetting en deportatie ==
Tijdens de bezetting van [[België]] door [[nazi-Duitsland]] verblijft hij in de Aurorastraat 1 in [[Brussel (stad)|Brussel]] en, tussen [[1941]] en [[1943]], op de Waversesteenweg 109, in [[Elsene]].

Als [[Vlaanderen|Vlaming]] van [[Joden|Joods]]e afkomst en vanwege zijn activiteiten binnen het [[communisme|communistische]] [[Verzet (Tweede Wereldoorlog)|verzet]], werd hij op [[22 januari]] [[1943]] uiteindelijk gearresteerd. Hij belandde in de [[Mechelen (stad)|Mechelse]] ''[[Kazerne Dossin de Saint-Georges]]'' (SS-Sammellager für Juden). Die was door de [[Nazi-Duitsland|Duitse bezetter]] als verzamel- en doorgangskamp ingericht.<ref name="HLN" /> Hij werd er ingeschreven als een ''‘B’'', een Belgische burger die dankzij zijn nationaliteit in eerste instantie in België mocht blijven en dus niet zou worden gedeporteerd. Landau werd ingeschakeld in het vermaak voor de gevangenen. Landau werd een van de drie 'officiële' schilders.<ref>[http://books.google.com/books?id=pQwaD6ufh2UC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Lon+Landau%22&source=bl&ots=GCcsg0G_EU&sig=cRxBtm5qWSnR6SpeONlEBD3_-3M&hl=nl&ei=1TMNSvmXEMy2jAesm527Bg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7#PPA246,M1 Irene Lelchuk, Irene Awret, ''They'll have to catch me first: an artist's coming of age in the Third Reich''], [[University of Wisconsin]] Press, [[2004]], {{ISBN|0-299-18830-2}}, {{ISBN|9780299188306}}, blz. 246</ref> De kampcommandant stond toe dat in het kamp een [[marionet]]tentheater voor de Joodse kinderen werd ingericht. Landau maakte er de [[marionetten]] voor.<ref>[http://books.google.com/books?id=pQwaD6ufh2UC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Lon+Landau%22&source=bl&ots=GCcsg0G_EU&sig=cRxBtm5qWSnR6SpeONlEBD3_-3M&hl=nl&ei=1TMNSvmXEMy2jAesm527Bg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7#PPA201,M1 Irene Lelchuk, Irene Awret, ''They'll have to catch me first: an artist's coming of age in the Third Reich''], [[University of Wisconsin]] Press, [[2004]], {{ISBN|0-299-18830-2}}, {{ISBN|9780299188306}}, blz. 201</ref>

In het kamp vertrouwt hij een andere gevangene toe: ''“Wanneer ik op een dag dood zal gaan, zullen ze op mijn grafsteen schrijven, hier ligt de neus van Lon Landau; een meter lager ligt zijn eigenaar”''.<ref name="Lelchuk p233">[http://books.google.com/books?id=pQwaD6ufh2UC&pg=PA233&lpg=PA233&dq=%22Lon+Landau%22&source=bl&ots=GCcsg0G_EU&sig=cRxBtm5qWSnR6SpeONlEBD3_-3M&hl=nl&ei=1TMNSvmXEMy2jAesm527Bg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7#PPA233,M1 Irene Lelchuk, Irene Awret, ''They'll have to catch me first: an artist's coming of age in the Third Reich''], [[University of Wisconsin]] Press, [[2004]], {{ISBN|0-299-18830-2}}, {{ISBN|9780299188306}}, blz. 233</ref> Op [[4 april]] [[1944]] werd hij op het konvooi XXIV/17 naar [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] gezet. Hij nam aan de dodenmars van Auschwitz naar [[Mauthausen (concentratiekamp)|Mauthausen]] deel. In dat kamp werd hij op [[28 januari]] [[1945]] geregistreerd. We vinden zijn spoor terug op [[3 februari]] [[1945]] in [[Neuengamme]], waar hij vanuit Gusen, een Kommando van Mauthausen, werd geëvacueerd. Hij overleefde de kampen niet.<ref name="HLN" /> De bevrijding van het concentratiekamp [[Bergen-Belsen]] op [[15 april]] [[1945]], waar hij uiteindelijk was beland (in Block 12), maakte hij nog net mee, maar hij stierf er aan [[buiktyfus]], opgelopen als vrijwillige hulpverlener.<ref name="HLN" /><ref name="Lelchuk p233" />

De [[Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen]] (Artesis Hogeschool), heeft de prijs voor Theaterkostuum, een van de afstudeerprijzen die op de interne wedstrijden daar kunnen worden behaald, naar Lon Landau genoemd.<ref>[http://www.artesis.be/academie/wedstrijden/wedstrijden-binnen-de-academie.htm Wedstrijden binnen de Academie]. [https://web.archive.org/web/20120915045324/http://www.artesis.be/academie/wedstrijden/wedstrijden-binnen-de-academie.htm Gearchiveerd] op 15 september 2012.</ref>

== Externe links ==
* [http://anet.ua.ac.be/cgi-bin/Acgi?Cgi:WAKLIC.117798.9149.2 Kostuumontwerp door Lon Landau voor het toneelstuk "Lucifer" van Joost van den Vondel]. Dit treurspel in 5 bedrijven, werd door de KNS te Antwerpen van 20-11-1937 tot 2-12-1937 opgevoerd.
* Willem Putman, [http://theater.ua.ac.be/cti/html/1937-00-00_putman3.html Toneelkritiek ''De Lucifer van Joris Diels''] ([[1937]]), van Willem Putman, in Willem Putman ''Tooneeldagboek ([[1928]]-[[1938]]) ''. Antwerpen, Globus-uitgaven, 1938, blz. 173-176

{{Appendix}}

{{DEFAULTSORT:Landau, Lon}}
[[Categorie:Belgisch Holocaustslachtoffer]]
[[Categorie:Belgisch kunstschilder]]
[[Categorie:Kampgevangene in Auschwitz]]
[[Categorie:Kampgevangene in Bergen-Belsen]]
[[Categorie:Kampgevangene in Mauthausen]]
[[Categorie:Kampgevangene in Neuengamme]]
[[Categorie:Persoon binnen de Vlaamse Beweging]]
[[Categorie:Zionist]]

Lon Landau - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd