Colani: Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door "

Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp
"

2024-07-30T18:46:14Z

Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door " Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp "

Nieuwe pagina

{{Infobox heerser
| naam = Johan III ‘de Jongere’
| afbeelding =
| onderschrift =
| functie = [[Bestand:Nassau wapen.svg|10px]] [[Lijst van heersers van Nassau|Graaf van Nassau-Siegen]]
| regeerperiode = [[1416]]–[[1430]]
| inauguratie-naam =
| inauguratie =
| mederegent-naam = Mederegent
| mederegent = [[Adolf I van Nassau-Siegen|Adolf  I]] (tot 1420) [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
| voorganger = [[Johan I van Nassau-Siegen|Johan I]]
| opvolger = [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
| functie2 = [[Bestand:Armoiries de Vianden 3.svg|10px]] [[Graafschap Vianden|Graaf van Vianden]]
| regeerperiode2 = [[1417]]–[[1430]]
| inauguratie-naam2 =
| inauguratie2 =
| mederegent-naam2 = Mederegent
| mederegent2 = [[Adolf I van Nassau-Siegen|Adolf I]] (tot 1420) [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
| voorganger2 = [[Elisabeth van Sponheim-Kreuznach]]
| opvolger2 = [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
| functie3 = [[Bestand:DEU Diez COA.svg|10px]] [[Graafschap Diez|Graaf van half Diez]]
| regeerperiode3 = [[1420]]–[[1430]]
| inauguratie-naam3 =
| inauguratie3 =
| mederegent-naam3 = Mederegent
| mederegent3 = [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
| voorganger3 = [[Adolf I van Nassau-Siegen|Adolf I]]
| opvolger3 = [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
| partij =
| onderdeel =
| dienstjaren =
| rang =
| veldslagen-naam =
| veldslagen =
| huis-naam =
| huis = [[Huis Nassau-Siegen (1303-1607)|Nassau-Siegen]]
| vader = [[Johan I van Nassau-Siegen]]
| moeder = [[Margaretha van der Mark (-1409)|Margaretha van der Mark]]
| geboren = ?
| geboren_in =
| gestorven = [[18 april]] [[1430]]
| gestorven_in =
| begraven =
| partner =
| religie = [[Rooms-Katholieke Kerk|Katholiek]]
| handtekening =
| heraldiek = Blason Nassau-Dietz-Vianden.svg
| heraldiek-uitleg = Wapen van de graven van Nassau, Vianden en Diez
| website =
| portaal =
}}
'''Johan III van Nassau-Siegen''' († [[18 april]] [[1430]]<ref>Dek (1970) aanvullingen.</ref>), bijgenaamd '''‘de Jongere’''', Duits: ''Johann III. ‘der Jüngere’ Graf von Nassau-Siegen'' (officiële titel: ''Graf zu Nassau, Vianden und Diez''), was [[Graaf (titel)|graaf]] van [[Nassau-Siegen]],<ref group="noot">Het graafschap Nassau-Siegen wordt in veel Nederlandstalige bronnen ten onrechte Nassau-Dillenburg genoemd. Het graafschap was niet genoemd naar het kleine, onbelangrijke, stadje Dillenburg, waar toentertijd zelfs nog geen kerk stond, maar naar de, voor die tijd, grote stad Siegen, het economische zwaartepunt van het graafschap, en de belangrijkste residentie van de graven. Zie o.a. Lück (1981). Het blijkt ook uit de nummering van de regerende graven met de naam Johan. Eén Johan zonder nummering die heerste over Nassau-Dillenburg in de periode 1303–1328, en acht graven met de naam Johan die in de periode 1362–1638 regeerden over Nassau-Siegen.</ref> een deel van het [[graafschap Nassau]]. Hij stamt uit de Ottoonse Linie van het [[Huis Nassau]]. Samen met zijn broers erfde hij het [[graafschap Vianden]], dat zo in bezit van het Huis Nassau kwam.

== Biografie ==
Johan was de vijfde zoon van graaf [[Johan I van Nassau-Siegen]] en [[Margaretha van der Mark (-1409)|Margaretha van der Mark]],<ref name="cawley">Cawley.</ref><ref name="schwennicke">Schwennicke (1978).</ref><ref name="dek">Dek (1970).</ref><ref name="venne">Van de Venne & Stols (1937).</ref><ref name="vorsterman">Vorsterman van Oyen (1882).</ref> dochter van graaf [[Adolf II van der Mark (graaf)|Adolf II van der Mark]] en [[Margaretha van Kleef (Mark)|Margaretha van Kleef]].<ref name="cawley" /><ref name="dek" />

Als jongere zoon volgde Johan een kerkelijke carrière. Hij was [[Proost (ambt)|proost]] van de [[Dom van Münster]] 1410–1414.<ref name="dek" /><ref name="vorsterman" />

In 1416 overleed Johans vader, vermoedelijk 77 jaar oud. Met een regeerperiode van 54 jaar was hij een van de langst regerende vorsten uit de [[middeleeuwen]]. Hij werd opgevolgd door Johan en zijn broers [[Adolf I van Nassau-Siegen|Adolf I]], [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] en [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]. De broers regeerden het graafschap Nassau-Siegen gezamenlijk.<ref name="huberty">Huberty, et al. (1981).</ref> Ze waren al in 1409 een gezamenlijke voortzetting van de regering overeengekomen.<ref>{{Citeer boek|achternaam=Joachim |voornaam=Ernst |datum=1881 |titel=[[Allgemeine Deutsche Biographie]]. Band 14 |hoofdstuk=Johann I. von Nassau-Dillenburg |uitgever=Duncker & Humblot |plaats=Leipzig |pagina's=250-251 |taal=de }}</ref> Gezamenlijk kochten de broers de andere helft van [[Siegen]] terug van het [[Keurvorstendom Keulen|aartsbisdom Keulen]].<ref name="huberty" /><ref group="noot">Volgens Lück (1981), p. 23 kocht hun vader dat reeds in 1381.</ref>

In 1417 overleed [[Elisabeth van Sponheim-Kreuznach]], gravin van Vianden, zonder nakomelingen. Johan en zijn broers waren als kleinzoons van [[Adelheid van Vianden]] de erfgenamen van Elisabeth en verkregen zodoende het graafschap Vianden en de [[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheden]] [[Sankt Vith]], [[Bütgenbach]], [[Dasburg]] en [[Grimbergen]].<ref name="huberty" /> De koning der Nederlanden voert nog altijd de titels graaf van Vianden, heer van Sankt Vith, Bütgenbach en Dasburg.

Na het overlijden van de oudste broer Adolf in 1420 volgden de drie overige broers hem op, maar zij verloren de helft van het [[graafschap Diez]],{{refn|group=noot|“De andere helft kwam aan de graaf van Eppstein die de enige dochter van Adolf had gehuwd. De helft van deze helft (dus ¼) ging over naar de graven van Katzenelnbogen (1479). Hessen erfde dat in 1500.”<ref name="huberty" />}} evenals in 1428 ¼ van [[Camberg]].{{refn|group=noot|“De heren von Eppstein, reeds bezitters van een helft, hadden toen ¾ van het ambt Camberg. Een van deze kwarten ging over naar Katzenelnbogen, vervolgens, in 1479, aan Hessen en kwam in 1557 aan Nassau terug. De andere twee kwarten kwamen aan de heren van Königstein, vervolgens aan de keurvorst van Trier in 1564, en ten slotte in 1803 aan Nassau die zich dus weer als enige in het bezit van het ambt bevond.”<ref name="huberty" />}} Het graafschap Nassau-Siegen werd door de broers verdeeld, Johan verkreeg bij deze verdeling [[Haiger]] en [[Siegen]].<ref name="huberty" />

Johan kreeg op 4 april 1418 van [[rooms-koning]] [[Keizer Sigismund|Sigismund]] de [[Burcht Greifenstein]] met de [[Tol (recht)|tol]] te [[Lahnstein]].<ref name="dek" /><ref name="vorsterman" />

Johan werd op 21 september 1424 door [[hertog]] van [[Adolf IV van Kleef-Mark|Adolf IV van Kleef]] benoemd tot overste en [[ambtman]] over al zijn landen, voor een periode van acht jaar.<ref name="dek" />

Rond 1429 betaalden de graven van [[Graafschap Virneburg|Virneburg]] Johan en zijn broers 21.000 goudgulden om hun aanspraken op de [[Land van Ravenstein|heerlijkheid Ravenstein]] met [[Herpen]] en [[Uden (plaats)|Uden]] af te kopen.<ref>von Stramberg (1865), p. 728.</ref>

Johan overleed ongehuwd op 18 april 1430 en werd opgevolgd door zijn broers Johan II en Engelbrecht I.<ref name="huberty" />

<gallery>
Siegen Schloss - 20.3.2011 - panoramio (1).jpg|Slot Siegen
Vianden castle.jpg|Kasteel Vianden
Burgdiez.jpg|De Burcht Diez
</gallery>

== De scheldbrief van Johan ==
[[File:Scheltbrief des Grafen von Nassau.jpg|thumb|Scheldbrief van Johan III tegen Jan van Beieren (''Hessisches Hauptstaatsarchiv'' Abt. 170 I Nr. U 1026)]]
Johan nam in 1418 aan de zijde van [[Jan van Beieren]] deel aan het [[Beleg van Dordrecht (1418)|Beleg van Dordrecht]] tegen [[Jan IV van Brabant]] en [[Jacoba van Beieren]]. Doordat Johan het krijgsgeluk aan zijn zijde had, boekte het leger van Jan van Beieren de overwinning. Voor deze krijgsdienst was Jan van Beieren Johan 5000 gulden schuldig, welk bedrag hij in een schuldbrief beloofde te betalen op 25 juli 1419 in Arnhem. Jan van Beieren betaalde zijn schuld echter niet. Nadat een aanklacht bij een [[veemgericht]] in [[Hertogdom Westfalen|Westfalen]] zonder succes was, nam Johan zijn toevlucht tot een scheldbrief die hij naar meerdere adelshoven zond. In deze scheldbrief werd Jan van Beieren als woordbreker en niet-betaler van zijn schulden te schande gemaakt. In de brief is een tekening opgenomen die veel lijkt op een huidige [[cartoon]] waarin Jan van Beieren is afgebeeld die een varken bij zijn krulstaart omhoog houdt en met de andere hand zijn zegelstempel op het achterwerk van het varken drukt. De begeleidende tekst luidt:<blockquote>“''Ich, der Graf von Hennegau und Holland, stehe hier vor dem Hintern dieser Sau und drücke hier mein Siegel an, weil ich es verpfändet und nicht eingelöst habe von dem Junggrafen Johann von Nassau. In Briefen ist es doch nicht mehr zu Danke, so wenig wie mein Eidschwur und meine Ehre. Ein Thor, der mir noch ferner dient.''”</blockquote>
Als bewijs voor de schuld bevatte de brief ook een afschrift van de oorspronkelijke schuldbrief van Jan van Beieren aan Johan. De scheldbrief is 80 cm lang en 42 cm breed en wordt bewaard in het ''Hessische Hauptstaatsarchiv'' te Wiesbaden.<ref>Pletz-Krehahn (1994).</ref>

== Buitenechtelijk kind ==
Johan had een buitenechtelijk kind bij een onbekend gebleven vrouw:<ref name="cawley" /><ref name="dek" />
# Elisabeth van Nassau, was [[Zuster (religie)|non]] te [[Keulen (stad)|Keulen]] 1501.

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Johan III ‘de Jongere’ van Nassau-Siegen
|-
|'''Betovergrootouders'''
|colspan="1"|[[Otto I van Nassau]] (?–1289/90) ⚭ vóór 1270 [[Agnes van Leiningen]] (?–na 1299)
|colspan="1"|[[Dirk II van Heinsberg|Dirk II van Heinsberg en Blankenberg]] (?–1303) ⚭ 1253 [[Johanna van Leuven]] (?–1291)
|colspan="1"|[[Godfried I van Vianden]] (?–1307/1310) ⚭ 1278 [[Aleidis van Oudenaarde]] (?–1305)
|colspan="1"|[[Lodewijk van Arnsberg]] (?–1312/13) ⚭ vóór 1276 [[Petronella van Gulik]] (?–na 1299)
|colspan="1"|[[Everhard I van der Mark]] (?–1308) ⚭ 1273 [[Irmgard van Berg]] (?–1294)
|colspan="1"|[[Johan van Arberg]] (?–1281) ⚭ vóór 1273 [[Catharina van Gulik]] (?–na 1287)
|colspan="1"|[[Diederik VIII van Kleef|Diederik VI van Kleef]] (1256/57–1305) ⚭ 1290 [[Margaretha van Habsburg]] (?–ca. 1333)
|colspan="1"|[[Reinoud I van Gelre|Reinoud I van Gelre en Zutphen]] (ca. 1255–1326) ⚭ 1286 [[Margaretha van Dampierre (1272-1331)|Margaretha van Vlaanderen]] (?–na 1327)
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"|[[Hendrik I van Nassau-Siegen]] (ca. 1270–1343) ⚭ vóór 1302 [[Adelheid van Heinsberg en Blankenberg]] (?–na 1343)
|colspan="2"|[[Filips II van Vianden]] (?–1315/16) ⚭ [[Adelheid van Arnsberg]] (?–?)
|colspan="2"|[[Engelbert II van der Mark|Engelbrecht II van der Mark]] (?–1328) ⚭ 1299 [[Mechtild van Arberg]] (?–1367)
|colspan="2"|[[Diederik IX van Kleef|Diederik VII van Kleef]] (1291–1347) ⚭ 1308 [[Margaretha van Gelre (1290-1331)|Margaretha van Gelre en Zutphen]] (ca. 1290–1331)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"|[[Otto II van Nassau-Siegen]] (ca. 1305–1350/51) ⚭ 1331 [[Adelheid van Vianden]] (?–1376)
|colspan="4"|[[Adolf II van der Mark (graaf)|Adolf II van der Mark]] (?–1347) ⚭ 1332 [[Margaretha van Kleef (Mark)|Margaretha van Kleef]] (?–na 1348)
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"|[[Johan I van Nassau-Siegen]] (ca. 1339–1416) ⚭ 1357 [[Margaretha van der Mark (-1409)|Margaretha van der Mark]] (?–1409)
|}

== Externe links ==
* {{de}} [http://monasterium.net/mom/IlluminierteUrkunden/1419_Wiesbaden/charter?_lang=deu Afbeelding en beschrijving van de scheldbrief van Johan III].
* {{en}} [https://www.angelfire.com/realm/gotha/gotha/nas4.html Nassau] op: [https://www.angelfire.com/realm/gotha/gotha.htm An Online Gotha], by Paul Theroff.
* {{en}} [https://fmg.ac/Projects/MedLands/NASSAU.htm Nassau] op: [https://fmg.ac/Projects/MedLands/index.htm Medieval Lands. A prosopography of medieval European noble and royal families], compiled by Charles Cawley.

{{Appendix|2=
* {{Citeer boek|achternaam=Becker |voornaam=E. |datum=1983 |origdatum=1950 |titel=Schloss und Stadt Dillenburg. Ein Gang durch ihre Geschichte in Mittelalter und Neuzeit. Zur Gedenkfeier aus Anlaß der Verleihung der Stadtrechte am 20. September 1344 herausgegeben |editie=Neuauflage |uitgever=Der Magistrat der Stadt Dillenburg |plaats=Dillenburg |taal=de }}
* {{Citeer boek |achternaam=Dek |voornaam=A.W.E. |datum=1970 |titel=Genealogie van het Vorstenhuis Nassau |url=http://www.geocities.com/vincent_ville/dek1.html |uitgever=Europese Bibliotheek |plaats=Zaltbommel |taal=nl |accessdate=2021-12-25 |archiefurl=https://archive.today/20091026035844/http://www.geocities.com/vincent_ville/dek1.html |dodeurl=ja |archiefdatum=2009-10-26 }}
* {{Citeer boek|achternaam=Huberty |voornaam=Michel |medeauteurs=Giraud, Alain; Magdelaine, F. & B. |datum=1981 |titel=l’Allemagne Dynastique. Tome III: Brunswick-Nassau-Schwarzbourg |uitgever=Alain Giraud |plaats=Le Perreux |taal=fr }}
* {{Citeer boek|achternaam=Lück |voornaam=Alfred |datum=1981 |origdatum=1967 |titel=Siegerland und Nederland |editie=2. Auflage |uitgever=Siegerländer Heimatverein e.V. |plaats=Siegen |taal=de }}
* {{de}} {{aut|Pletz-Krehahn, Hans-Jürgen}}, ʻDer Herzog und die Sau! Dillenburger Graf wußte sich zu helfenʼ in: {{aut|Pletz-Krehahn, Hans-Jürgen}} (Hg.), ''650 Jahre Stadt Dillenburg. Ein Text- und Bildband zum Stadtrechtsjubiläum der Oranienstadt'', Verlag E. Weidenbach, Dillenburg (1994), p. 31–32.
* {{Citeer boek|achternaam=Schwennicke |voornaam=Detlev |datum=1978 |titel=[[Europäische Stammtafeln]]. Stammtafeln zur Geschichte europäischen Staaten. Neue Folge. Band I |uitgever=J.A. Stargardt |plaats=Marburg |taal=de }}
* {{Citeer boek|achternaam=Stramberg |voornaam=Chr. von |datum=1865 |titel=Denkwürdiger und nützlicher Rheinischer Antiquarius, welcher die wichtigsten und angenehmsten geographischen historischen und politischen Merkwürdigkeiten des ganzen Rheinstroms, von seinem Ausflusse in das Meer bis zu seinem Ursprunge darstellt. Von einem Nachforscher in historischen Dingen. Mittelrhein. Der II. Abtheilung 13. Band. Der Rheingau. Historisch und topografisch. Vierter Band |uitgever=Rud. Friedr. Hergt |plaats=Coblenz |taal=de }}
* {{Citeer boek|achternaam=Venne |voornaam=J.M. van de |medeauteurs=Stols, Alexander A.M. |datum=1937 |titel=Geslachts-Register van het Vorstenhuis Nassau |uitgever=A.A.M. Stols’ Uitgevers-Maatschappij |plaats=Maastricht |taal=nl}}
* {{Citeer boek|achternaam=Vorsterman van Oyen |voornaam=A.A. |datum=1882 |titel=Het Vorstenhuis Oranje-Nassau. Van de vroegste tijden tot heden |uitgever=A.W. Sijthoff en J.L. Beijers |plaats=Leiden en Utrecht |taal=nl }}
----
'''Voetnoten'''
{{References|group=noot}}
'''Referenties'''
{{References||2}}
}}
{{Authority control}}
 
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]
 
{{StartOpvolging}}
{{OpvolgingCombi|
| lijst = [[Bestand:Nassau wapen.svg|15px]] [[Lijst van heersers van Nassau|Graaf van Nassau-Siegen]] 1416–1430
| vorige = [[Johan I van Nassau-Siegen|Johan I]]
| volgende = [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
}}
{{OpvolgingTussenlijn}}
{{OpvolgingCombi|
| lijst = [[Bestand:Armoiries de Vianden 3.svg|15px]] [[Graafschap Vianden|Graaf van Vianden]] 1417–1430
| vorige = [[Elisabeth van Sponheim-Kreuznach]]
| volgende = [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
}}
{{OpvolgingTussenlijn}}
{{OpvolgingCombi|
| lijst = [[Bestand:DEU Diez COA.svg|15px]] [[Graafschap Diez|Graaf van half Diez]] 1420–1430
| vorige = [[Adolf I van Nassau-Siegen|Adolf I]]
| volgende = [[Johan II van Nassau-Siegen|Johan II ‘met de Helm’]] [[Engelbrecht I van Nassau-Siegen|Engelbrecht I]]
}}
{{EindOpvolging}}

[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw|Nassau-Siegen, Johan]]
[[Categorie:Geestelijke uit het Huis Nassau]]
[[Categorie:Graaf van Diez]]
[[Categorie:Graaf van Nassau-Siegen]]
[[Categorie:Graaf van Vianden]]
[[Categorie:Heer van Grimbergen]]
[[Categorie:Persoon in de 14e eeuw]]
[[Categorie:Persoon in de 15e eeuw]]

Johan III van Nassau-Siegen - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door " Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp "

Colani: Tekst vervangen - "{{Commonscat}}" door "

Digitalisering en Wiki opmaak: Terry van Erp
"