Colani: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Infobox kasteel | afbeelding = Gezicht op het kasteel Ravenstein.jpg | onderschrift = Het kasteel rond 1741. | plaats = Ravenstein | land = Nederland | bouwjaar = 1360 | bouwer = Walraven van Valkenburg | sloopjaar = 1818 }} Het '''Kasteel Ravenstein''' stond in de Nederlandse stad Ravenstein, provincie Noord-…'

2026-08-18T11:56:44Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Infobox kasteel | afbeelding = Gezicht op het kasteel Ravenstein.jpg | onderschrift = Het kasteel rond 1741. | plaats = Ravenstein | land = Nederland | bouwjaar = 1360 | bouwer = Walraven van Valkenburg | sloopjaar = 1818 }} Het '''Kasteel Ravenstein''' stond in de Nederlandse stad Ravenstein, provincie Noord-…'

Nieuwe pagina

{{Infobox kasteel
| afbeelding = Gezicht op het kasteel Ravenstein.jpg
| onderschrift = Het kasteel rond 1741.
| plaats = [[Ravenstein (stad)|Ravenstein]]
| land = [[Nederland]]
| bouwjaar = 1360
| bouwer = [[Walraven van Valkenburg]]
| sloopjaar = 1818
}}

Het '''Kasteel Ravenstein''' stond in de [[Nederland]]se stad [[Ravenstein (stad)|Ravenstein]], provincie [[Noord-Brabant]]. Het voormalige kasteelterrein is nog herkenbaar, maar er zijn geen zichtbare restanten van de [[hoofdburcht]] behouden gebleven. Wel zijn op de [[voorburcht]] enkele bouwdelen bewaard gebleven waarvan de [[Kasteelsepoort]] een [[rijksmonument]] is.

== Geschiedenis ==
[[Walraven van Valkenburg]], [[Heerlijkheid Langel|heer van Langel]], had van zijn moeder Maria het [[kasteel van Herpen]] in bezit gekregen. Omdat hij [[Tol (recht)|tol]] wilde gaan heffen op de [[Maas]], besloot hij in 1360 om het kasteel van Herpen af te breken en een nieuw kasteel te bouwen op een [[oeverwal]] langs de [[Maas]], nabij het dorpje Langel. Dit nieuwe kasteel kreeg de naam Ravenstein. Walraven had echter geen toestemming gekregen van de hertog van [[Hertogdom Brabant|Brabant]] voor deze tolheffing, waarna de hertog in 1362/1363 het kasteel Ravenstein belegerde. Uiteindelijk wist Walraven het conflict te winnen en in 1365 kreeg hij alsnog toestemming voor de tolheffing op de Maas.

=== Stadsrechten ===
Bij het kasteel Ravenstein ontstond een stadje dat eveneens Ravenstein werd genoemd. In 1380 verleende Reinout van Valkenburg (†1396), een halfbroer van Walraven, [[stadsrechten]] aan Ravenstein, dat nu verder uitgroeide tot de hoofdstad van het [[Land van Ravenstein]] en in de loop der tijd werd omgeven door muren en vestingwerken. Zo zorgde [[Filips van Kleef]] er in de periode 1509-1522 voor dat Ravenstein nieuwe verdedigingswerken kreeg die ook het kasteel omvatten.

=== Ontmanteling van de vesting ===
In 1543 werd [[Keizer Karel V|Karel V]] de nieuwe machthebber in Ravenstein. Een jaar later volgde zijn opdracht om de vesting te ontmantelen, waarna de [[slotgracht]] gedeeltelijk werd gedempt. Vanaf 1610 werd Ravenstein echter weer van vestingwerken voorzien.

In het [[Rampjaar 1672]] volgde de bezetting van Ravenstein door een Frans leger, dat opnieuw zorgde voor de ontmanteling van de vesting. Na het vertrek van de Fransen bleef Ravenstein tot 1794 een soevereine [[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheid]].

=== Einde van het kasteel ===
In 1794 begon de [[Franse Tijd in Nederland|Franse Tijd]]. Dit betekende dat de [[Feodalisme|heerlijke rechten]] werden afgeschaft. De aanwezigheid van een kasteel als symbool van deze heerlijke rechten was niet langer nodig. In 1818 werd het dan ook volledig gesloopt.

Op de [[voorburcht]] bleef de bebouwing echter gehandhaafd, maar een deel is alsnog gesloopt in 1856 ten behoeve van de nieuwe kloosterkapel van de [[Augustinessen]] en het Bernardusgesticht. In de jaren 50 van de 20e eeuw volgde opnieuw sloopwerk vanwege wederom een nieuwe kapel.

In de jaren 50 van de 20e eeuw voerde [[Jaap Renaud]] een [[Archeologie|archeologisch]] onderzoek uit op de [[hoofdburcht]]. Hierna heeft nog enkele malen onderzoek plaatsgevonden op de voorburcht.

De voorburcht is deels bebouwd geraakt met nieuwe appartementen en een verzorgingshuis.

== Beschrijving ==
[[Bestand:Kasteel te Ravenstein 't Casteel tot Ravensteijn (titel op object), RP-T-00-174.jpg|miniatuur|Het kasteel in 1674.]]
Het kasteel bestond uit een omgrachte hoofdburcht en een grote voorburcht. Voorafgaand aan de bouw in 1360 is het terrein opgehoogd, waarschijnlijk met de aarde die vrijkwam bij het graven van de slotgracht. <ref>{{Citeer boek |titel=Ravenstein Kasteelseplaats 3-5 |achternaam=Mark |voornaam=R. van der |url=https://doi.org/10.17026/DANS-273-JGC2 |uitgever=BAAC |datum=maart 2021 |pagina=p. 55}}</ref> Het kasteel zou zijn gebouwd met de stenen die vrijkwamen bij de sloop van het kasteel te Herpen.

De naam Ravenstein is afkomst van ''Rave'' (gracht) en ''Stein'' (omgracht adellijk huis).

=== Hoofdburcht ===
Op de hoofdburcht stond een vierkant gebouwencomplex rondom een binnenplaats. Op zowel de westelijke als de oostelijke hoek stond een vierkante toren. De zuidwestelijke toren stond scheef ten opzichte van de rest van het kasteel en was mogelijk de oorspronkelijke 14e-eeuwse [[Donjon|woontoren]]; later zou deze toren dan zijn uitgebreid tot een vierkante burcht.

De hoofdburcht is afgebroken, maar de locatie is nog steeds zichtbaar en omgracht. Op de voormalige binnenplaats is een klein stadspark aangelegd. De fundamenten van het kasteel zijn nog in de ondergrond aanwezig.

=== Voorburcht ===
De voorburcht was 60 bij 50 meter groot en bestond uit een rechthoekig plein met bebouwing aan drie zijden. Een deel van de huidige bebouwing op de voorburcht is gefundeerd op de oorspronkelijke ommuring.
[[Bestand:5371 Ravenstein, Netherlands - panoramio (48).jpg|miniatuur|Kasteelsepoort]]
Bij archeologisch onderzoek in 2014 zijn op de voorburcht restanten gevonden van twee houten gebouwen uit de eerste helft van de 14e eeuw, dus nog vóór de stichting van het kasteel.

==== Kasteelsepoort ====
De huidige Kasteelsepoort is in de kern een 14e-eeuws huis met [[traptoren]] en dubbele stookplaats. Het huis zou aanvankelijk hebben gediend als woonplek voor Walraven van Valkenburg tijdens de bouw van het kasteel. <ref>{{Citeer web |url=https://www.heemkunderavenstein.nl/kasteelse-poort-en-huis/ |titel=Kasteelse Poort en huis |bezochtdatum=2026-05-26 |werk=Heemkundekring Land van Ravenstein |taal=nl-NL}}</ref> Begin 15e eeuw wijzigde Reinout van Valkenburg het huis in een poortwachterswoning. <ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Sambeek |voornaam=Wilhelmien van |titel=“Dit huis vertelt mij het hele verhaal” |url=https://www.heemkunderavenstein.nl/wp-content/uploads/2023/03/Tussen-Maas-en-Erfdijk-9_-augustus-2016-web.pdf |jaargang=2 |tijdschrift=Tussen Maas & Erfdijk |datum=augustus 2016 |nummer=9 |pagina's=p. 9}}</ref> Het poortgebouw is een rijksmonument. <ref>{{Citeer web |url=https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/32322 |titel=Kasteelseplaats 1, 5371 AR te Ravenstein {{!}} Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |bezochtdatum=2026-05-25 |werk=monumentenregister.cultureelerfgoed.nl}}</ref>

==== Overige gebouwen ====
Het voormalige rentmeesterhuis is in 1762 gebouwd en zal aan de achterzijde zijn gefundeerd op de oude ommuring van de voorburcht. Het huis heeft twee bouwlagen en een [[schilddak]].

Andere gebouwen op de voorburcht waren onder andere de stallen die in 1794 tot bakkerij werden verbouwd. Kort hierna brandde deze bakkerij echter af.

{{Appendix|2=
*{{Citeer web |url=https://www.zuiderwaterlinie.nl/vestingsteden/gemeentelijke-monumenten/kasteel-ravenstein?gad_source=1&gad_campaignid=22693252757&gclid=EAIaIQobChMIuaGNg7jUlAMV1S0GAB1QUB0dEAAYASAAEgJv0vD_BwE |titel=Kasteel Ravenstein |bezochtdatum=2026-05-25 |werk=Zuiderwaterlinie |taal=nl}}
*{{Citeer web |url=https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/vesting-ravenstein |titel=Vesting Ravenstein - BHIC |achternaam=Mourik |voornaam=M.J.A. van |datum=2020/2021 |bezochtdatum=2026-05-25 |werk=www.bhic.nl |taal=nl-NL |archiefurl=https://web.archive.org/web/20240223180045/https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/vesting-ravenstein |archiefdatum=2024-02-23 |dodeurl=no }}
*{{Citeer boek |titel=Ravenstein, Kasteelseplaats 7 |achternaam=Mark |voornaam=R. van der |url=https://doi.org/10.17026/DANS-2CY-7XEC |uitgever=BAAC |datum=november 2015 |pagina=pp. 17-24, 109, 114-115}}
{{References}}
}}
{{DEFAULTSORT:Ravenstein, Kasteel van}}
[[Categorie:Verdwenen kasteel in Nederland]][[Categorie:Kasteel in Noord-Brabant]][[Categorie:Bouwwerk in Oss]]

Kasteel Ravenstein - Bewerkingsoverzicht