Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-12-02T12:17:33Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Infobox kasteel
| naam = Kasteel Culemborg
| afbeelding = Culemborg 1750.png
| onderschrift = Kasteel Culemborg naar een origineel van [[Jan de Beijer]] (1750). Op de foto onder, de voorburcht van het kasteelterrein in 2010.
| plaats = [[Culemborg]]
| land = [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]
| monumentnummer = 11611
| kasteeltype = [[waterburcht]]
| bouwmateriaal = [[baksteen]]
| eigenaar = gemeente [[Culemborg]]
| huidigefunctie = stadspark
| bouwjaar = rond 1280
| bouwer = Hubert van Beusichem
| sloopjaar = 1735 - 1812
| herbouwjaar =
| bijzonder =
| website =
| afbeelding2 = Kasteel Culemborg.jpg
| onderschrift2 = Kasteel Culemborg
| mapname = Gelderland
| lat_deg = 51
| lat_min = 57
| lat_sec = 35.6
| lon_deg = 5
| lon_min = 13
| lon_sec = 21.82
}}
Het '''Kasteel Culemborg''' is de [[ruïne]] van het voormalige [[kasteel]] gelegen aan de noordoostzijde van het centrum van [[Culemborg]], in de [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[provincie]] [[Gelderland]]. Het terrein waar het kasteel stond, doet tegenwoordig dienst als openbaar historisch cultureel stadspark.

== Geschiedenis ==
Het kasteel is rond 1280 gesticht door [[Hubert I van Culemborg|Hubert van Beusichem]] en bestond uit een grote [[Ridderzaal (kasteel)|zaal]]. Rond 1360 werd het kasteel uitgebreid met een vierkante toren. De ronde [[donjon]] werd in 1377 gebouwd onder [[Gerard I van Culemborg|Gerard van Culemborg]], en had muren van ongeveer 4,40 meter dik. Na het voltooien van deze donjon werd begonnen met de bouw van een tweede ronde toren met een muurdikte van circa 5 meter. De uitbreidingen in 1464 vonden plaats onder leiding van bouwmeester Jan van den Doem die ook aan de [[Dom van Utrecht]] had gewerkt. Tussen 1480-1504 moeten ook nog omvangrijke uitbreidingen aan de westzijde van het gebouw hebben plaatsgevonden. Uiteindelijk was er een kasteel ontstaan met een vijfhoekig grondplan, bestaande uit een grote zaal (''Hoge Sael''), vierkante toren, twee ronde torens, een [[voorburcht]] met [[Binnenplaats (bouw)|binnenhof]], en diverse bijgebouwen. Bij het kasteel lagen tuinen en een stelsel van door bomen omgeven lanen.

In 1566 richtte graaf Floris van Pallandt binnen het kasteel een protestantse gebedsruimte in.

[[Frankrijk|Franse]] soldaten namen in het [[rampjaar]] [[1672]] Culemborg in en bezetten het kasteel. Nadat de soldaten een jaar later vertrokken, was het kasteel volkomen uitgewoond en was er brand gesticht. De jaren daarop raakte het kasteel in verval. De graaf verplaatste hierdoor zijn residentie naar het voormalige klooster Mariëncroon in de binnenstad van Culemborg, terwijl de Lutheraanse diensten voor het personeel werden verplaatst naar de [[Lutherse kerk (Culemborg)|kapel]] van het Sint-Pietersgasthuis.

Het kasteel werd in [[1735]] in opdracht van de staten van het [[Kwartier van Nijmegen]] - die het [[graafschap Culemborg]] in 1720 hadden aangekocht - voor het grootste deel gesloopt. De ''witte toren'' en andere gebouwen werden uiteindelijk in 1812 gesloopt.

== Kasteeltuin ==
De Stichting Kasteeltuin Culemborg heeft [[Archeologie|archeologisch]] onderzoek verricht naar de ligging van de fundamenten en heeft het terrein ingericht als openbaar historisch cultureel stadspark. Vanuit de lucht is het kasteelterrein nog herkenbaar, een groot deel van de [[slotgracht]] is nog aanwezig, en op het terrein zijn nog enkele muurresten zichtbaar. Sinds zomer 2020 is het ook mogelijk om het kasteel te beschouwen in VR en andere 3D modellen.

{{Appendix|2=
*{{Citeer boek | achternaam = | voornaam = | auteurlink = | medeauteurs = | datum = 2013 | titel = Kastelen in Gelderland | hoofdstuk = Culemborg | uitgever = Matrijs| plaats = Utrecht | ISBN = | NUR = | pagina's = pp. 200-201| taal = | URL = | bezochtdatum = }}
* Ronald Stenvert e.a., [https://www.dbnl.org/tekst/sten009monu05_01/sten009monu05_01_0049.php#NR11611 Kasteel Culemborg] in: Monumenten in Nederland - Gelderland. Rijksdienst voor de Monumentenzorg/ Waanders uitgeverij, Zwolle 2000, blz. 131
* ''Kasteeltuin Culemborg'', op [http://www.culemborg.nl/tDocumenten/detail.aspx?pKey1=201164166&pageid=14118 culemborg.nl]
* ''Culemborg'', op [https://www.kasteleninnederland.nl/kasteeldetails.php?id=4401 kasteleninnederland.nl]
*''Op bezoek bij vrouwe Elisabeth van Culemborg'', op [https://www.trouw.nl/incoming/article1989635.ece/wandelen___Op_bezoek_bij_vrouwe_Elisabeth_van_Culemborg_.html trouw.nl]
* ''Kasteel van Culemborg'', op [http://www.waterlinieroute.nl/route/zuid/zuid2/culemborg/bezienswaardigheden.htm waterlinieroute.nl]
}}
{{Commonscat|Kasteel te Culemborg}}
{{Navigatie kastelen Gelderland}}
{{Coor title dms|51|57|35.6|N|5|13|31.82|E|scale:1563_type:landmark}}

[[Categorie:Kasteelruïne in Gelderland|Culemborg]]
[[Categorie:Rijksmonument in Culemborg]]

Kasteel Culemborg - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"