Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-03-08T09:15:58Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

Een '''librariër''' is een [[ambachtsman]]. Het beroep van de librariër ontstond in de [[middeleeuwen]] toen de vraag naar [[Boek (document)|boeken]] enorm steeg. Meestal waren de librariërs niet groot genoeg in aantal om een eigen [[Gilde (beroepsgroep)|gilde]] of [[Gilde (beroepsgroep)|ambacht]] op te richten en sloten ze zich aan bij het [[Sint-Lucasgilde|schildersambacht]]. In [[Brugge]] ontstond wel een eigen beroepsvereniging.<ref name=":0">VERNIMME, N., ''De librariërsgilde te Brugge. Een sociaal-culturele studie'', Onuitgegeven masterthesis, Katholieke Universiteit Leuven, departement Geschiedenis, 1995.</ref><ref name=":1">SMEYERS, M., ‘De arte illuminandi. Over de middeleeuwse miniatuurkunst’, ''Vlaamse kunst op perkament. Handschriften en miniaturen te Brugge van de 12<sup>de</sup> tot de 16<sup>de</sup> eeuw. Tentoonstelling ingericht door de stad Brugge in het Gruuthusemuseum 18 juli – 18 oktober 1981'', L. DE LEEUW trans., Brugge, 1981, 19-37.</ref><ref>TRIO, P., ‘l’Enlumineur à Bruges, Gand et Ypres (1300-1450). Son milieu socio-économique et corporatif’, M. SMEYERS en B. CARDON eds., ''Flanders in a European perspective. Manuscript illumination around 1400 in Flanders and abroad. Proceedings of the International Colloquium Leuven, 7-10 September 1993'' (Corpus of Illuminated Manuscripts, vol. 8; Low Countries Series 5), Leuven, 1995, 721-729.</ref>

== Ontstaan ==
Door het ontstaan van de [[universiteit]]en en de spectaculaire groei ervan in de vroege dertiende eeuw nam de vraag naar boeken enorm toe. De productie verschoof geleidelijk van de [[Scriptorium|scriptoria]] in [[klooster (gebouw)|kloosters]] naar seculiere ateliers in de opkomende steden.<ref name=":1" /> Handelaars gingen bemiddelen tussen de klant en de producent en op die manier ontstond de librariër (''cartolaio'' in het [[Italiaans]], ''libraire'' in het [[Frans]] en ''stationer'' in het [[Engels]]).

In [[Italië]] ontstaat in de dertiende eeuw het ''pecia''-systeem, waaruit het beroep van librariër op zijn beurt ontstond. In het ''pecia''-systeem werden exemplaren van geschriften, die door de universiteit waren goedgekeurd, door de librariër gekopieerd, maar niet ingebonden. De losse [[katern]]en werden dan verhuurd voor het maken van kopieën. Op die manier kon een volledig boek veel sneller op een groot aantal exemplaren gekopieerd worden. Het systeem stond meestal onder strenge controle van de universiteit.

De librariër zorgde voor de basismaterialen zoals [[perkament]], ganzenpennen, [[kleurstof]]fen etc. en besteedde de productie uit aan de ateliers van [[kopiist]]en en [[Boekverluchting|verluchters]].<ref name=":2">SMEYERS, M., ''Vlaamse miniaturen van de 8ste tot het midden van de 16de eeuw: de Middeleeuwse wereld op perkament'', Leuven, 1998.</ref> Onder het ''pecia''-systeem werkte hij voor de universiteit, maar de librariër werkte evengoed op bestelling, in opdracht van een bepaalde klant, of als een soort [[Uitgeverij|uitgever]]; op eigen initiatief voor de vrije verkoop.<ref name=":1" /> Dit werd mogelijk door de hoge vlucht die het [[getijdenboek]] (ook weleens de bestseller van de middeleeuwen genoemd) nam in de veertiende eeuw. Er was een publiek van welstellende kooplui en [[Burgerij|burgers]] voorhanden die, in navolging van de [[adel]], een getijdenboek wilden hebben voor hun privé-devotie maar ook als [[statussymbool]]. Getijdenboeken konden door hun gestandaardiseerde inhoud vooraf gemaakt worden. Eventueel werd verluchting gemaakt op losse folio’s achteraf toegevoegd volgens de wensen (en de koopkracht) van de klant.<ref>Hierdoor ontstaat de volbladminiatuur die niet aan tekst gebonden was.</ref> Zelfs bijzondere secties in het getijdenboek konden nog gerealiseerd worden door het toevoegen van katernen aan een standaard getijdenboek voor het inbinden.

== Librariërsgilden ==
{{Zie ook|Zie ook [[Librariërsgilde (Brugge)]]}}

Omstreeks 1350 ontstonden aparte [[Gilde (beroepsgroep)|gilde]]n van ambachtslui die bij de handschriftenproductie betrokken waren in onder meer [[Parijs]], [[Londen]], [[Firenze (stad)|Firenze]] en [[Brugge]]. In andere steden waar boekproductie niet zo belangrijk was, of waar het schildersambacht de boekproductie bleef patroneren ([[Gent]], [[Brussel (stad)|Brussel]], [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]], [[Doornik]], [[Bergen (België)|Bergen]], etc.) bleven de verluchters deel uitmaken van het schildersambacht.

== Appendix ==
<references />

[[Categorie:Historisch beroep]]
[[Categorie:Boek]]

Librariër - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd