Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-12-21T08:22:12Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Taxobox
| type = plant
| naam = Kerstster
| afbeelding = Poinsettia bush belize.jpg
| afbeeldingtekst = Kerstster in het wild in [[Belize (land)|Belize]]
| rijk = [[Planten|Plantae]] (Planten)
| stam = [[Embryophyta]] (Landplanten)
| klasse = [[Zaadplanten|Spermatopsida]] (Zaadplanten)
| clade1 = [[Bedektzadigen]]
| clade2 = [['Nieuwe' tweezaadlobbigen]]
| clade4 = [[Fabiden]]
| orde = [[Malpighiales]]
| familie = [[Wolfsmelkfamilie|Euphorbiaceae]] (Wolfsmelkfamilie)
| geslacht = ''[[Wolfsmelk|Euphorbia]]'' (Wolfsmelk)
| w-naam = ''Euphorbia pulcherrima''
| auteur = {{aut|[[Carl Ludwig Willdenow|Willd.]] ex [[Johann Friedrich Klotzsch|Klotzsch]]}}
| datum = 1834
| afbeeldingII = Weihnachtsstern - groß.jpg
| afbeeldingIItekst = Kerstster
}}

De '''kerstster''' of '''poinsettia''' (''Euphorbia pulcherrima'') is een plant uit de [[wolfsmelkfamilie]] (''Euphorbiaceae''). De soort komt van oorsprong voor in Mexico maar wordt veel gekweekt om de sierwaarde. Hij wordt in de gematigde streken, waaronder de Benelux, voornamelijk gekocht voor de [[kerstmis|kerst]]. De soortaanduiding "pulcherrima" betekent in het Nederlands 'de schoonste'. De Duitse plantkundige [[Carl Ludwig Willdenow]] heeft de [[botanische naam]] aan de plant gegeven vanwege de opvallend gekleurde bovenste bladeren, de schutbladen van de bloeiwijze. Willdenow, die in 1812 overleed, publiceerde de naam echter niet zelf. Dat gebeurde pas in 1834 door [[Johann Friedrich Klotzsch]] die het herbarium van Willdenow als bron voor de naam opgaf.<ref>{{aut|Klotzsch, J.F.}} (1834). Beschreibung zweier neuen Euphorbien aus Mexico. [https://biodiversitylibrary.org/page/14572585 ''Allgemeine Gartenzeitung'' '''2''': 27]</ref> De naam poinsettia komt van de Amerikaanse ambassadeur [[Joel Poinsett]] in [[Mexico (land)|Mexico]], die de plant in het begin van de 19e eeuw in de Verenigde Staten invoerde. Er zijn rassen met helderrode, donkerrode, zalmrode, witte en gele [[schutblad (plant)|schutbladen]] (involucrum), die stervormig gerangschikt zijn om de [[bloem (plant)|bloemknoppen]]. De eigenlijke bloemen zijn klein en geel van kleur. De schutbladen trekken [[insecten]] aan.
[[Bestand:Inflorescence 1.jpg|thumb|left|De echte bloempjes van de kerstster]]

In het wild in Mexico en [[Midden-Amerika]] vormt de plant een [[struik]] die tot 4 meter hoog kan worden. De plant bloeit daar van november tot januari/februari. In de zomer is de struik kaal.

Om de plant in bloei te krijgen heeft die een kortedagbehandeling nodig. Hiervoor moet de plant eerst minstens 40 dagen gedurende 14 uur per dag in het absolute donker staan en 10 uur per dag in het licht. Ook moet de plant na de zomer niet meer bemest worden.

De kerstster werd door de [[Azteken]] ''Cuitla-xochitl'' genoemd. Het was de lievelingsplant van [[Motecuhzoma II]]. In 1804 bracht natuuronderzoeker [[Alexander von Humboldt]] de plant voor het eerst naar Europa.

In de 14e, 15e en 16e eeuw werd het sap als middel tegen koorts gebruikt, en werd van de schutbladen rode verf gemaakt.

==Giftigheid==
Het sap van de kerstster zou [[Vergif|giftig]] zijn en op de huid rode vlekken en bij opname door de mond vergiftigingsverschijnselen en spijsverteringsproblemen veroorzaken. Dit wordt inmiddels betwijfeld. In experimenteel onderzoek bij ratten is van giftigheid niets gebleken.<ref>{{aut|Stone, R.P. & Collins, W.J.}} (1971). ''Euphorbia pulcherrima'': toxicity to rats. ''Toxicon'' '''9''': 301–302.</ref> Een kind van 25 kilo zou meer dan een halve kilo van de bladeren moeten eten om doses te bereiken die hoger zijn dan de doses die bij ratten geen effect hadden. Ook uit consulten van vergiftigingen-informatiecentra bleek nergens dat de kerstster ooit [[symptoom|symptomen]] had veroorzaakt.<ref>{{aut|Klug, S., Saleem, G., Hocharuk, L., Marcus, S.}} (1990). Toxicity potential of poinsettia, is the plant really toxic? ''Vet. Hum. Toxicol.'' '''32''': 368</ref>

De vermeende giftigheid kan wellicht zijn ontstaan vinden in de giftigheid van de [[kerstroos (Helleborus)|kerstroos]], die wel giftig is. De kerstster wordt o.a. in België verward met de kerstroos (''Helleborus niger''). Verder komen in de wolfsmelkfamilie veel soorten met wit melksap voor die wel giftig zijn.

==Legende==
Een Mexicaanse [[legende (volksverhaal)|legende]] verklaart de verbintenis van de kerstster met Kerstmis.

Het arme kind Pepita, dat geen cadeau kon kopen om op kerstnacht aan Christus te geven, plukte enkele [[onkruid]]en in de wegberm en maakte er een klein boeket van. Het kind was verteld dat een nederige, maar liefdevol gegeven gift aanvaardbaar was in de ogen van God. In de kerk begon het boeket te bloeien met rode en groene bloemen en de kerkelijke gemeente beschouwde dit als een kerstwonder. Vanaf dat moment werd de kerstster in Mexico ''Flores de Noche Buena'' genoemd.

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Navigatie Euphorbia}}

[[Categorie:Wolfsmelkfamilie|kerstster]]
[[Categorie:Kerst]]
[[Categorie:Plant uit het Neotropisch gebied|kerstster]]

Kerstster (Euphorbia) - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd