Colani op 8 mei 2024 om 08:45

2024-05-08T08:45:31Z

Nieuwe pagina

[[Bestand:Mendel I 033 r.jpg|miniatuur|Een middeleeuwse koster luidt de kerkklok]]

Een '''koster''' (van het [[Latijn]] ''custos'' = bewaker), in [[Kerklatijn]] ook '''sacrista''' geheten, is een functie die, al dan niet bezoldigd, belast is met de dagelijkse zorg voor het [[kerkgebouw]] en het klaarzetten van de verschillende voorwerpen voor de liturgische [[eredienst]], zoals het [[liturgisch vaatwerk]] of een glas water op het [[Kansel|spreekgestoelte]].

De functie van koster bestaat zowel binnen het [[katholicisme]] als het [[protestantisme]].

De koster is belast met diverse [[Facilitair management|facilitaire]] taken om de kerk en de liturgie te ondersteunen. Hij regelt allerlei praktische aangelegenheden in en om het [[kerkgebouw]], zoals verlichting, verwarming, klein onderhoud, en eventueel in de tuin en/of [[begraafplaats]] ('kerkhof').

== Rooms-katholieke kerken ==
De verschillende taken van de koster verschillen van kerk tot kerk, in overleg met het kerk- en [[Parochie (kerkelijke gemeente)|parochie]]<nowiki/>bestuur of de [[pastoor]]. Vaak oefent de koster in kleine en middelgrote kerken verschillende functies uit: torenmeester, [[kerkmeester]], [[kerkbaljuw]] ('suisse'), [[Kerkbaljuw|kerkwacht]], [[organist]], [[Cantor (religie)|voorzanger]], [[Klokkenluider (letterlijke betekenis)|klokkenluider]], [[acoliet|hoofd-acoliet]] (ceremoniarius) en [[sacristie|sacristein]], tuinier en soms zelfs [[Doodgraver (beroep)|grafdelver]]. Een van de functies in een [[kapittel]] kan die van koster zijn, terwijl andere kanunniken functies kunnen hebben die in kleine kerken vaak door de koster worden vervuld. De meeste van die werkzaamheden werden in de middeleeuwen en de vroege Kerk, alsook in zeer grote kerken, verricht door één of meer afzonderlijke personen, vaak [[priester]]s of [[geestelijke]]n met [[Wijding|lagere wijdingen]] (zie [[ostiarius]]), later (behalve in kloosters) doorgaans door mannelijke [[leek (christendom)|leken]]. In grote kerken zijn er vaak meerdere kosters actief.

Voor het [[Tweede Vaticaans Concilie]] waren sommige kosters in loondienst van een [[Parochie (kerkelijke gemeente)|parochie]]. Na het concilie zijn nagenoeg alle kosters vrijwillig in dienst van de kerk.

Meestal worden de kosters in een kerk of parochie ingedeeld in drie graden:
* '''Hoofdkoster:''' Ervaren koster die leiding geeft aan een groep kosters en verantwoordelijk is voor de facilitaire processen, meestal in een grote kerk.
* '''Koster:''' (Latijn: Sacrista) Allround koster belast met de standaard kosterwerkzaamheden.
* '''Onderkoster/Hulpkoster:''' (Latijn: Custos) Assistent koster, invallend koster, koster met een beperkt takenpakket of allround koster in opleiding.

In [[Vlaanderen]] zijn de koster-organisten verenigd in de [[beroepsorganisatie|beroepsvereniging]] ''Sacrista'', die sinds 1961 het tijdschrift ''Gewijde dienst'' publiceert.

=== Kleding ===
Voor het Tweede Vaticaans Concilie waren, in de Rooms-katholieke kerk, de kosters in actieve dienst veelal gekleed in een zwarte [[Soutane|toog]] zonder [[priesterboord]] (collaar). Dit was kleding die waardig was om zich op het [[priesterkoor]] en bij het [[Altaar (religie)|altaar]] te begeven. Daarnaast droeg de koster in de kerk soms, zoals tijdens de liturgie, net als de [[Misdienaar|misdienaars]] een toog met [[superplie]].

Na het Tweede Vaticaans Concilie werd de kleding van de koster in sommige kerken informeel en is de koster vaak gekleed in een pak met stropdas. Echter in behoudende en [[Traditionalisme (katholicisme)|traditionalistische]] Rooms-katholieke kerken dragen de kosters nog wel een zwarte toog. En wordt dit soms ook verplicht gesteld.

Met betrekking tot de [[Tridentijnse mis]] is enkel de geestelijke bevoegd het liturgische vaatwerk met gewijde handen aan te raken. Daarom dient een koster stoffen witte [[Handschoen|handschoenen]] te dragen om de [[miskelk]], de [[pateen]] en de [[Ciborie (liturgisch vaatwerk)|ciborie]] voor de mis klaar te zetten of na de mis op te ruimen.

== Keizer-koster ==
Wegens zijn talloze bemoeienissen met kerkelijke aangelegenheden werd de [[Huis Habsburg|Habsburgse]] [[Heilige Roomse Rijk|Roomse]] [[keizer Jozef II]] ook wel de 'keizer-koster' genoemd.

[[Categorie:Beroep]][[Categorie:Christelijke titulatuur]][[Categorie:Geloof]]

Koster (functie) - Bewerkingsoverzicht

Colani op 8 mei 2024 om 08:45