Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2026-04-11T11:06:25Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

← Oudere versie		Versie van 11 apr 2026 13:06
Regel 38:		Regel 38:
	Op de poort van Buchenwald kan het motto [[Sarcasme\|sarcastisch]] geïnterpreteerd worden als "Ieder krijgt wat deze verdient" en met name in Duitsland is de zegswijze sinds de nazi's het gebruikten controversieel.		Op de poort van Buchenwald kan het motto [[Sarcasme\|sarcastisch]] geïnterpreteerd worden als "Ieder krijgt wat deze verdient" en met name in Duitsland is de zegswijze sinds de nazi's het gebruikten controversieel.

	[[Bestand:Jedem das Seine Nebel 2007 dunkel.~~JPG~~\|miniatuur\|gecentreerd\|"Jedem das Seine" op het hekwerk van de poort van Buchenwald. - Foto via WikiMedia Commons - door Diogo P. Duarte, 2007.]]		[[Bestand:Jedem das Seine Nebel 2007 dunkel.jpg\|miniatuur\|gecentreerd\|"Jedem das Seine" op het hekwerk van de poort van Buchenwald. - Foto via WikiMedia Commons - door Diogo P. Duarte, 2007.]]

	[[Bestand:Jedem das Seine.jpg\|miniatuur\|gecentreerd\|"Jedem das Seine" op het hekwerk van de poort van Buchenwald. - Foto via WikiMedia Commons - door Karol Gröpler, 2010.]]		[[Bestand:Jedem das Seine.jpg\|miniatuur\|gecentreerd\|"Jedem das Seine" op het hekwerk van de poort van Buchenwald. - Foto via WikiMedia Commons - door Karol Gröpler, 2010.]]

Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:25:41Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Buchenwald - 'Jedem Das Seine' ('Everyone Gets What He Deserves') - geo.hlipp.de - 40210.jpg|miniatuur|Tekst in het hek toegangspoort Buchenwald. - Foto via WikiMedia Commons - door Colin Smith (geo.hlipp.de), 2013.]]
"'''''Jedem das Seine'''''" is een Duitse zegswijze en een letterlijke vertaling van de Latijnse uitspraak: "'''''Suum Cuique'''''". De spreuk laat zich in het Nederlands vertalen als "''Ieder het Zijne''".

== Romeins-Byzantijnse oorsprong ==
Onder de Keizer [[Justianus I]] de Grote (ca. 482-565) werd een groot deel van het [[Romeins recht|Romeinse recht]] schriftelijk [[Codificatie|vastgelegd]] in het [[Corpus Iuris Civilis]].
In het eerste hoofdstuk van het eerste van de vier boeken die de [[Instituten|''Elementen'']] uit het jaar 533 uitmaken en algemene beginselen formuleert staat te lezen:<ref>
{{la}} [https://la.wikisource.org/wiki/Imperatoris_Iustiniani_Institutiones#LIBER_PRIMUS Imperatoris Iustiniani Institutiones - Liber Primus] De Elementen - Eerste Boek - Latijnse tekst op WikiSource.
</ref><ref>
{{en}} [https://www.gutenberg.org/files/5983/5983-h/5983-h.htm The Institutes of Justinian], Auteur: Caesar Flavius Justinian, Vertaler: J.B. Moyle - Engelse vertaling op Project Gutenberg.
</ref>
*IURIS PRAECEPTA SUND HAEC: HONESTE VIVERE, ALTERUM NON LAEDERE, SUUM CUIQUE TRIBUERE.
Dit kan naar het Nederlands vertaald worden als:
*De voorschriften van de wet zijn deze: eerlijk leven, niemand beschadigen, (en) ieder het zijne geven.

De formuleringen "suum cuique tribuere" en "suum cuique" komen verder veelvuldig voor in de hele verzameling van juridische teksten die het [[Corpus Iuris Civilis|Corpus]] vormen.

== Onderdeel van de Duitse taal ==

''Jedem das Seine'' is al eeuwen een uitdrukking in het Duits en komt in ieder geval al voor in het werk van kerkhervormer [[Maarten Luther]] (1483-1546) en diens tijdgenoten.<ref>
{{de}} [[Maarten Luther|Luther, Maarten]] (1569) ''[https://books.google.com/books?id=M7pBAAAAcAAJ&pg=RA2-PT433 Haußpostill über die Sonntags- und Fest-Evangelia]''.
[[Nürnberg]]: Ulrich Newber. p. 54.</ref>
De uitspraak komt ook voor in de titel van de [[Lijst van cantates van Johann Sebastian Bach|cantane]] (zie aldaar) van [[Bach]]: '''Nur jedem das Seine'', BWV 163' uit 1715.

Een variatie, "''Jedem das Seine, mir das Meiste''" (Ieder het zijne, (maar) voor mij het meeste) is ook al langer deel van de Duitse taal. Deze [[Cynisme (psychologie)|cynische]] opmerking komt onder meer voor in het toneelstuk: ''Der Hauptman von Köpenick'' (1930) van de deels Joodse en voor het [[Nazi-Duitsland|naziregime]] uitgeweken auteur [[Carl Zuckmayer]].<ref>
{{en}} [https://www.artandpopularculture.com/Jedem_das_Seine www.artandpopularculture.com] over gebruik 'Jedem das Seine'. (Geraadpleegd op 16 juni 2024).
</ref>

== Concentratiekamp Buchenwald ==
In 1937 werd de aan de [[Bauhaus| Bauhaus opleiding]] afgestudeerde ''Franz Ehrlich'' vanwege zijn politieke overtuiging (hij was communist) naar Buchenwald gestuurd. Hier werd hij onder meer gedwongen om de belettering op het toegangshek te ontwerpen.<ref>
{{en}} [https://www.buchenwald.de/en/besuch/multimedia-guide/franz-ehrlich-audiowalk Gedenkstätte Buchenwald] www.buchenwald.de over Franz Ehrlich. (Geraadpleegd op 16 juni 2024).
</ref>
Hij gebruikte de Bauhaus-stijl van zijn leraren [[Herbert Bayer]] en ''Joost Schmidt'' als basis voor het [[lettertype]] van het in deze context vernederende motto "Jedem das Seine".

De combinatie van deze woorden met een stijl die door de nazi's als [[Entartete Kunst|''Entartete'']] (gedegenereerd; ontaard) gezien werd, roept de vraag of Ehrlich heeft willen verwijzen naar de Romeinse rechtsprincipes als subtiel en stil protest tegen de gevangenschap van hemzelf, andere vervolgden of tegen het misdadige regime.<ref>
{{en}} [https://www.buchenwald.de/en/geschichte/themen/dossiers/jedem-das-seine Gedenkstätte Buchenwald] www.buchenwald.de over 'Jedem das Seine'. (Geraadpleegd op 16 juni 2024).]
</ref>

Op de poort van Buchenwald kan het motto [[Sarcasme|sarcastisch]] geïnterpreteerd worden als "Ieder krijgt wat deze verdient" en met name in Duitsland is de zegswijze sinds de nazi's het gebruikten controversieel.

[[Bestand:Jedem das Seine Nebel 2007 dunkel.JPG|miniatuur|gecentreerd|"Jedem das Seine" op het hekwerk van de poort van Buchenwald. - Foto via WikiMedia Commons - door Diogo P. Duarte, 2007.]]

[[Bestand:Jedem das Seine.jpg|miniatuur|gecentreerd|"Jedem das Seine" op het hekwerk van de poort van Buchenwald. - Foto via WikiMedia Commons - door Karol Gröpler, 2010.]]

== Zie ook ==
*[[Arbeit macht frei]]
*[[Betekenisverandering]]

{{Appendix}}

[[Categorie:Buchenwald]]
[[Categorie:Dwangarbeid tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Naziconcentratiekamp]]
[[Categorie:Terminologie van nazi-Duitsland]]

Jedem das Seine - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Colani: 1 versie geïmporteerd