Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"

2024-11-23T18:57:52Z

Tekst vervangen - "18e" door "18<sup>e</sup>"

Nieuwe pagina

{{Infobox kasteel
| naam = Kasteel Dussen
| afbeelding = 20070705Kasteel Dussen.jpg
| onderschrift = Kasteel Dussen in 2007
| plaats = [[Dussen]], gemeente [[Altena (Nederlandse gemeente)|Altena]]
| monumentnummer = 14202
| monumentstatus = [[Rijksmonument]]
| kasteeltype = waterburcht
| stijl =
| bouwmateriaal =
| eigenaar =
| huidigefunctie =
| bouwjaar = 15e eeuw
| sloopjaar =
| herbouwjaar =
| lijst = [[Lijst van rijksmonumenten in Dussen]]
| mapname = Noord-Brabant
| lat_deg = 51
| lat_min = 44
| lat_sec = 2
| lon_deg = 4
| lon_min = 58
| lon_sec = 10
}}

[[Bestand:20070705Kasteel Dussenwapenbord.jpg|thumb|260px|Het wapenbord van Kasteel Dussen.]]
[[File:Verborgen verhalen op kastelendag in Dussen - Altena TV.webm|thumb|Kastelendag 2018 bij Kasteel Dussen]]
'''Kasteel Dussen''' is een [[kasteel]] in [[Dussen]] in de [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[provincie]] [[Noord-Brabant]].

== Geschiedenis ==
De heerlijkheid Dussen werd voor het eerst vermeld in de 12e eeuw, toen de hertog van Brabant het goed overdroeg aan de graaf van Holland. Ook toen zou er reeds van een versterkt huis sprake zijn geweest. In 1156 was er sprake van ene ''Jacob van der Dussen'' en in 1288 van een ''Jan van der Dussen'', die aan Brabantse zijde meevocht in de [[Slag bij Woeringen]]. Hij brak daarbij zijn been, zoals vastgelegd door [[Jan van Heelu]]:

::''Van dien dat hen daer es gesciet
::''En mochtmense nu volprisen niet.
::''Daer leet groot ongemac
::''Her Jan van Dunse, die daer brac
::''Sijn been met ongevalle.

In [[1330]] werd in Dussen door ''Jan VI van Heusden'' een [[donjon]] gebouwd, die tegen de Graaf van Holland was gericht.
In [[1387]] kreeg [[Arent II van Dussen]], baljuw van Zuid-Holland en kleinzoon van Jan, toestemming van [[Albrecht van Beieren (1336-1404)|Albrecht van Beieren]], Graaf van Holland, het ''Huys ter Dussen op te doen maeken ende te doen tymmeren op onse hofstat ter Dussen also groot ende also starc als hem ghenoeghen sal''. De donjon werd uitgebreid tot een echt kasteel. Later, tijdens de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten]], koos Arent partij voor de Heer van Altena, [[Willem VI van Horne]], die tegenstander was van de Graaf. In [[1403]] schonk de Graaf echter vergiffenis aan Arent.

In [[1418]] kwam de heerlijkheid aan Arents zoon, die ook [[Arent III van Dussen|Arent]] heette. In [[1421]] echter ging het kasteel grotendeels ten onder tijdens de [[Sint-Elisabethsvloed (1421)|Sint-Elisabethsvloed]]. Slechts enkele kelders en delen van de torens bleven overeind staan. Vanaf [[1422]] tot [[1467]] werd het Land van Altena weer ingedijkt. Een halve eeuw later werd begonnen met het herstel. Arent echter was mogelijk in [[1420]] al verbannen en kreeg een vrijgeleide van [[Jacoba van Beieren]], tijdens een korte wapenstilstand met haar oom, [[Jan VI van Beieren]]. Het goed kwam in handen van Arents zoon, eveneens [[Arent IV van der Dussen|Arent van der Dussen]] geheten. Deze stierf in [[1445]] en het goed kwam aan Arents oom, [[Jan IV van der Dussen]]. Deze droeg zijn rechten over aan zijn jongste broer, [[Floris I van der Dussen]] (ca. 1404-1456) ''heer van [[Aartswaarde]]'', die ook schout van [[Dordrecht (Nederland)|Dordrecht]] was en in 1440 slotvoogd van [[Slot Loevestein|Loevestein]]. In [[1456]] kwam Floris' zoon [[Jan V van der Dussen]] aan het bewind. Hij was het die het kasteel weer heeft opgebouwd tussen 1473 en 1474. Na zijn dood in [[1496]] kwam het goed aan Jans zoon Floris II van der Dussen. Daarna kwam het in [[1509]] aan Floris' zoon Jan VI van der Dussen, die in [[1540]] kinderloos overleed.

Nu kwam het aan Jans zuster Cornelia van der Dussen, die getrouwd was met ''Godfried van Brecht'', heer van [[Baillevy]]. Hun zoon, Johan van Brecht, bezat het goed van 1585 tot 1593. Daarna deed dit Johans zoon Jacob van Brecht van 1593 tot 1604, en vervolgens Johans zuster Anna van Brecht, gehuwd met Hendrik Tsgeraerts, burggraaf van [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. In [[1607]] verkochten zij het goed aan Walraven van Gent, die Heer van [[Oijen (Noord-Brabant)|Oijen]] was. Hij liet het kasteel in 1608 verbouwen in [[Toscane|Toscaanse stijl]]. Er kwam een fraaie renaissancegalerij op de binnenplaats. Vermoedelijk werd toen ook de schade, tijdens de [[Tachtigjarige Oorlog]] opgelopen, weer hersteld. Walraven was proost van [[Deventer]] en heeft gevochten in de [[Slag bij Nieuwpoort]]. Hij trouwde achtereenvolgens met Anna van Arkel en met Geertruid van Padervoirt. Door geldgebrek moest hij eerst Oijen, in [[1620]] aan [[Johan Sigismund Kettler (1570-1629)]], en in [[1626]] ook Dussen verkopen, en wel aan ''Eduard van Axel''. Deze bouwde de westelijke vleugel, verhoogde beide torens en liet een vierkante toren bijbouwen. In [[1657]] kwam het aan ''Maarten van Axel''. In het Rampjaar 1672 werd het huis geplunderd door de Fransen.<ref>https://www.skbl.nl/kastelen-en-buitenplaatsen-in-het-rampjaar-1672/</ref>

In [[1682]] kwam het kasteel aan ''Eduard van der Schueren van Hagoort'', die van moederszijde van de Van Axels afstamde. In [[1692]] erfde zijn broer ''Jean Louis van der Schueren van Hagoort'' het kasteel.

Toen Jean Louis in [[1726]] overleed kwam het goed aan zijn dochter, ''Elisabeth Catharina Barbara van der Schueren van Hagoort'' (1701-1734). Deze huwde in 1727 met ''Alexander Graaf van Groesbeek''. In [[1757]] overleed hun enige zoon kinderloos. Zijn zuster, ''Marie-Anne Gravin van Groesbeek'' erfde het kasteel. Zij was in 1750 gehuwd met ''Alexandre I de Croix'', markies van [[Heuchin]] en graaf van [[Bucquoy]]. Het echtpaar woonde te [[Leuven]] en ook later zou het kasteel niet door de eigenaars bewoond worden. In [[1763]] kwam het aan de toen minderjarige ''Alexandre II de Croix'', maar deze overleed reeds in [[1766]]. Daarna kwam het kasteel aan diens broer, ''Charles I de Croix'', gehuwd met ''Augustine de Vassé''. Charles stierf in [[1832]] en diens zoon, ''Charles II de Croix'', erfde nu het kasteel. Zijn vrouw was ''Marie de Tournon Simione''. Hun dochter, ''Marie Camille de Croix'', gehuwd met ''Marie Auguste d'Ursel'', erfde het kasteel op haar beurt. In [[1901]] werd het ter beschikking gesteld aan de Zusters [[Karmelietessen]] die, ten gevolge van de [[Secularisering (Frankrijk)|seculariseringspolitiek]] uit Frankrijk moesten vertrekken. Tot [[1920]] was het een klooster. Voor dat doel werd een kapel bijgebouwd.

Nadat de zusters vertrokken waren stond het gebouw weer leeg, maar in [[1924]] werd het verkocht aan de familie ''Suringar''. Een freule uit dit geslacht werd beschreven door [[Antoon Coolen (1897-1961)|Antoon Coolen]] in "De Vrouw met de zes Slapers". Na de dood van de freule, in [[1931]], werd het kasteel ter verkoop aangeboden met de aanprijzing: ''zeer geschikt voor afbraak''. De gemeente voorkwam dit middels een sloopverbod en kocht het in [[1935]] zélf, met het doel dit tot gemeentehuis in te richten. Er werd herstelwerk verricht, maar in [[1944]] werd het kasteel zwaar beschadigd ten gevolge van oorlogshandelingen. Herstel vond plaats en in [[1953]] werd het kasteel alsnog een gemeentehuis. Op het perk voor de ingang groeide in de jaren 70 en 80 een ligusterhaag in de vorm van een klein [[doolhof]]. In [[1980]] moesten er opnieuw verbouwingen worden verricht.

In [[1997]] hield Dussen op te bestaan als zelfstandige gemeente en werd zij deel van de [[Werkendam (gemeente)|gemeente Werkendam]], die het kasteel in 2003 in erfpacht uitgaf aan de ''NV Monumenten Fonds Brabant'' (MFB). In 2013 heeft de gemeente Werkendam de eigendom overgedragen aan Landgoed Brabant B.V., een 100% dochter van MFB. De ''Stichting Vrienden Kasteel Dussen'' speelt een belangrijke rol bij de organisatie van culturele en maatschappelijke activiteiten. Er kan worden getrouwd.

==Gebouw==
Het huidige kasteel is een door een brede slotgracht omringd bakstenen gebouw uit [[1474]], met oudere delen. Het bestaat uit drie woonvleugels om een binnenplaats, aan de noordzijde afgesloten door een toegangspoort tussen twee zware halfronde torens. De gewelfde kelder dateert van [[1387]] of ouder. De overwelfde renaissancegalerij dateert van [[1609]]. Toen werden ook de zuid- en oostvleugel met één verdieping verhoogd. De westvleugel dateert van [[1628]]. Ook beide torens werden toen verhoogd en een middentoren toegevoegd. Deze is verwoest in [[1944]] en niet meer herbouwd.

Tot het interieur behoren enkele 17e e 18<sup>e</sup>-eeuwse schouwen, waarvan sommige altijd tot het kasteel behoorden en andere van elders afkomstig zijn.

Op het [[wapenbord]] boven de toegangspoort staan de [[heraldiek|heraldische]] tekens van de families Van der Dussen, Suringar, Van Brecht, D' Ursel, Van Gendt, De Croix, Van Axele, Groesbeek en Van der Schueren.
[[File:Bijzondere voorwerpen tijdens expositie van Emmikhoven tot Altena - Altena TV.webm|miniatuur|Tijdelijke expositie in Kasteel Dussen over de geschiedenis van de regio (2018)]]

== Externe link ==
* [http://www.kasteel-dussen.nl/ Officiële website]
*[https://www.brabantserfgoed.nl/page/1712/kasteel-dussen Artikel over Kasteel Dussen op Brabantserfgoed.nl]

{{Appendix|2=
{{References}}}}
{{Navigatie kastelen Noord-Brabant}}
{{Coor title dms|51|44|2|N|4|58|10|E|type:landmark_scale:6250_region:NL}}

[[Categorie:Bouwwerk in Altena (Nederland)]][[Categorie:Kasteel in Noord-Brabant|Dussen]]

Kasteel Dussen - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18e"

Colani: Tekst vervangen - "18e" door "18^e"