Colani op 18 aug 2026 om 12:04

2026-08-18T12:04:19Z

← Oudere versie		Versie van 18 aug 2026 14:04
Regel 25:		Regel 25:
	}}		}}
	]]		]]
	[[Bestand:Cartridge cross section.~~svg~~\|miniatuur\|250px\|Schema van een [[Patroon (munitie)\|patroon]]		[[Bestand:Cartridge cross section.jpg\|miniatuur\|250px\|Schema van een [[Patroon (munitie)\|patroon]]
	----		----
	{{Uitklapbare lijst		{{Uitklapbare lijst

Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Kanonskogels Een '''kogel''' is een projectiel (veelal gemaakt van lood of hardlood, een legering van lood en antimoon) dat afgevuurd wordt uit een vuurwapen. De naam komt van de ouderwetse kogelvormige projectielen die gebruikt werden in zwartkruit kanonnen en vuurwapens zoals musketten. Tegenwoordig zijn kogels langwerpig met een spitse, afgeronde, afgeplatte of holle punt e…'

2026-08-18T12:02:02Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'miniatuur|250px|Kanonskogels Een '''kogel''' is een projectiel (veelal gemaakt van lood of hardlood, een legering van lood en antimoon) dat afgevuurd wordt uit een vuurwapen. De naam komt van de ouderwetse kogelvormige projectielen die gebruikt werden in zwartkruit kanonnen en vuurwapens zoals musketten. Tegenwoordig zijn kogels langwerpig met een spitse, afgeronde, afgeplatte of holle punt e…'

Nieuwe pagina

[[Bestand:MaryRose-round shot.jpg|miniatuur|250px|Kanonskogels]]
Een '''kogel''' is een [[projectiel]] (veelal gemaakt van [[lood (element)|lood]] of hardlood, een legering van lood en [[antimoon]]) dat afgevuurd wordt uit een [[vuurwapen]]. De naam komt van de ouderwetse kogelvormige projectielen die gebruikt werden in zwartkruit kanonnen en vuurwapens zoals musketten.

Tegenwoordig zijn kogels langwerpig met een spitse, afgeronde, afgeplatte of holle punt en maken deel uit van een [[patroon (munitie)|patroon]], een messing of stalen huls gevuld met [[Rookzwak kruit|kruit]] dat als [[munitie]] gebruikt wordt in een vuurwapen, zoals een [[geweer]], [[pistool]] of [[revolver (wapen)|revolver]].

In de volksmond is patroon en kogel een [[synoniem (taalkunde)|synoniem]], maar een kogel is enkel 1 onderdeel van een patroon.

Tegenwoordig zijn kogels vaak voorzien van een mantel van koper, messing of een polymeer. Deze mantel voorkomt oxidatie van het lood, zorgt ervoor dat de kogel met hogere snelheden afgevuurd kan worden zonder lood achter te laten in de trekken en velden van de loop, en heeft als voordeel dat er in de kogel geen vetgroeven en smeermiddel meer nodig zijn. Tevens zorgt koper of messing mantel voor een stabielere geleiding in de trekken en velden van de loop ten opzichte van lood, vooral wanneer de trekken en velden een hoge spoed hebben. De diameter van de kogel van een patroon (en bijbehorend wapen) wordt uitgedrukt in [[Kaliber (wapen)|kaliber]].

[[Bestand:9mm 7,62mm 357sig 10mm 45SW 45GAP 50AE 002.jpg|miniatuur|330px|none| Van links naar rechts: [[9 mm Luger]], [[7,62 x 25 mm TT|7,62 mm Tokarev]], [[.357 SIG]], [[10 mm Auto]], [[.40 S&W]], [[.45 GAP]], [[.50 Action Express]]]]

== Afschieten van een kogel ==
[[Bestand:CMM - Przekrój moździerza.jpg|miniatuur|250px|Kogel in oud [[Kanon (geschut)|kanon]]
----
{{Uitklapbare lijst
| titel = Legenda
| 1 =
<div style="column-count:2">
{{legenda|#FFF|[[Lont]]|symbool='''1'''}}
{{legenda|#FFF|[[Buskruit|Kruit]]|symbool='''2'''}}
{{legenda|#FFF|Prop|symbool='''3'''}}
{{legenda|#FFF|Kogel|symbool='''4'''}}
{{legenda|#FFF|Prop|symbool='''5'''}}
</div>
}}
]]
[[Bestand:Cartridge cross section.svg|miniatuur|250px|Schema van een [[Patroon (munitie)|patroon]]
----
{{Uitklapbare lijst
| titel = Legenda
| 1 =
<div style="column-count:2">
{{legenda|#FFF|Kogel|symbool=<span style="color:#2e2eba">'''1'''</span>}}
{{legenda|#FFF|Huls|symbool=<span style="color:#2e2eba">'''2'''</span>}}
{{legenda|#FFF|Kruit|symbool=<span style="color:#2e2eba">'''3'''</span>}}
{{legenda|#FFF|Bodem|symbool=<span style="color:#2e2eba">'''4'''</span>}}
{{legenda|#FFF|Slaghoedje|symbool=<span style="color:#2e2eba">'''5'''</span>}}
</div>
}}
]]

Door de [[trekker (wapen)|trekker]] over te halen komt de [[slagpin]] van het vuurwapen tegen het [[slaghoedje]] van de patroon aan. Daardoor ontstaat een schok, waardoor de ''primer'' (een kleine lading van bv. een [[slagsas]], [[loodazide]] of [[kwikfulminaat]], een stof die explodeert bij hevige trillingen) ontploft. Dit ontsteekt de [[buskruit|kruitlading]] in de patroon, waardoor er een zeer grote [[Druk (grootheid)|druk]] opgebouwd wordt zodat de kogel met zeer grote snelheid uit de huls geperst wordt. De kogel vliegt dan uit de loop van het wapen en is op weg naar zijn doel.

De functie van de loop is tweeledig: enerzijds dient hij om de kogel richting te geven, anderzijds om de kogel een hogere [[mondingssnelheid]] te geven, aangezien de kogel in de loop nog steeds wordt aangedreven door de gassen die ontstaan uit het verbrandende kruit.

Een moderne loop bezit nagenoeg altijd spiraalvormige verheffingen (de velden) die bij het afschieten groeven in de kogel persen. Hierdoor zal de kogel in de loop gaan roteren, waardoor de vlucht stabieler wordt en zowel de nauwkeurigheid als het bereik toenemen. Hoe langer de loop, hoe meer gebruik gemaakt kan worden van de druk van het ontbrandende kruit. Dit verklaart waarom met een geweer over het algemeen verder geschoten kan worden dan met een pistool. Bij schieten over afstand moet naarmate de afstand groter is meer rekening worden gehouden met [[kogelval]].

== In de Nederlandse taal ==
* Een kogel wordt ook wel ''blauwe boon'' genoemd, waarschijnlijk vanwege de blauwige glans van het lood
* De uitdrukking ''De kogel is door de kerk'' betekent: het besluit is eindelijk genomen.
* De uitdrukking ''Hij heeft de kogel gekregen'' betekent: hij is voor het [[vuurpeloton]] gestorven.
* De uitdrukking ''Iemand met kogels begroeten'' betekent: iemand beschieten.

== Zie ook ==
* [[Kogelbaan]]
* [[Kogelval]]
* [[patroon (munitie)|Patroon]]
* [[Uitwendige ballistiek]]
[[Categorie:Munitie]]

Kogel (munitie) - Bewerkingsoverzicht

Colani op 18 aug 2026 om 12:04