Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-05-23T06:24:57Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox persoon Wikidata
|stopaltnaam=ja
|afbeelding=
|onderschrift=
|stopdoodsoorzaak=ja
|stopbegraafplaats=ja
|stopbeginwerk=ja
|stopschrijftaal=ja
|stopvader=ja
|stopmoeder=ja
|stopbroerzus=ja
|stopechtgenoot=ja
|stopkinderen=ja
|functies=burgemeester van Amsterdam
|stoplidmaatschap=ja
|stopleraar=ja
|stopstudent=ja
|stopbekendvan=ja
|stoptalen=ja
|stopschool=ja
|stopwerkgever=
|stopwerkplaats=ja
|portaal=Vroegmoderne Tijd
}}
'''Joan Huydecoper''', heer van Maarsseveen en Neerdijk ([[Amsterdam]], [[21 februari]] [[1625]] – aldaar, [[1 december]] [[1704]]) stamde uit het [[patriciër]]sgeslacht [[Huydecoper]] en was tussen 1673-1693 dertien keer [[burgemeester]] van [[Amsterdam]]. Hij woonde in tegenstelling tot de meeste andere [[Lijst van burgemeesters van Amsterdam|burgemeesters]] niet aan een van de hoofdgrachten, maar in de [[Jordaan (Amsterdam)|Jordaan]].<ref>Eeghen, I.H. van (1975) Een burgemeestershuis in de Jordaan. In: Maandblad [[Amstelodamum]]. p. 127-130.</ref> In 1666 werd hij bewindhebber van de [[Vereenigde Oostindische Compagnie]] (VOC); in 1681 Raad in de [[Admiraliteit van Amsterdam]].

== Biografie ==
[[Bestand:Jan Moninckx01.jpg|thumb|<center>Het wapen van Joan Huydecoper</center><center> door [[Jan Moninckx]]</center>]]

Joan was de oudste zoon van [[Johan Huydecoper van Maarsseveen (1599-1661)|Johan Huydecoper van Maarsseveen]]. Oorspronkelijk heette de familie Bal, ''huydecoper'' was hun [[pseudoniem|alias]]. Hij ging op school in [[Weesp]] en op zijn zestiende naar de [[Universiteit van Utrecht]]. Daar woonde hij bij de rector, de calvinistische theoloog [[Gisbertus Voetius|Voetius]]. In 1646 promoveerde Huydecoper evenwel in Leiden. Vervolgens ging hij op reis naar [[Saumur]] in Frankrijk (1647), Zwitserland en Italië, maar hij bleef in [[Genève (stad)|Genève]] steken, omdat zijn vader geen geld meer wilde sturen.<ref>Kooijmans, L. (1997) Vriendschap en de kunst van het overleven in de zeventiende en achttiende eeuw, p. 113-218.</ref> De reis kostte 300 [[Nederlandse gulden|gulden]] per maand, dat was destijds een modaal jaarsalaris. [[Jacob Fransz. Hinlopen]] en zijn vrouw Maria namen het op voor hem bij Huydecoper senior.

In 1655 reisde hij met zijn vader en [[Pieter de Graeff]], zoon van [[Cornelis de Graeff (1599-1664)|Cornelis de Graeff]], op diplomatieke missie naar [[Frederik Willem van Brandenburg]] in Berlijn om besprekingen te voeren over een bondgenootschap tegen Zweden. Op 12 maart 1656 trouwde Joan met zijn volle nicht Sophia Coymans (1636-1714). In 1658 werkte hij als handelscorrespondent in het kantoor van de [[firma Coymans]] op de [[Keizersgracht (Amsterdam)|Keizersgracht]], waar zijn schoonmoeder de scepter zwaaide. Joan kon niet opschieten met [[Johannes Coymans (1601-1657)|Sophia Trip]], de dochter van [[Elias Trip]]. De echtelieden verhuisden naar de [[Lauriergracht]] 86. 

In 1660 dineerde hij twee keer met [[Maria Henriëtte Stuart|Mary Stuart]] en reisde naar Scheveningen om haar vertrek naar Engeland te aanschouwen. In 1661 ontving hij [[Amalia van Solms]] en haar dochter, de vrouw van de [[keurvorst]] van [[Brandenburg-Pruisen|Brandenburg]] bij een tegenbezoek op [[Goudestein]]. In 1666 werd hij bewindhebber van de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]], na steun te verlenen aan burgemeester [[Gillis Valckenier]].

== Burgemeester van Amsterdam ==
[[Bestand:Berckheyde, Gerrit - Dam square Amsterdam - Gemäldegalerie Alte Meister (Dresden).jpg|thumb|Het [[stadhuis op de Dam]] door [[Gerrit Berckheyde]]]]

In 1672 wist Huydecoper door het betalen van een forse som te voorkomen dat de Franse troepen [[Goudestein]] plunderden, en verkreeg hij een vrijgeleide van [[François-Michel le Tellier, Marquis de Louvois]]. Tegelijkertijd werden de rijpe abrikozen en perziken in kisten gestopt en naar Amsterdam vervoerd; de klinken werden van de deuren gehaald, het lood van de daken en het bootje werd afgezonken in de vijver.<ref>Panhuysen, L. van (2009) Het Rampjaar, Hoe de republiek aan de ondergang ontsnapte, p. 200-201.</ref> Hij bracht de nacht door met het inpakken van de inboedel, die hij de volgende dag in een inderhaast gehuurde schuit naar Amsterdam liet brengen.<ref>Kooijmans, L. (2007) Gevaarlijke kennis. Inzicht en angst in de dagen van Jan Swammerdam, p. 211.</ref>

In 1673 werd hij [[burgemeester]] van Amsterdam, nadat [[stadhouder Willem III]] de wet verzette en zestien [[vroedschap]]sleden ontsloeg. Al in 1675 raakte Huydecoper met de [[stadhouder]] in conflict. In 1681 werd hij lid van de [[Admiraliteit]]. In 1683 werd in Amsterdam een compagnie opgericht door [[Cornelis van Aerssen van Sommelsdijk]], [[Jacob Boreel]], Huydecoper, Gillis en Willem Sautijn en [[Philip van Hulten]] om een plantage met suikermolens te beginnen.<ref>[[Pim van der Meiden|Meiden, G.W. van der]] (2008) Betwist Bestuur. De eerste eeuw bestuurlijke ruzies in Suriname 1651-1753, p. 45.</ref> Bij de oprichting van de [[Sociëteit van Suriname]] was vastgelegd dat de handel voor iedere inwoner van de Republiek vrij zou zijn. Niettemin moet de compagnie als bedreiging worden gezien voor de Sociëteit.

In 1685 wist zijn zwager [[Balthasar Coymans (1652-1686)|Balthasar Coymans]] het [[asiento]] van de Spaanse koning te verkrijgen. In 1689 weigerde hij de nominatie van schepenen aan de stadhouder/koning in Engeland te zenden. Hij kreeg een bijzondere brief van zijn vriend [[Coenraad van Beuningen]] over het einde der tijden. In 1690 waren Huydecoper, [[Cornelis Bors van Waveren]], [[Johannes Hudde]], [[Jacob Boreel]] en [[Nicolaes Witsen]] betrokken bij een proces tegen [[Romeyn de Hooghe]]; aanleiding waren de erotische prenten te koop in zijn winkel in [[Kalverstraat]].<ref>Haar, C. van de (1956) Romeyn de Hooghe en de pamflettenstrijd van de jaren 1689 en 1690. In: Tijdschrift voor Geschiedenis (69), p. 165.</ref> Samen met burgemeester [[Jacob J. Hinlopen (1644-1705)|Hinlopen]] en [[Cornelis Bors van Waveren]] raakte hij in conflict met [[Hans Willem Bentinck]]. In 1693 was zijn rol uitgespeeld. In 1696 kocht hij Amstel 216, het voormalige woonhuis van [[Coenraad van Beuningen]].

=== Dagboeken ===
[[Bestand:View of Goudestein with a woman and a child walking beside a dyke by Jan van der heyden.jpg|thumb|De achterkant van [[Goudestein]] door [[Jan van der Heyden]]]]

Joan Huydecoper hield jarenlang een dagboek bij, waarin hij veel bijzonderheden noteerde, met wie hij dronk en rookte, hoe laat hij thuis kwam, en naar welke kerk hij ging, wat hij als geschenk had gekregen, meestal etenswaar, zaad of planten, maar ook een [[Papegaaiachtigen|papegaai]] en een [[apen|aap]], die alle glazen omgooide. "De dagboeken waren vooral een lopende balans, waarin credit en debet werden gewogen - niet op het financiële, maar op het sociale vlak."<ref>[http://delta.tudelft.nl/artikel/vriendschap-als-sociaal-kapitaal/7013 Vriendschap als sociaal kapitaal]</ref> Huydecoper was geobsedeerd door [[voortplanting (biologie)|voortplanting]] en was daarin opmerkelijk openhartig; opvallend is zijn kwantitatieve benadering van het onderwerp. Hij vermeldde in 1659 steeds als hij met zijn vrouw de liefde had bedreven. In december 1676 schaatste hij van Maarssen naar [[Baambrugge]] en terug. In 1679 weigerde hij nog langer op zondag bij zijn schoonmoeder [[Johannes Coymans (1601-1657)|Sophia Trip]] te gaan eten. Huydecoper kreeg als voogd ook ruzie met zijn nicht Johanna Maria Hinlopen, een dochter van [[Jan J. Hinlopen]], over haar voorgenomen huwelijk. In januari 1681 ging hij met zijn twee nichtjes [[Sara Hinlopen|Sara]] en [[Hinlopen (familie)|Johanna Hinlopen]] naar de Italiaanse opera van [[Dirck Strijcker]], waar een werk van [[Pietro Andrea Ziani]] werd opgevoerd: ''De daden van [[Herakles (mythologie)|Hercules]] om [[Deianira]]''. Tot slot raakte ook Maria Temminck, de vrouw van zijn oudste zoon, uit de gunst. In 1696 noteerde hij dat hij tijdens het [[Aansprekersoproer]] uitgemaakt werd voor een landverrader, zijn spullen verborg bij de buren en met zijn vrouw in bed kroop.

Sophia was elf keer zwanger; zeven kinderen bleven in leven: Johannes (1656-1703), Maria Eleonora (1658-1706), Sophia (1662-1742), Balthasar (1664-1686), Josef (1667-1709), Jan Elias (1669-1744), Constantia Eliana (1677-1743).

=== Hortus Botanicus ===
[[Bestand:IMG botanici.new.jpg|thumb|Botanici aan het werk, door [[Gerbrand van den Eeckhout]]]]

Joan Huydecoper kweekte op zijn [[buitenplaats]] langs de [[Utrechtse Vecht|Vecht]] en met enig profijt [[taxus]] en [[suikermeloen|meloenen]]. [[Hendrik van Rheede]] droeg zijn ''Hortus Malabaricus'' op aan onder andere Huydecoper. Rond 1682 behoorden hij en [[Jan Commelin]] tot de oprichters van de [[Hortus Botanicus Amsterdam]].<ref>Abrahamse, J.E. (2010) De grote uitleg van Amsterdam. Stadsontwikkeling in de 17e eeuw, p. 214.</ref> Op verzoek van Huydecoper stuurden zijn neven [[Johan Bax van Herenthals]], [[Simon van der Stel]], en [[Isaac Johannes Lamotius]] regelmatig Zuid-Afrikaanse gewassen en zaden naar Amsterdam. Deze werden verdeeld over particuliere liefhebbers van planten en de Amsterdamse stadtuin. Ook van andere vestigingen van de VOC, [[Nederlands Mauritius|Mauritius]], [[Batavia (Nederlands-Indië)|Batavia]], [[Ambon (eiland)|Amboina]], [[Ceylon (VOC-gebied)|Ceylon]], [[Bengalen (gebied)|Bengalen]], [[kust van Coromandel|Coromandel]] en [[Suriname]] werd door Huydecoper plantenmateriaal en -tekeningen verzameld voor de Amsterdamse Hortus.

Huydecoper onderhield een correspondentie met Simon van der Stel, een [[indo]] met grote interesse in [[botanie]] en [[wijnbouw]],  die op vraag van [[Gaspar Fagel]] en Huydecoper was begonnen met de aanplant in de VOC-tuin op [[Kaap de Goede Hoop]] van [[kaneel]]-, [[kruidnagel]] en [[kamferboom]]pjes, om te acclimatiseren, alvorens naar Nederland te worden verscheept.<ref>{{cite web|url=http://databases.tanap.net/cgh/main.cfm?artikelid=21793&zoekwoord=C.%2027|title=Content_Template|work=tanap.net}}</ref> De [[Vereenigde Oost-Indische Compagnie|VOC]] was beducht voor aanplant elders, zoals in [[Suriname]] en de boompjes zijn in 1685 verwoest door de zoon van [[Rijklof van Goens]].<ref>{{cite book|title=Hendrik Adriaan van Reede tot Drakenstein (1636-1691) and Hortus Malabaricus|author=J. Heniger|page=71|url=http://books.google.com/books?id=8VWN_LnFZKwC&pg=PA72&lpg=PA72&dq=%22Rijklof+van+Goens%22+Van+der+Stel&source=bl&ots=FeKItraPAH&sig=3p_TGsM61w7yALHM7Ibsrk1t7VQ&hl=en&ei=f5Q-StHODYWE-Qai4_SUBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8}}</ref>

Hij ging meerdere malen op bezoek bij [[Antonie van Leeuwenhoek]] in Delft om door de microscoop naar allerlei ''dierkens'' te kijken. Huydecoper correspondeerde met [[Cosimo III de' Medici]], mogelijk over [[botanie]]. Een [[herbarium]] dat hem was toegestuurd door Joan Bacx werd na zijn dood verkocht aan [[Hans Sloane]].

==Huydecoper als verzamelaar van kunst==
Joan Huydecoper wordt in tegenstelling tot zijn vader nooit speciaal als [[mecenas|maecenas]] genoemd. Niettemin is het verzameld werk van [[Jan Vos (dichter)|Jan Vos]] aan hem opgedragen, omdat zijn vader inmiddels was gestorven. Op de Lauriergracht woonden diverse kunstenaars als [[Govaert Flinck]], [[Jurriaen Ovens]], die zijn portret schilderde, [[Gerrit Uylenburgh]], [[Melchior de Hondecoeter]] en [[Johannes Lingelbach]] bij wie hij soms op bezoek ging. In zijn huis was een bibliotheek met een [[Joan Blaeu|Blaeuatlas]], zijn vrouw verzamelde chinees en japans [[porselein]].

=== Het afscheid van tsaar Peter de Grote ===

Nadat het officiële gedeelte van de missie op een complete mislukking was uitgelopen, keerden de Russen naar Amsterdam terug. Daar bleven ze maanden talmen, in de hoop van hun gastheren toezeggingen los te peuteren, die de smart van hun politieke fiasco wat zou verlichten.<ref>Schapelhouman, M. (1995) 'pragtig Konst vuurgebouw' in het water van de Binnen-Amstel op 29 augustus 1697. In: Leids Kunsttijdschrift, p. 235-239.</ref>
Op 16 januari 1698 ontmoette Huydecoper bij een inspectie van het [[Oudezijds Heerenlogement|O.Z. Herenlogement]] tsaar [[Peter de Grote]], meer dan twee meter lang en een stevige drinker. [[Jacob J. Hinlopen (1644-1705)|Jacob J. Hinlopen]] accepteerde de uitnodiging om het afscheid te vieren, Huydecoper twijfelde. Toen hij de grote glazen zag, snelde hij zich naar de trap, maar werd in zijn nek gegrepen. Joan moest plaatsnemen tussen de [[tsaar]] en zijn assistent Lefort en besloot met gevaar voor zijn leven door de zure appel te bijten.<ref>RAU 67 Fa Huydecoper, dagboek 1698.</ref>

<gallery>
Portrait of Joan Huydecoper (1625-1704) and wife.jpg|Joan Huydecoper en zijn vrouw Sophia Coymans
Buste van J. Huydecoper in de hal - Amsterdam - 20011735 - RCE.jpg|Buste van J. Huydecoper (1625-1704) in het Paleis op de Dam
Buste van S. Coymans - Amsterdam - 20011737 - RCE.jpg|Buste van Sophia Coymans in het Paleis op de Dam
</gallery>
== Referenties ==
{{References|2}}

== Externe links ==
* [https://web.archive.org/web/20061002195534/http://www.anno.nl/anno/anno/i002978.html Over vriendjespolitiek]
* [https://library.wur.nl/alida/Alida_Main/AlidaMain_h4_1.htm Joan van Maarsseveen en de Hortus]
* [https://web.archive.org/web/20070524030909/http://www.johannesvermeer.info/verm/house/hz-kinderstoel-nl.htm Over de opvoeding van zijn kinderen]
* [https://web.archive.org/web/20070526002358/http://www.johannesvermeer.info/verm/house/h-a-vrijersvoetenNL.htm Over zijn huwelijksleven]

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Huydecoper, Joan 1625}}
[[Categorie:Burgemeester van Amsterdam]]
[[Categorie:VOC-bestuurder]]
[[Categorie:Admiraliteit van Amsterdam]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 17e eeuw]]
[[Categorie:Huydecoper|Joan 1625]]
[[Categorie:Plantage-eigenaar in Suriname]]

Joan Huydecoper van Maarsseveen (1625-1704) - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd