Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-11-23T14:59:14Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Prins-Bisschop van Luik Jan van Vlaanderen sterling Huy.jpg
| onderschrift = Sterling van Jan van Vlaanderen, geslagen in [[Hoei]].
| naam = Jan van Vlaanderen
| leven = ca. 1250-1291
| functie1=[[Lijst van bisschoppen en prins-bisschoppen van Luik|bisschop van Luik]]
| periode1=[[1282]]-[[1291]]
| voorganger1=[[Willem van Auvergne]]
| opvolger1=[[Hugo van Chalon (bisschop)|Hugo van Chalon]]
| functie2=[[Proosdij van Sint-Donaas in Brugge|proost van Sint-Donaas in Brugge]]
| periode2=1260/1262-1282/1287
| voorganger2=[[Filips I van Savoye]]
| opvolger2=[[Jan van Culant]]
| vader = [[Gwijde van Dampierre]]
| moeder =[[Mathilde van Béthune]]
}}
'''Jan van Vlaanderen''' (omstreeks [[1250]] - [[14 oktober]] [[1291]]), ook '''Jan van Dampierre''' genoemd, was een vooraanstaand [[geestelijke]] in de [[Zuidelijke Nederlanden]]. Hij was onder andere [[Lijst van proosten van de Sint-Donaaskathedraal in Brugge|proost van Sint-Donaas in Brugge]], vanaf [[1280]] [[Lijst van bisschoppen van Metz|bisschop van Metz]] en vanaf [[1282]] tot aan zijn dood de 47e [[Lijst van bisschoppen en prins-bisschoppen van Luik|bisschop van Luik]]. Hij mag niet worden verward met zijn halfbroer Jan, die graaf van Namen werd onder de naam [[Jan I van Namen]] (1267-1330).
==Levensloop==
Jan van Vlaanderen werd geboren als derde kind van [[Gwijde van Dampierre]], [[Graafschap Vlaanderen|graaf van Vlaanderen]] en [[Graafschap Namen|graaf van Namen]], uit diens eerste huwelijk met [[Mathilde van Béthune]]. Hij was pas tien of elf jaar toen hij in [[Brugge]] werd verkozen tot [[proosdij van Sint-Donaas|proost van Sint Donaas]]. Hij had deze lucratieve erebaan te danken aan zijn vader en aan zijn grootmoeder, gravin [[Margaretha van Constantinopel]]. Aangezien de kanunniken van het Sint-Donaaskapittel hun voortdurend afwezige proost [[Filips I van Savoye|Filip van Savoye]] beu waren, stemden ze met de wens van de graaf en zijn moeder in. Jan van Vlaanderen gaf zijn studie na zijn benoeming in Brugge niet op. Hij studeerde onder meer aan de [[universiteit van Parijs]], waar hij tot licentiaat in het [[canoniek recht]] promoveerde. Als proost van het Sint-Donaaskapittel was hij meteen ook kanselier van Vlaanderen. In de oorkonden van Sint-Donaas komt hij een enkele keer voor in 1277 en 1278. Hij was daarnaast ook nog [[Proost (ambt)|proost]] van het [[Sint-Pieterskerk (Rijsel)|Sint-Pieterskapittel]] van [[Rijsel]].

Op 2 januari 1280 benoemde [[paus Nicolaas III]] hem tot [[Lijst van bisschoppen van Metz|bisschop van Metz]], waar hij bekendstaat als Jan II. Ook hier toonde hij weinig interesse voor het ambt, maar de eraan verbonden inkomsten kon hij goed gebruiken om in Vlaanderen onroerend goed te kopen. Van de paus kreeg hij toestemming om nog zeven jaar proost te blijven in Brugge en Rijsel. Deze functies gaf hij op 31 oktober 1282 op toen hij werd benoemd tot [[rijksbisschop]] van [[Prinsbisdom Luik|Luik]]. Voor de nieuwe functie in Luik was Jan van Vlaanderen niet eens kandidaat geweest, maar had zijn benoeming te danken aan de steun van [[paus Martinus IV]], die niet wenste te wachten tot het [[Kapittel van Sint-Lambertus|Luikse kathedraalkapittel]] een keuze had gemaakt tussen twee kanunniken van dat kapittel, Burchard van Avesnes en Willem van Auvergne.

In 1285 raakte hij in onmin met de Luikse burgers omwille van de "''fermeté''", een belasting op het verbruik. Jan trok zich samen met zijn clerus 22 maanden terug in [[Hoei]]. Het was hertog [[Jan I van Brabant]] die bemiddelde tot de zaak op 7 augustus 1287 opgelost raakte met het sluiten van de zogenaamde "klerkenvrede".

Eenmaal terug in Luik, verbond de prins-bisschop zich met hertog Jan I, toen deze laatste tegen graaf [[Reinoud I van Gelre]] ten strijde trok met het bezit van het [[hertogdom Limburg]] als inzet. Samen haalden ze in 1288 de zege tijdens de [[Slag bij Woeringen]]. Nog in hetzelfde jaar werd hij tijdens een jachtpartij overvallen, gevangengenomen, en pas vijf maanden later vrijgelaten na het betalen van een losgeld. Al die tijd had zijn vader [[Gwijde van Dampierre]] het [[prinsbisdom Luik]] voor hem beheerd.

Jan overleed op zijn [[kasteel van Montaigle]] in [[Anhée]] nabij [[Namen (stad)|Namen]] en werd begraven in de [[abdij van Flines]] bij [[Dowaai]].

== Voorouders==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Jan van Vlaanderen (1250-1291)
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"| [[Gwijde II van Dampierre]] (?-1216) ∞ [[Mathilde I van Bourbon]] (1165-1228) 
|colspan="2"| [[Boudewijn I van Constantinopel]] (1171-1205) ∞ [[Maria van Champagne]] (1174-1204)
|colspan="2"| [[Willem II van Béthune]] (?-1214) ∞ [[Machteld van Dendermonde]] (?-1224)
|colspan="2"| [[Arnaud de Morialmez]] ∞ [[Elisabeth van Morialmez]] 
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"| [[Willem II van Dampierre]] (1196-1231) ∞ 1223 [[Margaretha II van Vlaanderen]] (1202-1280)
|colspan="4"| [[Robrecht VII van Béthune]] (1200-1248) ∞ [[Johanna van Bailleul]]
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"| [[Gwijde van Dampierre]] (1226-1305) ∞ 1246 [[Mathilde van Béthune]] (?-1263) 
|}

== Literatuur ==
* Raf DE KEYSER, ''De proosten van het Sint-Donaaskapittel, ca. 1350 - ca. 1450'' in: Sint Donaas en de voormalige kathedraal van Brugge. Deel 2, Brugge, 1988.
* G. DECLERCQ, ''De dekens van het Sint-Donaaskapittel in Brugge voor 1200'', in: Handelingen van het genootschap voor geschiedenis te Brugge, 1988, blz. 39-54.
* Véronique LAMBERT, ''De Oorkonden van het Sint-Donatiaanskapittel te Brugge, 9de eeuw-1300'', Brussel, 2003.

{{Bibliografische informatie}}
[[Categorie:Huis Dampierre]]
[[Categorie:Proost van Sint-Donaas|Vlaanderen]]
[[Categorie:Kanselier van Vlaanderen|Vlaanderen]]
[[Categorie:Bisschop in de Nederlanden in de 13e eeuw]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 13e eeuw|Vlaanderen, Jan]]
[[Categorie:Prins-bisschop van Metz]]
[[Categorie:Prins-bisschop van Luik]]

Jan van Vlaanderen - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd