https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Loevesteinse_factieLoevesteinse factie - Bewerkingsoverzicht2026-04-23T12:32:33ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Loevesteinse_factie&diff=164537&oldid=prevColani op 2 mei 2025 om 10:302025-05-02T10:30:58Z<p></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:1672 Johan en Cornelis de Witt.jpg|thumb|De gebroeders de Witt staan symbool voor de "Loevesteinse factie".]]<br />
[[Bestand:2e verdieping, kamer zogenaamd van Hugo de Groot vanuit het noorden - Poederoijen - 20182554 - RCE.jpg|thumb|De kamer op [[Slot Loevestein]] waar volgens overlevering [[Hugo de Groot (rechtsgeleerde)|Hugo de Groot]] gevangen zat]]<br />
De '''Loevesteinse factie''' of de '''Loevesteiners''' is een andere naam voor de [[staatsen|staatsgezinden]] in de tweede helft van de 17e eeuw in het gewest [[Graafschap Holland|Holland]]. Zij wierp zich op als het kamp van de 'ware vrijheid' tegen het [[stadhouder]]schap van de [[Huis Oranje-Nassau|Oranjes]] en streefde naar een zuiver [[republicanisme|republikeinse]] staatsvorm.<ref name="Encfactie">Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Loevesteinse factie". Microsoft Corporation/Het Spectrum.</ref><ref>Encarta, s.v. "patriotten".</ref><ref name="Sas" /><br />
<br />
== Geschiedenis ==<br />
De naam Loevestein verwijst naar [[Slot Loevestein]]. Daar sloot [[stadhouder]] [[Willem II van Oranje|Willem II]] zes Hollandse [[Provinciale Staten (historisch)|Statenleden]] op bij zijn [[staatsgreep]] op 30 juli [[1650]], op dezelfde dag dat de [[Aanslag op Amsterdam (1650)|mislukte aanslag op Amsterdam]] plaatsvond. Onder hen was ook de burgemeester van Dordrecht, [[Jacob de Witt]] (de vader van [[Johan de Witt|Johan]] en [[Cornelis de Witt]]). Op aandrang van de [[Staten van Holland en West-Friesland|Staten van Holland]] werden zij al tussen 17 en 22 augustus 1650 achtereenvolgens vrijgelaten.<ref name="Encfactie" /> Jacob de Witt werd daarbij uit al zijn functies ontzet, maar toen Willem II enkele maanden na zijn staatsgreep overleed, kreeg Jacob de meeste functies terug. Door deze gebeurtenissen is het begrip ''Loevesteinse factie'' synoniem geworden voor de [[Staatsgezinden]] die tegen een stadhouder waren. Ook de familie De Witt behoorde na dit voorval bij de Staatsgezinden.{{Bron?||2015|10|11}}<br />
<br />
De term "Loevesteinse factie" is bedacht door hun orangistische tegenstanders. Er is gesuggereerd dat Jacob zijn zonen had begiftigd met anti-Oranjegevoelens en hij zou hen elke dag 'Gedenck aan Loevesteyn' hebben gezegd, al wordt dat betwijfeld. Prinsgezinden gingen vanaf de jaren 1660 de gebroeders de Witt vereenzelvigen met eerdere staatsgezinden zoals [[Johan van Oldenbarneveldt]] (geëxecuteerd wegens zijn oppositie tegen [[Maurits van Oranje|prins Maurits]]) en [[Hugo de Groot (rechtsgeleerde)|Hugo de Groot]] (op instigatie van Maurits eerder al opgesloten in Loevestein, maar [[Ontsnapping van Hugo de Groot|ontsnapt]]). Na de [[Moord op de gebroeders De Witt|dubbelmoord op de gebroeders De Witt]] in 1672 gingen hun medestanders dat ook doen, waarmee "Loevesteiner" een [[geuzennaam]] werd. In de 18e eeuw werden van Oldenbarneveldt en de Groot met terugwerkende kracht tot de "helden en martelaren van de Loevesteinse traditie" gerekend. Begin 19e eeuw wenste koning [[Willem I der Nederlanden|Willem I]] het liefste dat de partijtwisten ten tijde van de Republiek zouden worden 'vergeven en vergeten', maar onder meer de fel orangistische historicus [[Willem Bilderdijk]] enerzijds en de liberale historicus [[Reinier Cornelis Bakhuizen van den Brink]] (naar eigen zeggen "Loevesteiner [...] tot in het gebeente") anderzijds wilden daar niets van weten en de Nederlandse geschiedenis volgens hun eigen opvattingen [[Herschrijving|herschrijven]].<ref name="Sas">{{aut|N.C.F. van Sas}}, "Gedenck aan Loevesteyn" in ''[https://books.google.nl/books?id=0Sy7AdDUBesC&pg=PA571 De metamorfose van Nederland: van oude orde naar moderniteit, 1750-1900]'' (2004) 571–572. Amsterdam University Press.</ref><br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Wittenoorlog]]<br />
* [[Patriotten]]<br />
<br />
{{Appendix|1=alles|2=<br />
== Anti-Loevesteinse geschriften ==<br />
* ''[https://books.google.nl/books?id=y7Y6AAAAcAAJ Genees-Middelen Voor Hollants-Qualen, Vertoonende De quade regeringe der Loevesteinse Factie]'' (1672). Antwerpen: Willem Hendrik Wort.<br />
* {{aut|J. T La Fargue}}, ''[https://books.google.nl/books?id=s0pbAAAAQAAJ Het waare karakter van den raad-pensionaris De Witt en der Loevesteinse-factie. Ontworpen uit onwraakbare Bewyzen, ter zuiveringe der vaderlandsche historie]'' (1757). Den Haag: Mattheus Gaillard.<br />
== Pro-Loevesteinse geschriften ==<br />
* {{aut|[[Jan Wagenaar (historicus)|Jan Wagenaar]]}}, ''[https://books.google.nl/books?id=ZYpjAAAAcAAJ Het egt en waar karakter van den heere raadpensionaris Johan de Witt. Getrokken uit de brieven van den graave d'Estrades en andere schriften; en overgesteld tegen het valsch en wanschaapen karakter, onlangs in 't licht gegeven.]'' (1757). Amsterdam: Isaak Tirion.<br />
== Referenties ==<br />
{{References}}<br />
}}<br />
<br />
[[Categorie:Geschiedenis van de Nederlanden in de 17e eeuw]][[Categorie:Politieke stroming in Nederland]][[Categorie:Republicanisme in Nederland]]</div>Colani