Colani: /* Afbeeldingen */

2024-11-03T17:47:08Z

Afbeeldingen

Nieuwe pagina

{{Zijbalk maandkalender zonder week|1}}
[[Bestand:Les Très Riches Heures du duc de Berry Janvier.jpg|thumb|Afbeelding bij de maand januari in ''[[Les Très Riches Heures du duc de Berry]]'' (± 1410)]]
[[Bestand:Book of hours Wolfgang Hopyl - KW 172 C 21 - 02v.jpg|thumb|Januari in het [[Getijdenboek Wolfgang Hopyl]]]]
'''Januari''' (ook wel: ''louwmaand, ijsmaand, wolfsmaand, hardmaand'') is de eerste [[maand]] van het [[jaar]] in de [[gregoriaanse kalender]]. Januari heeft 31 dagen. De maand is vernoemd naar [[Janus (mythologie)|Janus]], de [[Romeinse mythologie|Romeinse god]] van het begin en het einde.

Januari en [[februari]] zijn de laatste twee maanden die aan de kalender werden toegevoegd, aangezien de Romeinen de winter als een maandloze periode zagen.

== Romeinse kalender: invoering van de maand januari ==
In de oudste versie van de [[Romeinse kalender]], die tien maanden telde, kwamen de maanden januari en [[februari]] nog niet voor. Het jaar begon met [[maart]]. [[December]] was de laatste maand van het jaar en deze maand werd gevolgd door een periode die geen eigen naam had.

In de zevende eeuw voor Christus werden aan de twee nieuwe maanden de namen januari en februari gegeven. Dit zou volgens de overlevering zijn gebeurd tijdens de regering van koning [[Numa Pompilius]].<ref>{{en}}[https://www.webexhibits.org/calendars/calendar-roman.html ''Early Roman Calendar''], webexhibits.org. [https://web.archive.org/web/20230629205305/https://www.webexhibits.org/calendars/calendar-roman.html Gearchiveerd] op 29 juni 2023.</ref> Later werd januari de eerste maand van het jaar en februari de tweede.<ref>Onze Taal, [https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/namen-van-maanden Namen van maanden]. [https://web.archive.org/web/20160305023534/https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/namen-van-maanden Gearchiveerd] op 5 maart 2016.</ref> De [[schrikkeldag]] bleef hierbij ten bate van de tweede maand.

== Viering/herdenking ==
* [[Nieuwjaar]] - 1 januari
* [[Driekoningen]] - 6 januari
* [[Martin Luther Kingdag]] - Amerikaanse feestdag, 3e maandag in januari

== Meteorologie ==
Januari is op het [[noordelijk halfrond]] de tweede maand van de [[meteorologische winter]]. Over het geheel genomen is de gemiddelde temperatuur hier in januari het laagst van alle maanden, al kunnen de verschillen zowel per jaar als per gebied erg groot zijn. In een [[landklimaat]] (zoals [[Siberië]] en Noord-[[Canada]]) kan het in januari aanmerkelijk kouder zijn dan in gebieden in de buurt van zeeën en oceanen, waar een [[zeeklimaat]] heerst.<ref>{{Citeer boek| achternaam = Ahrens| voornaam = C. Donald| auteurlink = | medeauteurs = | datum = 2011| titel = Essentials of Meteorology: An Invitation to the Atmosphere| hoofdstuk =| uitgever = | plaats = | ISBN = 0840049331| NUR = | pagina's = p. 70| taal = en| URL = https://books.google.nl/books?id=g226StJJ4ngC&pg=PA70&dq=january+%22northern+hemisphere%22+coldest&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjxkfnPls_UAhWQaVAKHaifDP8Q6AEIKjAB#v=onepage&q=january%20%22northern%20hemisphere%22%20coldest&f=false| bezochtdatum =|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230815101648/https://books.google.nl/books?id=g226StJJ4ngC&pg=PA70&dq=january+%22northern+hemisphere%22+coldest&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjxkfnPls_UAhWQaVAKHaifDP8Q6AEIKjAB#v=onepage&q=january%20%22northern%20hemisphere%22%20coldest&f=false|archiefdatum=2023-08-15}}</ref>

Op het [[zuidelijk halfrond]] is januari de tweede maand van de [[meteorologische zomer]]. Dit is over het algemeen de warmste tijd van het jaar, met name in [[Zuid-Afrika]] en [[Australië (land)|Australië]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170723100047/http://www.weather-climate.org.uk/12.php Average weather], Weather & Climate</ref>

=== Weerstatistieken ===
{{Zie ook|Zie [[Weerstatistieken januari]].}}

== Trivia ==
* [[Oudnederlandse maandnamen|Oudnederlandse/puristische naam]]: ''louwmaand'' of ''wintermaand''
* Romeinse naam: ''Mensis Ianuarius''
* Joodse naam: ''Sebat''
* [[Dierenriem|Sterrenbeelden]] in januari zijn [[Steenbok (sterrenbeeld)|Steenbok]] ([[22 december]] - [[19 januari]]) en [[Waterman (astronomie)|Waterman]] ([[20 januari]] - [[18 februari]])
*Bij deze maand horen onder meer de volgende [[weerspreuk]]en:
*: ''Als in januari de muggen zwermen, dan moogt ge in Meert uw oren wermen''
*: ''Januari zonder regen, is de boerenstand een zegen''
*: ''Geeft januari sneeuw en vorst, vaak de boer veel granen dorst.''

==Afbeeldingen==
<gallery widths="200" heights="200">
Bestand:Trivulzio book of hours - KW SMC 1 - Calendar for the month of January - recto.jpg|Januari in het [[Trivulzio-getijdenboek]]
Bestand:Book of Hours of Simon de Varie - KB 74 G37a - folio 088r.jpg| Januari in het [[getijdenboek van Simon de Varie]]
Bestand:Book of hours by the Master of Zweder van Culemborg - KB 79 K 2 - folio 001r.jpg|Januari in het [[Koninklijke Bibliotheek 79 K 2|getijdenboek van de Meesters van Zweder van Culemborg]]
Bestand:Bout Psalter-Hours - KB 79 K 11 - folio 001r.jpg|Januari in het [[Bout Psalter-getijdenboek]]
Bestand:Ciclo dei mesi, gennaio.jpg|Januari, fresco in de Torre Aquila in [[Trente (stad)|Trente]]
Bestand:Hans Bol - Adriaen Collaert - Emblemata evangelica - Erfgoedfonds Koning Boudewijnstichting - Fonds du Patrimoine Fondation Roi Baudouin - 01.jpg|afbeelding van de maand Januari in ''Januari - De engel zegt Jozef weg te gaan en de vlucht naar Egypte'' (ontwerptekening voor Emblematica door [[Hans Bol]])
Bestand:Januar Leandro Bassano.jpg|''Januari'', schilderij van [[Leandro Bassano]]
</gallery>

{{Appendix}}
{{Navigatie maanden}}
{{nld-maand-oud}}
[[Categorie:Januari| ]]
[[Categorie:Maand]]

Januari - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Afbeeldingen */