Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T01:48:03Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

{{Infobox heerser
| naam = Karel I
| afbeelding = Palazzo Reale di Napoli - Carlo I d'Angiò.jpg
| onderschrift = Karel I van Napels Standbeeld op de voorgevel van het [[Koninklijk Paleis (Napels)|Koninklijk Paleis van Napels]]
| functie = [[Koninkrijk Napels|Koning van Napels]]
| regeerperiode = [[1266]] - [[1285]]
| voorganger = [[Manfred van Sicilië|Manfred]]
| opvolger = [[Karel II van Napels|Karel II]]
| functie2 = [[Koninkrijk Sicilië|Koning van Sicilië]]
| regeerperiode2 = [[1266]] - [[1282]]
| voorganger2 = [[Manfred van Sicilië|Manfred]]
| opvolger2 = [[Peter III van Aragon|Peter I]]
| functie3 = [[Lijst van graven en hertogen van Anjou|Graaf van Anjou]]
| regeerperiode3 = [[1247]] - [[1285]]
| voorganger3 = [[Jan Tristan van Frankrijk|Jan Tristan]]
| opvolger3 = [[Karel II van Napels|Karel II]]
| huis-naam = Huis
| huis = [[Huis Anjou-Sicilië|Anjou-Sicilië]]
| vader = [[Lodewijk VIII van Frankrijk]]
| moeder = [[Blanca van Castilië]]
| geboren = [[21 maart]] [[1227]]
| geboren_in = [[Frankrijk]]
| gestorven = [[7 januari]] [[1285]]
| gestorven_in = [[Foggia (stad)|Foggia]], [[Koninkrijk Napels]]
| begraven = [[Kathedraal van Saint-Denis]]
| partner = [[Beatrix van Provence]] [[Margaretha van Tonnerre|Margaretha van Bourgondië]]
| religie = [[Rooms-Katholieke Kerk|Rooms-katholiek]]
| handtekening =
| website =
| portaal =
}}
'''Karel I van Napels''' ([[21 maart]] [[1227]] - [[Foggia (stad)|Foggia]], [[7 januari]] [[1285]]), ook bekend als '''Karel van Anjou''', was tussen 1266 en 1282 [[Koninkrijk Sicilië|koning van Sicilië]] en tussen 1266 en zijn dood [[Koninkrijk Napels|koning van Napels]]. Daarnaast wist hij ook de heerschappij over verscheidene andere graafschappen in het oostelijk [[Middellandse Zee]]gebied te verkrijgen. Hij was afkomstig uit het vooraanstaande [[huis Capet]].

== Biografie ==
=== Vroege jaren ===
Karel was een kind uit het huwelijk van koning [[Lodewijk VIII van Frankrijk]] en [[Blanca van Castilië]] maar werd geboren na overlijden van de koning. Volgens het plaatselijk recht werd hij wel beschouwd als kind van de koning. Als jongste zoon was hij voorbestemd voor een functie bij de kerk of in het bestuur, maar het lukte zijn moeder in 1246 een strategisch huwelijk voor hem te sluiten met de erfgenaam van de graafschappen [[Graafschap Provence|Provence]] and Forcalquier, [[Beatrix van Provence]]. Zo kreeg Karel naast Beatrix zeggenschap over deze grondgebieden. Een jaar later verkreeg hij ook het graafschap Anjou. Het was echter in conflict geraakt met zijn schoonmoeder [[Beatrix van Savoye (1205-1266)|Beatrix van Savoye]] die onder meer het land van [[Forcalquier (stad)|Fourcalquier]] claimde.

=== Zevende kruistocht en opstand in de Provence ===
Hij bereikte een schikking met haar in 1247 omdat hij samen met zijn broer Alfons, zijn oudste broer, koning [[Lodewijk IX van Frankrijk|Lodewijk IX]], ging vergezellen op de [[Zevende Kruistocht]].

Hij vocht in de kruistocht mee tijdens het [[Beleg van Damietta (1249)|Beleg van Damietta]] en de [[Slag bij El-Mansoera]]. In mei 1250 keerde hij samen met Alfons terug naar Frankrijk. Ten tijde van zijn afwezigheid was er een opstand in de Provence tegen hem uitgebroken en in twee jaar tijd wist hij de opstandelingen in de grote steden te verslaan. Ze erkenden hem vervolgens in zijn volle recht als hun heer.

=== Koninkrijk Sicilië en Napels ===
In 1252 werd hij door [[paus Innocentius IV]] benaderd om het koningschap van Sicilië op zich te nemen, een strategisch stuk grondgebied in de machtsstrijd tussen de kerk en de wereldlijk heerser. Omdat deze benoeming bijna zeker een oorlog zou meebrengen, verbood zijn broer de koning hem om het plan door te zetten. Vervolgens zorgde zijn oudste broer er voor, als [[Arbitrage (conflict)|scheidsrechter]] in de [[Vlaams-Henegouwse Successieoorlog|Vlaams-Henegouwse erfstrijd]], dat Karel niet kon gaan heersen over het [[graafschap Henegouwen]], dat hem was aangeboden door [[Margaretha II van Vlaanderen|Margaretha van Vlaanderen]]. Hij keerde daarop terug naar de Provence waar het nog altijd onrustig was. Uiteindelijk werd het conflict door bemiddeling van [[Jacobus I van Aragon]] in 1262 beslecht. In dat jaar werd hem opnieuw, ditmaal door [[paus Urbanus IV]], de kroon van Napels en Sicilië aangeboden. In juli 1263 sloot hij een verdrag met de paus.<ref>{{Aut|[[John Julius Norwich]]}} (2011): ''De Pausen, een geschiedenis'', Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, blz. 218.</ref> Hij wist financiële leningen af te sluiten bij [[Orlando Bonsignori]] en [[Hendrik van Castilië (1230-1303)|Hendrik van Castilië]] die hem in staat stelden een leger op de been te brengen voor verovering van Sicilië en Napels.

Karel kwam op 23 mei 1265 aan in [[Rome (stad)|Rome]] en werd aldaar uitgeroepen tot koning van Sicilië. Op 6 januari werd hij vervolgens gekroond. Ondertussen was zijn leger door de [[Alpen]] getrokken om slag te leveren met de nog heersende koning [[Manfred van Sicilië]]. Dit leidde tot de [[Slag bij Benevento]] waar het leger van Manfred werd verslagen en hijzelf ook sneuvelde. Hierop verdween al snel de weerstand tegen zijn koningschap in zijn nieuwe koninkrijk. Hij sloot Manfreds drie zonen, van 9 (Frederik), 7 (Enzio) en 4 jaar (Hendrik), op in [[Castel del Monte (kasteel)|Castel del Monte]] en hield hen daar twaalfduizend dagen (van 1268 tot 1299) gevangen, 'als beesten geketend aan de muren', [[Castratie|gecastreerd]], hun ogen uitgebrand.<ref>{{Aut|G. Dijkhuis}} (2015): ''Stupor Mundi, Kroniek van een eigenzinnige Keizer'', Uitgeverij Aspekt, Soesterberg, blz. 256.</ref>

Hij kreeg echter al snel te maken met tegenstand van [[Konradijn]], de neef van Manfred, die het koningschap opeiste. Karel wist hem te verslaan bij [[Slag bij Tagliacozzo|Tagliacozzo]] en gevangen te nemen. Na een proces waarin Konradijn schuldig werd bevonden werd de zestienjarige kroonpretendent onthoofd.<ref>{{Aut|John Julius Norwich}} (2011), blz. 219.</ref>

Vervolgens begon Karel I van Napels zijn macht verder naar het oosten uit te breiden. Na de dood van zijn eerste vrouw, [[Beatrix van Provence]], trachtte hij een huwelijk te sluiten met [[Margaretha van Hongarije (heilige)|Margaretha van Hongarije]], maar deze was daar niet voor beschikbaar, officieel trad ze in een klooster. Het lukte wel een huwelijk te sluiten met [[Margaretha van Tonnerre|Margaretha van Tonerre]], afkomstig uit het [[oudere huis Bourgondië]]. Ondertussen had hij ook veel macht in Rome gekregen en na de dood van [[paus Clemens VI]] was hij in staat om de [[Heilige Stoel]] drie jaar vacant te houden.<ref>{{Aut|John Julius Norwich}} (2011), blz. 220.</ref>

=== Achtste kruistocht ===
{{Zie hoofdartikel|Achtste Kruistocht}}
[[Bestand:Battle of Tunis.jpg|thumb|Het beleg van Tunis, miniatuur geschilderd door [[Jean Fouquet]] in de ''Grandes Chroniques de France''.]]
De [[kalief]] van [[Tunis]], [[Muhammad I al-Mustansir]], was een [[vazal]] geweest van Sicilië, maar na de val van Manfred verbrak hij zijn banden met het koninkrijk. Er waren geruchten dat Karel een kruistocht plande met als doel [[Constantinopel]], maar zijn broer Lodewijk IX was gewillig om het kruis opnieuw op te nemen. Hij werd door zijn broer overtuigd om Tunis aan te vallen, maar volgens [[Geoffrey de Beaulieu]] was de koning ervan overtuigd dat de kalief kon worden bekeerd tot het christendom als hem militaire steun werd gegeven.<ref>{{Aut|Jonathan Riley-Smith}} (2005): ''The Crusades: A History'', New Haven, Connecticut: Yale University Press, blz. 210.</ref>

Het duurde enige tijd voordat Karel in het kamp van de kruisvaarders kwam, vlak voor zijn aankomst was zijn broer koning Lodewijk overleden en daarop werd diens zoon [[Filips III van Frankrijk|Filips]] uitgeroepen tot de nieuwe Franse koning. Er werd vervolgens een verdrag met de kalief gesloten dat vrij voordelig was voor Karel. Zo verkreeg hij een grote oorlogsvergoeding van de kalief, maar er werd ook afgesproken dat de Hohenstaufen-vluchtelingen uit het [[Hafsiden|kalifaat]] verbannen werden.<ref>{{Aut|Jonathan Riley-Smith}} (2005), blz. 211.</ref>

=== Koning van Albanië ===
Na zijn terugkomst breidde Karel van Napels zijn bezittingen aan de Adriatische kust verder uit door het veroveren van de stad [[Durrës (stad)|Durazzo]] en andere gebieden in [[Albanië]] en riep zich vervolgens uit tot koning van Albanië. In 1272 kwam hij in conflict met de [[Ghibellijnen]] die de dienst uitmaakten in [[Republiek Genua|Genua]] en financierde hij opstanden tegen de Ghibellijnen in het noorden van Italië. In 1277 kocht hij tevens de claim van Maria van Antiochië op het [[Lijst van koningen van Jeruzalem|koningschap van Jeruzalem]] en ondernam hij actie om de adel in het gekrompen [[Koninkrijk Jeruzalem]] trouw aan hem te laten zweren.

De plannen van Karel van Napels om [[Constantinopel]] in te nemen waren enige jaren tot stilstand gebracht door gesprekken tussen de paus en de Byzantijnse keizer over mogelijke hereniging van de kerken, maar na de verkiezing van [[paus Martinus IV]] kreeg hij de pauselijke goedkeuring om op te trekken tegen Constantinopel.<ref name="Norwich221">{{Aut|John Julius Norwich}} (2011), blz. 221.</ref> Hij begon zijn campagne in het [[despotaat Epirus]], maar hij werd enkele malen door de Byzantijnen verslagen. In de lente van 1282 was Karel druk bezig een vloot samen te stellen om Constantinopel aan te vallen.

=== Opstand: Siciliaanse Vespers ===
{{Zie hoofdartikel|Siciliaanse Vespers}}
[[Bestand:Nespory.jpg|thumb|De aankomst van het leger van Peter III van Aragon in Trapani, miniatuur uit de [[Nouva Chronica]] van [[Giovanni Villani]].]]
Op 30 maart 1282 begon een grootschalige opstand tegen Karel van Napels in [[Palermo (stad)|Palermo]]. De Fransen hadden zich hier niet populair gemaakt door onder meer de hoge belastingen. De moord op een Franse officier in de stad die dag gaf het startsein voor een bloedbad in de straten van Palermo. De volgende ochtend waren er tweeduizend Fransen vermoord en hadden de rebellen de stad in handen.<ref>{{Aut|Steven Runciman}} (1988): ''De Siciliaanse Vespers, een geschiedenis van de mediterrane wereld aan het einde van de 13de eeuw'', Agon, Amsterdam, blz. 179.</ref> Kort daarop viel ook de stad [[Messina (stad)|Messina]] in de handen van de opstandelingen. [[Peter III van Aragon]], die gehuwd was met Constance, een dochter van Manfred, liet daarop aanspraken op de troon van Sicilië gelden.<ref name="Norwich221" />

In eerste instantie zochten de Siciliaanse communes hun heil bij de paus, maar deze [[excommunicatie|excommuniceerde]] hen vanwege zijn eigen Franse belangen. Karel wist de steun van zijn neef Filips III te verwerven in het conflict en op 6 augustus begon hij met de herovering van Sicilië.<ref>{{Aut|Steven Runciman}} (1988), blz. 187.</ref> De Sicilianen begrepen dat ze niet zonder buitenlandse steun hun opstand van Karel konden winnen en wenden zich daarop toch tot de koning van Aragon en op 30 augustus ging het Aragonese leger aan land bij [[Trapani (stad)|Trapani]], waardoor de opstand was uitgegroeid tot een Europese oorlog.<ref>{{Aut|Steven Runciman}} (1988), blz. 189.</ref> Vier dagen later werd hij door de commune van Palermo, bij gebrek aan een aartsbisschop, uitgeroepen tot koning van Sicilië.<ref>{{Aut|Steven Runciman}} (1988), blz. 190.</ref>

Toen het jaar 1282 ten einde liep trachtte Karel de oorlog te beslechten met een tweegevecht en volgens de bepalingen zouden beide vorsten honderd ridders meenemen om voor hen te vechten. Het gevecht zou in [[Bordeaux (stad)|Bordeaux]] op neutraal terrein plaatsvinden.<ref>{{Aut|Steven Runciman}} (1988), blz. 196-197.</ref> Ondertussen ging de oorlog onverminderd door en waren de Aragonezen de [[Straat van Messina]] overgestoken. In afwezigheid van Karel die in Frankrijk was, stond het land onder de regentschap van zijn oudste zoon [[Karel II van Napels|Karel van Salerno]]. Op 1 juni 1283 zou het duel tussen beide vorsten worden gevoerd, maar doordat er geen tijdstip was afgesproken bleef het geschil onbeslist.<ref>{{Aut|Steven Runciman}} (1988), blz. 199.</ref>

De oorlog sleepte zich daarna onverminderd voort. De Angevijnse vloot was enkele malen verslagen door de Aragonezen en bij terugkomst van Karel van Napels in zijn koninkrijk was zijn zoon in Aragoneze gevangenschap en stond de situatie er wankel voor. Hij hervatte direct zijn militaire campagne in [[Calabrië]] en overleed tijdens zijn campagne in [[Foggia (stad)|Foggia]].

== Nalatenschap ==
[[Bestand:Charles I of Anjou.jpg|thumb|Tombe van Karel I van Napels in de [[Kathedraal van Saint-Denis]]]]
Na zijn dood erfde zijn zoon Karel al zijn vaders titels, ondanks dat hij op dat moment een gevangene was. Een regentschap van de Heilige Stoel en [[Robert II van Artesië]] bestuurde het land tijdens diens gevangenschap. Pas in 1288 werd Karel II vrijgelaten door de Aragonezen. De oorlog met Aragon zou tot in 1302 duren toen de [[Vrede van Caltabellotta]] werd gesloten tussen de strijdende partijen.

Karel van Napels komt ook voor in ''[[De Goddelijke Komedie]]'' van [[Dante Alighieri]] waar hij buiten de poort van het [[vagevuur]] te zien is met zijn rivaal Peter.

== Huwelijken en kinderen ==
Op 31 januari 1246 huwde Karel met [[Beatrix van Provence]] in [[Aix-en-Provence]], zij was de dochter van graaf [[Raymond Berengarius V van Provence]]. Zij kreeg tijdens dit huwelijk de volgende kinderen:
*Lodewijk (1248)
* [[Blanca van Anjou (1250-1269)|Blanca]] (1250-1269), huwde met [[Robrecht III van Vlaanderen]].
* Beatrix (1252-1275), huwde met [[Filips I van Courtenay]].
* [[Karel II van Napels|Karel]] (1254-1309), volgde zijn vader als koning op.
* [[Filips van Sicilië|Filips]] (1255-1277), titulair koning van Thessalonica.
*Robert (1258-1265)
* Elisabeth (1261-1300), huwde met [[Ladislaus IV van Hongarije]].

Na de dood van Beatrix hertrouwde Karel met [[Margaretha van Tonnerre]] met wie hij één kind kreeg:
*Margaretha (1268-1276)

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Karel I van Napels
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Lodewijk VII van Frankrijk]] (1120-1180) ∞ 1160 [[Adelheid van Champagne]] (1140-1206)
|colspan="2"|[[Boudewijn de Moedige]] (1150-1195)) ∞ 1169 [[Margaretha van de Elzas]] (1145-1194)
|colspan="2"|[[Sancho III van Castilië]] (1134-1158) ∞ 1151 [[Blanca van Navarra (Castilië)|Blanca van Navarra]] (-)
|colspan="2"|[[Hendrik II van Engeland]] (1133-1189) ∞ 1152 [[Eleonora van Aquitanië]] (1122-1204)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Filips II van Frankrijk]] (1165-1223) ∞ 1180 [[Isabella van Henegouwen]] (1170-1190)
|colspan="4"|[[Alfons VIII van Castilië]] (1155-1214) ∞ 1170 [[Eleonora van Engeland (1162-1214)|Eleonora van Engeland]] (1162-1214)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Lodewijk VIII van Frankrijk]] (1187-1226) ∞ 1200 [[Blanca van Castilië]] (1188-1252)
|}

== Zie ook ==
* [[Huis van Anjou-Sicilië]]
* [[Standbeeld van Karel van Anjou]]

{{Appendix||2=
'''Bronnen:'''
* {{Aut|Jean Dunhabin}} (1998): ''Charles I of Anjou. Power, Kingship and State-Making in Thirteenth-Century Europe'', London-New York.
* {{Aut|[[John Julius Norwich]]}} (2011): ''De Pausen, een geschiedenis'', Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam.
* {{Aut|Jonathan Riley-Smith}} (2005): ''The Crusades: A History'', Yale University Press.
* {{Aut|Steven Runciman}} (1988): ''De Siciliaanse Vespers, een geschiedenis van de mediterrane wereld aan het einde van de 13de eeuw'', Agon, Amsterdam.
* [http://fmg.ac/Projects/MedLands/SICILY.htm#CharlesIdied1285 Karel I van Napels in Foundation for Medieval Genealogy]
----
'''Referenties'''
{{References}}
}}
{{Commonscat||Karel I van Napels}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Huis Anjou-Sicilië]]
[[Categorie:Graaf van Anjou]]
[[Categorie:Graaf van Provence]]
[[Categorie:Koning van Sicilië]]
[[Categorie:Koning van Napels]]
[[Categorie:Koning van Jeruzalem]]
[[Categorie:Vorst van Achaea]]
[[Categorie:Persoon in de kruistochten]]
[[Categorie:Persoon in de 13e eeuw]]

Karel I van Napels - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"