https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=JukJuk - Bewerkingsoverzicht2026-04-18T15:19:13ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Juk&diff=164423&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2025-04-30T12:26:10Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zie dp}}<br />
[[Bestand:Ein Dienstmagdt zu Dantzig.jpg|thumb|Een dienstmeid met een juk]]<br />
[[Bestand:Bullock yokes.jpg|thumb|Ossen met een juk]]<br />
Een '''juk''' is een houten balk, met een bepaalde pasvorm, die op de schouder wordt gedragen om een last te verplaatsen. Aan beide uiteindes zit een haak of een inkeping, waaraan een touw of een ketting met een [[mand]] of een [[emmer]] kan worden bevestigd. Een juk met [[Twee emmertjes water halen|twee emmers water]] is in Nederland het traditionele beeld. Jukken worden in Azië nog steeds gebruikt, bijvoorbeeld op het platteland voor de oogst en in de steden voor [[ambulante handel]].<br />
<br />
Een juk voor dieren wordt gebruikt om twee [[trekdier]]en, zoals twee [[Os (rund)|ossen]], paarsgewijs voor een voertuig zoals een [[kar]] of een [[wagen]] te spannen.<br />
<br />
Een juk komt ook voor in de [[Bouw (bedrijfstak)|bouw]] en de [[techniek]] als verbindend element<br />
<br />
==Etymologie==<br />
Van het woord ''juk'' wordt aangenomen dat het stamt uit het [[Proto-Indo-Europees]] van ''yugóm'' (verbinden, verenigen). Het is verwant met ''[[yoga]]'' en het Latijnse ''iungere''.<br />
<br />
== Afgeleide betekenissen ==<br />
* Omdat een juk veel gebruikt wordt om lasten te dragen, wordt het woord juk soms als [[pars pro toto]] gebruikt om de last die aan het juk hangt, aan te duiden. Bijvoorbeeld: "het juk van de Duitse bezetter" of "het juk van de slavernij". Niet altijd draagt een juk zware lasten: Jezus zegt "Mijn juk is zacht en mijn last is licht."<br />
* Een juk (van het Latijnse ''[[iugerum]]'') was ook een oppervlaktemaat, namelijk de grootte van een stuk land dat in één dag kon worden geploegd door een [[Span (dieren)|span]] ossen. Dit kwam neer op ongeveer een halve [[hectare]], of ongeveer 240 tot 300 [[Roede (oppervlaktemaat)|vierkante roede]]n (een niet meer gebruikte maat).<br />
* Een juk is ook de benaming voor een onderdeel van een klapbrug met contragewichten bestaande uit twee stenen of flinten. Het juk verbindt het brugdek met de boom met contragewichten.<br />
* Jukken werden vaak gemaakt van [[haagbeuk]]enhout, omdat dit sterk, hard en taai is en dus niet snel breekt.<br />
<br />
== Afbeeldingen ==<br />
<gallery><br />
Bestand:Marken Island2.tif|Twee dames in traditionele klederdracht op het eiland [[Marken (Waterland)|Marken]], die emmers met water dragen met behulp van een juk (circa 1900)<br />
Bestand:Twee van de laatste klassieke tolbomen, Bestanddeelnr 073-0607.jpg|Boerenvrouw met een juk, [[Leimuiden]] (1953)<br />
Bestand:Maelkejunger aag fjelstrup haderslev 193x danske kvinders fotoarkiv.jpg|Boerin met melkbussen, [[Denemarken]]<br />
Bestand:Ponti, Carlo (ca. 1823-1893) - Porteuse d'eau - n. 151 - Venice.jpg|Waterdraagster<br />
Bestand:Travail à la campagne.jpg|Chinese landarbeidster met een juk<br />
Bestand:Charles Gleyre Les Romans p.jpg|''Romeinen onder het juk'' van [[Charles Gleyre]] <br />
</gallery><br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Gareel]]<br />
* [[Haam]]<br />
<br />
{{Commonscat}}<br />
<br />
[[Categorie:Landbouwwerktuig]]<br />
[[Categorie:Paard en wagen]]</div>Colani