Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T02:03:37Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Zijbalk christendom}}
De '''kruisweg''' (''Via crucis'' in het [[Latijn]]) is een traditioneel onderdeel ter voorbereiding op het [[christendom|christelijke]] [[Paasfeest]]. Het idee van een kruisweg is dat de gelovige in [[gebed]] de [[Via Dolorosa]] kan doorlopen zonder in [[Jeruzalem]] te zijn geweest. Hierbij worden schilderijen of beeldhouwwerken gebruikt die de lijdensweg van [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus]] afbeelden vanaf het paleis van [[Pontius Pilatus]] tot en met zijn [[begrafenis]]. Een kruisweg stelt de gelovige in staat stil te staan bij de belangrijkste gebeurtenissen van deze lijdensweg aan de hand van 14 kruiswegstaties (van het Latijnse ''[[statio]]'', dat halteplaats betekent).

== Geschiedenis ==
De godsdienstoefening wordt aan verschillende bronnen toegeschreven. Zo zou de kruiswegoefening teruggaan op [[Maria (moeder van Jezus)]] die in Jeruzalem de plaatsen van de Via Dolorosa bezocht. In de [[Rooms-katholieke Kerk|rooms-katholieke]] traditie is het sinds de [[15e eeuw]] ook een godsdienstoefening die onder andere op [[Goede Vrijdag]] plaatsvindt. Algemeen wordt [[Franciscus van Assisi]] verantwoordelijk geacht voor de verspreiding van de gebeden kruisweg. Vooral de [[Franciscanen]], waaronder Sint [[Leonard van Porto Maurizio]], zijn verdienstelijk geweest in het oprichten van kruiswegen.

Aan het verrichten van de kruisweg is door de [[paus]]en gedurende meerdere eeuwen een volle [[aflaat]] verbonden, onder de normale voorwaarden. In 1726 bepaalde [[Paus Benedictus XIII]] dat iemand die een kruisweg langs ging dezelfde aflaten ontving als iemand die in Jeruzalem de Via Dolorosa bezocht. Omdat het aantal staties hier en daar verschilde, bepaalde [[Paus Clemens XII]] (paus van 1730-1740) het aantal op veertien. In [[1741]] werd onder [[Paus Benedictus XIV]] de aanwezigheid van een kruisweg verplicht in alle rooms-katholieke kerken. Bij Franciscanen en [[Clarissen]] werd de kruisweg elke vrijdag gebeden.

Over de plaatsing van de kruisweg hebben nooit voorschriften bestaan, maar als hij langs de muur van een kerk hangt, is dat meestal eerst op de noordwand van oost naar west en verder op de zuidwand van west naar oost. Deze gewoonte is waarschijnlijk gebaseerd op de kruisweg in de [[Heilig Grafkerk]] in Jeruzalem. Een kruisweg kan ook in de openlucht zijn opgesteld, zoals in [[Heilig Landstichting]] en [[Rocamadour]]. De [[kruiswegstaties op de begraafplaats Daalseweg]] vormen een incomplete laat-19e-eeuwse kruisweg in de Nederlandse stad [[Nijmegen]]. Daar zijn nog vijf neogothische staties te zien, terwijl veertien staties gebruikelijk is. In een aantal plaatsen is er later nog een statie aan toegevoegd, de zogenoemde paasstatie, die uitbeeldt hoe [[Jezus (traditioneel-christelijk)|Jezus Christus]] verrijst uit de doden, nadat Hij door het kruisoffer de mensen verlost heeft. In het [[Sint-Cunibertuskerk (Wahlwiller)|Sint-Cunibertuskerkje]] in [[Wahlwiller]], [[Zuid-Limburg (Nederland)|Zuid-Limburg]], is een bijzondere kruisweg te zien. Deze in 1947 door [[Aad de Haas]] vervaardigde kruisweg bestaat niet uit veertien, maar zestien staties. Zij begint met het verraad door [[Judas Iskariot|Judas]] in de [[Getsemane|Hof van Olijven]] en eindigt met de [[Opstanding]].

== De 14 kruiswegstaties ==
De getoonde afbeeldingen tonen de kruisweg in de [[Sint-Romboutskathedraal]] in [[Mechelen (stad)|Mechelen]], die in 1925 door [[Bruno Gerits]] werd vervaardigd.
{| class="wikitable"
!Statie
!Beschrijving
!colspan=4|Bijbelse verwijzing
!colspan=2|Afbeelding
|-
! || ||[[Evangelie volgens Matteüs|Matteüs]]||[[Evangelie volgens Marcus|Marcus]]||[[Evangelie volgens Lucas|Lucas]]||[[Evangelie volgens Johannes|Johannes]]|| ||
|-
|1
|Jezus wordt ter dood veroordeeld.
| 27:11-32|| 15:1-20|| 23:1-25|| 18:18-19:16
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 1.jpg|120px|I]]
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 2.jpg|120px|II]]
|-
|2
|Jezus neemt het kruis op Zijn schouders.
| 27:31|| 15:20|||| 19:16-17
|-
|3
|Jezus valt voor de eerste maal onder het kruis.
|colspan=4|Staat niet in de Bijbel.
|rowspan=3|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 3.jpg|120px|III]]
|rowspan=3|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 4.jpg|120px|IV]]
|-
|rowspan=2|4
|rowspan=2|Jezus ontmoet Zijn Heilige Moeder.
|colspan=4|Staat niet in de Bijbel, maar [[Maria (moeder van Jezus)|Maria]] was bij de kruisiging wel aanwezig.
|-
| || 15:40|| || 19:25
|-
|5
|[[Simon van Cyrene]] helpt Jezus het kruis te dragen.
| 27:32|| 15:21|| 23:26||
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 5.jpg|120px|V]]
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 6.jpg|120px|VI]]
|-
|6
|[[Veronica (heilige)|Veronica]] droogt het aangezicht van Jezus af.
|colspan=4|Staat niet in de Bijbel.
|-
|7
|Jezus valt voor de tweede maal.
|colspan=4|Staat niet in de Bijbel
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 7.jpg|120px|VII]]
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 8.jpg|120px|VIII]]
|-
|8
|Jezus troost de wenende vrouwen.
||||| 23:27-31||
|-
|9
|Jezus valt voor de derde maal.
|colspan=4|Staat niet in de Bijbel
|rowspan=3|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 9.jpg|120px|IX]]
|rowspan=3|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 10.jpg|120px|X]]
|-
|rowspan=2|10
|rowspan=2|Jezus wordt van Zijn klederen beroofd.
|colspan=4|Staat niet in de Bijbel, maar er staat dat de soldaten zijn kleren tijdens de kruisiging verdeelden. Zie ook Psalm 22:18-29
|-
| 27:35|| 15:24|| 23:34|| 19:23-24
|-
|11
|Jezus wordt aan het kruis genageld.
| 27:35-44|| 15:24-32|| 23:33-44|| 19:18-24
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 11.jpg|120px|XI]]
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 12.jpg|120px|XII]]
|-
|12
|Jezus sterft aan het kruis.
| 27:45-56|| 15:33-41|| 23:44-49|| 19:25-30
|-
|13
|Jezus wordt van het kruis afgenomen.
| 27:57-59|| 15:43-46|| 23:50-53|| 19:38-39
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 13.jpg|120px|XIII]]
|rowspan=2|[[Bestand:Mechelen St Rombouts Kruisweg 14.jpg|120px|XIV]]
|-
|14
|Jezus wordt in het graf gelegd.
| 27:59-61|| 15:46-47|| 23:56|| 19:40-42
|}

== Voorbeelden ==
* [[Kruiswegtuin Cadier en Keer|Kruiswegtuin in Cadier en Keer]]
* [[Kruisweg (Deurne)|Kruisweg in de Sint-Willibrorduskerk in Deurne]]
* [[Kruisweg (Helvoirt)|Kruisweg in de Sint-Nicolaaskerk in Helvoirt]]
* [[Kruisweg (Herentals)|Kruisweg van Herentals]]
* [[Kruisweg van Moresnet-Chapelle]]
* [[Kruiswegpark (Roermond)|Kruiswegpark in Roermond]]
* Kruisweg in het [[Sint-Cunibertuskerk (Wahlwiller)|Sint-Cunibertuskerkje]] in [[Wahlwiller]], door [[Aad de Haas]], met zestien staties, beginnend met het verraad van [[Judas Iskariot|Judas]] in de [[Getsemane|Hof van Olijven]] en eindigend met de Opstanding.
* [[Kruiswegpark (Tienray)|Kruiswegpark in Tienray]]
* [[Sint-Jozef_en_Bernarduskerk#Kruisweg| Kruisweg in de Sint-Jozef en Bernarduskerk te Lier]]

{{appendix||2=
== Literatuur ==
*J.C. v.d. Loos, (1901) ''De H. Kruisweg'', ''De Katholiek'', jaargang 120, p. 27-38. Zie [https://www.dbnl.org/arch/_kat001190102_01/pag/_kat001190102_01.pdf#page=37 dbnl.org].
*L.Verwilst, (1929) ''Kruisweg, liturgie, kunst'', Leuven: Abdij Keizersberg.
}}
{{Navigatie Pasen}}

[[Categorie:Iconografie]][[Categorie:Kruisweg| ]]

Kruisweg (religie) - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"