https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Kubus_van_HeymansKubus van Heymans - Bewerkingsoverzicht2026-04-25T00:23:00ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Kubus_van_Heymans&diff=23298&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-03-26T05:35:06Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[File:Kubus van Heymans.png|thumb|350px|right]]<br />
<br />
De '''kubus van Heymans''' is een [[typologie]] van verschillende karakters beschreven door [[Gerard Heymans]] in zijn boek ''Inleiding tot de Speciale Psychologie.'' Hij was de eerste die zijn typologie baseerde op [[empirisch onderzoek]].<ref name=":0">Crocq, M.-A. (2013). Milestones in the history of personality disorders. ''Dialogues in Clinical Neuroscience'', ''15''(2), 147–153. <nowiki>https://doi.org/10.31887/DCNS.2013.15.2/macrocq</nowiki></ref><ref name=":3">Lombardo, G. P., & Foschi, R. (2002). The european origins of “personality psychology.” ''European Psychologist'', ''7''(2), 134–145. <nowiki>https://doi.org/10.1027//1016-9040.7.2.134</nowiki></ref> Hij maakte gebruik van enquêtes die hij had rondgestuurd naar alle Nederlandse huisartsen en spitte daarnaast veel biografieën door van bekende mensen, zoals Multatuli en Napoleon.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Vier grondleggers van de psychologie : G. Heymans, F. Roels, G. Révész, J. Waterink (Ser. Pioniers van de Nederlandse gedragswetenschappen, [dl. 1]). |auteur=V. Busato, M. van Essen en W. Koops (Eds.). |taal=nl |uitgever=Uitgeverij Bert Bakker |datum=2013 |ISBN=9789035137936}}</ref> Dit vulde hij aan met experimenteel onderzoek naar verschillen in 'secundaire effecten' met behulp van visuele prikkels, zoals fel licht.<ref name=":2">Van der Werff, J. J. (1985). Heymans' temperamental dimensions in personality research. ''Journal of Research in Personality'', ''19''(3), 279–287. <nowiki>https://doi.org/10.1016/0092-6566(85)90019-4</nowiki></ref> Aan de hand van zijn onderzoek plaatste hij mensen op drie dimensies die samen acht verschillende karaktertypes beschrijven (zie figuur).<ref name=":0" /><ref name=":2" /> <br />
<br />
Heymans werd bij het formuleren van zijn typologie beïnvloed door Duitse psychologen en filosofen uit de Griekse oudheid.<ref name=":1" /> Hij gebruikt bijvoorbeeld drie termen die ook gebruikt werden door [[Hippocrates van Kos|Hippocrates]] in zijn beschrijving van verschillende [[Temperament|temperamenten]].<br />
<br />
Heymans’ karaktertypologie was erg populair en zijn directe invloed was nog lang zichtbaar in de latere [[Persoonlijkheidsleer|persoonlijkheidspsychologie]].<ref name=":1" /> Typologieën zoals deze waren het begin van het idee dat persoonlijkheid een eenheid van psychologische eigenschappen vormt die wetenschappelijk onderzocht kan worden.<ref name=":3" /><br />
<br />
== Beschrijving ==<br />
De drie dimensies zijn:<br />
*activiteit: de hoeveelheid energie en motivatie die iemand heeft <br />
*emotionaliteit: is iemand snel aangeslagen of juist beheerst en koel?<br />
*primair of secundair functioneren: hoeveel effect hebben eerdere ervaringen en gevoelens op hoe we nu doen (de secundaire effecten)?<br />
<br />
Door het combineren van deze dimensies ontstaat er een kubus met op elke hoek een persoonlijkheidstype. De verschillende types zijn:<br />
*Amorf: niet-actief, niet-emotioneel en primair functionerend<br />
*[[sanguïnisch|Sanguinisch]]: actief, niet-emotioneel en primair functionerend<br />
*Nerveus: niet-actief, emotioneel en primair functionerend<br />
*[[Cholerisch]]: actief, emotioneel en primair functionerend<br />
*Apatisch: niet actief, niet-emotioneel en secundair functionerend<br />
*[[Flegmatisch]]: actief, niet-emotioneel en secundair functionerend<br />
*Sentimenteel: niet-actief, emotioneel en secundair functionerend<br />
*Gepassioneerd: actief, emotioneel, secundair functionerend<br />
{{Bronnen/noten/referenties}}<br />
[[Categorie:Psychologie]]</div>Colani