Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-06-15T22:35:20Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:US and USSR nuclear stockpiles.svg|thumb|Het aantal kernwapens van de Verenigde Staten (blauw) en de Sovjet Unie/Rusland (rood) tussen 1945 en 2014]]
'''Kernwapenontmanteling''' is het proces dat ervoor zorgt dat [[kernwapen]]s worden [[Ontmanteling|ontmanteld]]. Vooral na de [[Koude Oorlog]] is dit proces in gang gezet.

== Geschiedenis ==
=== Na de Tweede Wereldoorlog ===
Nadat men erachter was gekomen wat voor vernietigende kracht een kernbom bezit, probeerde de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]] in de eerste jaren de na de [[Tweede Wereldoorlog]] tot een systeem te komen van internationale controle op het gebruik van kernwapens.

Zo werd er gedacht aan een ''Atomic Development Authorithy''. Deze zou beschikking hebben over alle [[kernenergie]] en ervoor zorgen dat op den duur geen enkel land meer in het bezit zou zijn van een voorraad atoombommen. In het [[plan-Baruch]] wordt hier nog aan toegevoegd dat op landen die in overtreding waren sancties zouden worden toegepast.

=== Koude Oorlog ===
Deze plannen van de Verenigde Staten liepen echter stuk omdat ze geen overeenstemming konden bereiken met de [[Sovjet-Unie]]. Deze stonden namelijk wantrouwig tegenover de internationale inspectie. Toen dit wantrouwen alleen maar erger werd, was ook de Verenigde Staten een stuk minder bereid om hun voorsprong op kernenergie prijs te geven. Maar deze vorm van energie werd al ontdekt door de Sovjet-Unie zelf, later ook door het [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]], [[Frankrijk (hoofdbetekenis)|Frankrijk]], de [[Volksrepubliek China]], [[India]] en in de [[1980-1989|jaren tachtig]] [[Israël (hoofdbetekenis)|Israël]], de Republiek [[Zuid-Afrika]] en [[Pakistan]]. De [[Irakoorlog|inval in Irak in 2003]] was gemotiveerd door de vrees dat Irak beschikte over, of bezig was met de ontwikkeling van [[massavernietigingswapen]]s, waaronder kernwapens.

Nadat men eind [[1950-1959|jaren vijftig]] en begin [[1960-1969|jaren zestig]] het verband ging leggen tussen kernenergie en het [[milieu]] en de [[mens]], gingen ook de burgers protesteren. Deze bewegingen werden ''Ban-de-bom-bewegingen'' genoemd. Doordat de Koude Oorlog in deze tijd ook over zijn hoogtepunt was, kwam er eindelijk de periode waarin men ging praten over het gebruik van kernwapens en het bezit hiervan.

=== NPV-verdrag ===
In [[1963]] kwam er een beperkt kernstopverdrag tot stand. Hierin stond dat men geen [[kernproef|kernproeven]] meer mocht doen bovengronds, ondergronds mocht wel. Maar Frankrijk en China tekenden dit verdrag niet. Na moeizame onderhandelingen werd op [[1 juli]] [[1968]] een [[non-proliferatieverdrag]] (NPV) getekend. Dit had ten doel om verdere verspreiding van kernwapens tegen te gaan. Dit verdrag werd door het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie ondertekend. Later werden dit er meer. Het NPV trad in werking begin [[1970]] en had veel succes omdat het [[Internationaal Atoom Energie Agentschap]] de bevoegdheid had om landen te controleren. Toch deed India in [[1974]] zijn eerste kernproef.

=== SALT-verdragen ===
Tijdens de totstandkoming van het NPV zegden de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten toe te gaan onderhandelen over hun strategische wapens. Dit leidde in [[1972]] en [[1979]] tot een tweetal SALT-verdragen. SALT staat voor: [[Strategic Arms Limitation Talks]].

* SALT 1: deze besprekingen waren al begonnen in 1969 en resulteerden in 1972 in het SALT 1 verdrag. Dit was geldig voor de komende 5 jaar en er stonden afspraken in over het aantal lanceerraketten dat zou worden bevroren. Dit verdrag werd gecombineerd met het ABM-verdrag (anti-ballistic missiles). Dit ging er over dat zowel de Verenigde Staten als de Sovjet-Unie over 2 raketafweersystemen mochten beschikken. In 1974 werd dit er een.
* SALT 2: was een verlenging van SALT 1 maar er werden wel enkele dingen toegevoegd zoals: gelijk aantal platforms, bommen enz. Dit verdrag werd gesloten op [[18 juni]] [[1979]], maar werd niet bekrachtigd omdat de Sovjet-Unie zich ging inmengen in [[Afghanistan]]. Toch hielden beide landen zich aan de afspraken.

=== START-verdragen ===
Na SALT 2 kwam START (getekend in 1991): [[Strategic Arms Reduction Treaty]] gaat over het daadwerkelijk verminderen van het aantal strategische kernwapens tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Besprekingen zijn begonnen in 1982. Het was een vervolg op de SALT onderhandelingen. Er werd behalve over het verminderen van kernwapens ook onderhandeld over het aantal kernladingen per raket. Later werd er ook nog een START 2 getekend; in dit verdrag stonden nog meer afspraken over het verminderen van kernwapens. Ondanks het feit dat beide verdragen zijn verlengd in [[1996]] heeft het echter niet verhinderd dat andere landen zoals Pakistan en India verdergingen met het testen en ontwikkelen van kernwapens. Maar ze gaven wel allebei te kennen dat ze de wapens niet zouden inzetten in een militair gevecht.

=== CNTBT-verdrag ===
Op 24 september 1996 werd door 71 landen, waaronder de vijf landen met op dat moment nucleaire wapens, de [[Kernstopverdrag|Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty]] getekend in [[New York (stad)|New York]]. Deze overeenkomst verbiedt nucleaire proeven onder alle omstandigheden, zowel voor militair als civiel gebruik. Nog niet alle landen (waaronder de Verenigde Staten) hebben dit verdrag geratificeerd.

==Kernontwapeningsbeweging==
{{Zie ook|Zie ook: [[Anti-kernenergiebeweging]].}}
Verzet tegen kernwapens begon op kleine schaal in de [[Verenigde Staten]]al in 1946, als reactie op [[Operation Crossroads]], een serie [[Kernproef|kernproeven]] van de VS, uitgevoerd bij [[Bikini (atol)|Bikini]] in juli 1946. In Japan, waar na de [[Tweede Wereldoorlog]] een [[Artikel 9 van de Japanse Grondwet|pacifistische stemming]] heerste, kwamen in maart 1954 grootschalige anti-nucleaire protesten op gang,<ref name="Aldrich">{{en}}{{Citeer web |url=https://dx.doi.org/10.1002/9780470674871.wbespm241 |titel=Antinuclear Movement in Japan |auteur=Daniel P. Aldrich |uitgever= The Wiley-Blackwell Encyclopedia of Social and Political Movements|datum=januari 2013 |bezochtdatum=}}</ref> in de nasleep van het Lucky Dragon-incident,<ref name="Ldragon">{{en}}{{Citeer web |url= http://d5f.org/en |archiefurl =https://web.archive.org/web/20230328080011/http://d5f.org/en | archiefdatum =28 maart 2023 |titel=Daigo Fukuryu-Maru Exhibition Hall|auteur= |uitgever= |datum= |bezochtdatum=5 augustus 2023}}</ref> waarbij een bemanningslid van een [[Visserij|vissersboot]] overleed aan [[stralingsziekte]] als gevolg van [[Castle Bravo]], de eerste Amerikaanse kernproef met een [[waterstofbom]].

In augustus 1955 vond de eerste bijeenkomst plaats in een reeks “Wereldconferenties tegen Atoom- en Waterstofbommen”, met ongeveer 3000 deelnemers uit Japan en andere landen.<ref name="Movement">{{en}}{{Citeer web |url= https://hpmmuseum.jp/modules/exhibition/index.php?action=DocumentView&document_id=143&lang=eng |archiefurl =https://web.archive.org/web/20220517133424/https://hpmmuseum.jp/modules/exhibition/index.php?action=DocumentView&document_id=143&lang=eng | archiefdatum = 17 mei 2022|titel= Movement to Ban Atomic and Hydrogen Bombs |auteur= |uitgever=[[Vredesmuseum van Hiroshima]] |datum= |bezochtdatum=5 augustus 2023}}</ref> Aan het eind van de [[1950-1959|jaren 1950]] en het begin van de [[1960-1969|jaren 1960]] kwam ook in andere landen een protestbeweging tegen kernwapens op gang, vaak in het kader van de algemene [[vredesbeweging]].

In België en Nederland rees in de [[1980-1989|jaren ‘80]] [[Vredesoptocht van 1983|protest tegen de plaatsing van kernraketten]], in het kader van het [[NAVO-dubbelbesluit]]. Kernwapens lagen naar verluidt echter al sinds de [[1960-1969|jaren ‘60]] opgeslagen in [[Vliegbasis_Kleine-Brogel#Kernwapens|Kleine-Brogel]], [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]]. Het kernwapenprotest werd in Nederland vooral gecoördineerd door het [[Interkerkelijk Vredesberaad]], in Vlaanderen door het [[Vlaams Aktiekomitee tegen Atoomwapens]].<ref name="uuBeek">{{en}}{{Citeer web |url=https://studenttheses.uu.nl/handle/20.500.12932/14706 |archiefurl =https://web.archive.org/web/20221003220307/https://studenttheses.uu.nl/handle/20.500.12932/14706 | archiefdatum =3 oktober 2022 |titel=Het verzet tegen de kruisraketten. De antikernwapenbewegingen in Nederland en België in vergelijkend perspectief, 1979-1985 |auteur=Beek, M. van der |uitgever=[[Universiteit Utrecht]] |datum= 2013|bezochtdatum=}}</ref>

Kernproeven spraken sterk tot de verbeelding, en waren het thema van reportages en [[documentaire]]s,<ref name="imdb88">{{en}}{{Citeer web |url=https://www.imdb.com/title/tt0093817/ |archiefurl =https://web.archive.org/web/20210921131950/https://www.imdb.com/title/tt0093817/ | archiefdatum = 21 september 2021|titel= Radio Bikini|auteur= |uitgever=[[Internet Movie Database|IMDb]] |datum= 11 oktober 1988|bezochtdatum=}}</ref> of leverden inspiratie voor een reeks films, waaronder [[Godzilla]].

==Zie ook==
* [[Nucleaire wapenwedloop]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Koude Oorlog]]
[[Categorie:Sovjet-Unie]]
[[Categorie:Geschiedenis van de Verenigde Staten]]
[[Categorie:Nucleaire oorlogsvoering]]
[[Categorie:Ontwapeningsovereenkomst]]

Kernwapenontmanteling - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd