Colani op 16 mrt 2026 om 08:01

2026-03-16T08:01:26Z

Nieuwe pagina

'''Volgens hardnekkige Veerse volksoverleveringen (legenden) zou keizer [[Napoleon]] in het najaar van 1811, anderen noemen het voorjaar van 1812, een bezoek hebben gebracht aan de buurtschap het Raamsdonkse Veer. Een bezoek waaraan het huidige [[Raamsdonksveer]] een drietal [[toponiemen]] heeft ontleend, te weten: [[Keizersdijk]], Place Napoleon en [[Keizersveer]]. '''

[[Bestand:Levachez_Napoleon.jpg|thumb|Staatsieportret van keizer Napoleon Bonaparte (1769-1821) door Charles François Gabriel Levachez naar Robert J.F.F. Lefèvre (1755-1830).]]De legenden bevatten helaas een aantal opvallende gebeurtenissen, die de waarheid geweld aandoen. Ook [[Enfant terrible van Napoleon|elders op deze wiki]] zijn deze overleveringen te vinden. Uitgebreid onderzoek toont dat de werkelijkheid anders is geweest.

Keizer [[Napoleon]] reist tweemaal door de Nederlanden, in het voorjaar van 1810 en in het najaar van 1811.

Bij zijn tweede reis is de keizer niet in [[Raamsdonksveer]] of [[Geertruidenberg]] geweest: hij gaat van [[Dordrecht]] via [[Sleeuwijk]] naar [[Gorinchem]]. Verschillende publicaties en internetsites vertellen telkens hetzelfde verhaal dat [[Napoleon]] tijdens genoemde reis in 1811 met een veerpont de [[Oude Maas]] bij [[Raamsdonk]] zou zijn overgezet. En dáár zou de naam [[Keizersveer]] vandaan komen. Maar dat klopt dus niet.

In 1810 komt hij wel in onze regio. Vroeg in de ochtend van 9 mei vertrekt het gezelschap vanuit [[Den Bosch]] langs [[Heusden]] naar [[Waalwijk]], waar 120 (!) trekpaarden worden gewisseld en een lichte lunch (déjeuner) wordt gebruikt. Na de middag gaat het in vliegende vaart langs [[Waspik]] en [[Raamsdonk]] naar [[Geertruidenberg]] voor een korte inspectie van de vestingwerken. Nog dezelfde dag reist men langs [[Etten-Leur]] en [[Roosendaal]], naar [[Bergen op Zoom]]. Van een overnachting in [[Raamsdonksveer]] is dus geen sprake. Het verhaal als zou hij met zijn gevolg hebben overnacht in het huis [[De Ark]] aan de nieuwe [[Napoleonsweg]] (thans [[Wilhelminalaan 22]]) kan daarmee naar het rijk der fabelen worden verwezen.

Volgens de legenden rond [[Napoleon]] en [[Raamsdonksveer]] zou de [[Boterpolder]] zijn naam pas ná 1812 hebben gekregen en zo zijn genoemd, omdat de bodem er te zacht was om er de keizerlijke weg naar [[Geertruidenberg]] doorheen te leggen. Waarschijnlijk komt de naam wel van de vette boterachtige klei waaruit hij bestaat, maar de naam [[Boterpolder]] wordt ook in 1745 al genoemd in de bronnen.
{{clr}}
[[Bestand:raamsdonksveer-legenden-ontzenuwd-kad-kaart-1819.jpg|center|Uitsnede van het Kadastrale Verzamelplan Raamsdonk (1819) door Adriaan Knaap (4-12-1796 en 24-09-1881). In het midden de Napoleonsweg, waaraan al bebouwing te zien is. De linkerbovenhoek van de kaart is het noordwesten]]
<center>'''Uitsnede van het [https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Bestand:MIN10127E01.jpg Kadastrale Verzamelplan Raamsdonk] (1819) door [[Adriaan Knaap]] (4-12-1796 en 24-09-1881). In het midden de [[Napoleonsweg]], waaraan al bebouwing te zien is. De linkerbovenhoek van de kaart is het noordwesten'''</center>
 
Daarmee hangt ook het verhaal samen, dat [[Napoleon]] bij zijn verblijf, tijdens een ochtendwandeling, in gesprek zou zijn geraakt met een kaatsend meisje. Door de capriolen van de kaatsbal zou hij tot het inzicht zijn geraakt ‘waar’ het laatste stuk van de [[Napoleonsweg]] tussen het [[Willemsveer]] (pontveer over [[de Donge]] ten zuiden van het Raamsdonkse Veer), en de [[Oude Maas]] moest worden aangelegd: langs de [[Boterpolder]] en over de dijk, die later [[Keizersdijk]] ging heten.

Recentelijk wordt ook het bronzen beeldje Het meisje met bal, aan de [[Emmastraat]] in [[Raamsdonksveer]], gekoppeld aan de legende van zijn ontmoeting met het meisje. Het beeldje is in 1971 in opdracht van het bestuur van de [[Emmaschool]] vervaardigd door beeldhouwer [[Niek van Leest]] (1930-2012). Het symboliseert het spelenderwijs leren van kinderen en heeft dus niets met [[Napoleon]] te maken..

Verder zou de keizer tijdens zijn reis over de Keizersdijk zijn getrokken, waar hij enkele Verenaren zou hebben geschoffeerd door hen uit te schelden voor ‘faant’. Dat zou een Veerse verbastering zijn van fainéants, niksdoeners. Maar het woord fant komt al eerder voor in onze taal. Het heeft in tijd en plaats verschillende betekenissen, zoals bedelaar of – in het Bredaas – visventer. Dat laatste komt ook in [[Geertruidenberg]] voor, met een specifieke verwijzing naar Verenaren. Bovendien wordt het deel van de keizerlijke weg tussen het [[Willemsveer]] en [[Geertruidenberg]] pas na 1813 ter hand genomen.

[[Napoleon Bonaparte]] is dus niet in het voorjaar van 1812 over de [[Keizersdijk]] naar [[Geertruidenberg]] gegaan.

Hoewel ze leuk en aansprekend zijn, doen de verhalen over [[Napoleon]] en [[Raamsdonksveer]] de geschiedenis geen recht.
{{clr}}
 
Bron: [[Bas Zijlmans]]
 
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
 
[[Bestand:Header-01.jpg|800px|alt=raamsdonkshistorie.nl|center|thumb|[https://raamsdonkshistorie.nl raamsdonkshistorie.nl]]]
[[Categorie:Historie]][[Categorie:Kadaster]]

Legenden ontzenuwd: Napoleon en Raamsdonksveer - Bewerkingsoverzicht

Colani op 16 mrt 2026 om 08:01