Colani: /* Noten */

2024-07-22T18:19:56Z

Noten

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = John IV, Duke of Brabant (4).jpg
| naam = Jan IV van Brabant
| leven = 1403-1427
| functie1 = [[Lijst van graven van Leuven en hertogen van Brabant|Hertog van Brabant en Limburg]]
| periode1 = [[1415]]-[[1427]]
| voorganger1 = [[Anton van Bourgondië (1384-1415)|Anton van Bourgondië]]
| opvolger1 = [[Filips van Saint-Pol]]
| vader = [[Anton van Bourgondië (1384-1415)|Anton van Bourgondië]]
| moeder = [[Johanna van Saint-Pol]]
| heraldiek = [[Bestand:Blason Bourgogne-Brabant (selon Gelre).svg|110px]]
| heraldiek-uitleg = Wapen van Jan.
}}
[[Bestand:Belgique - Bruxelles - Maison du Pot d'étain - 05.jpg|thumb|right|upright=0.8|<div style="text-align:center">Standbeeld van Jan IV op het [[Huis van de Hertogen van Brabant]] in Brussel.</div>]]
'''Jan IV van Brabant''' ([[Atrecht]], [[11 juni]] [[1403]] — [[Brussel (stad)|Brussel]], [[17 april]] [[1427]]) was [[hertogdom Brabant|hertog van Brabant]] en [[hertogdom Limburg|Limburg]] van 1415 tot aan zijn dood. Hij was de oudste zoon van [[Anton van Bourgondië (1384-1415)|Anton van Bourgondië]] en [[Johanna van Saint-Pol]].

== Opvolging van zijn vader ==
Dat hij zijn vader, na diens dood tijdens de [[Slag bij Azincourt]], zou opvolgen was niet meteen evident. De Roomse keizer [[Keizer Sigismund|Sigismund]] wilde voorkomen dat Jan zijn vader zou opvolgen, om verdere invloed van de [[Bourgondische hertogen]] in het gebied tegen te gaan. De Bourgondische hertog, [[Jan zonder Vrees (hertog)|Jan zonder Vrees]] werd echter gesteund door de [[Staten van Brabant]] in zijn stelling dat Jan zijn vader wel moest opvolgen. Zo werd Brabant behoed voor een nieuwe [[Brabantse Successieoorlog]].<ref>''Geschiedenis van Brabant, van het hertogdom tot heden'', p. 164</ref> Tot zijn meerderjarigheid in 1417 stond hij onder regentschap van de Staten van Brabant.<ref>''Geschiedenis van Brabant, van het hertogdom tot heden'', p. 164-165</ref>

== Huwelijk met Jacoba van Beieren ==
Hij trouwde in 1418 met [[Jacoba van Beieren]], zijn nicht in de vierde graad. Hiermee werd hij in één klap naast hertog van Brabant en Limburg ook [[graafschap Holland|graaf van Holland]], [[Graafschap Zeeland|Zeeland]] en [[graaf van Henegouwen|Henegouwen]]. Aanvankelijk verliep dit huwelijk goed, maar in 1420, na een reeks incidenten, raakten zij in onmin. Een van de redenen was dat hij haar belangen als gravin van Holland en Zeeland onvoldoende verdedigde tegen de bemoeienissen van haar oom [[Jan van Beieren]]. Aanvankelijk steunde hij haar en haar partij, de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten|Hoeken]], tegen de inmenging van Jan van Beieren, onder andere bij het [[Beleg van Dordrecht (1418)|beleg van Dordrecht]], dat teleurstellend verliep. Zijn vertrouwelingen behoorden echter tot het Kabeljauwse kamp, en onder hun invloed stelde hij Jan van Beieren in 1420 als [[Ruwaard (titel)|ruwaard]] van Holland en Zeeland aan. Dit zou uiteindelijk leiden tot de breuk tussen hem en Jacoba van Beieren.<ref>A. Janse, ''Een Pion voor een Dame, Jacoba van Beieren (1401-1436)'', 2009, p. 179-195</ref> Na de dood van Jan van Beieren vielen de graafschappen weer aan Jan van Brabant toe. Onder diens druk stelde hij in 1425 echter [[Filips de Goede]] als ruwaard en erfgenaam aan. Zo zouden de graafschappen aan de hertog van Bourgondië toevallen, mocht Jan kinderloos sterven.<ref>A. Janse, p. 238</ref>

== Oplopende spanningen in het hertogdom Brabant ==
Dat zijn vertrouwelingen tot het Kabeljauwse kamp behoorden, leidde niet alleen in zijn huwelijk tot spanningen. Ook de Brabantse steden en de edelen die onder zijn vader in hoog aanzien hadden gestaan, verzetten zich tegen deze machtige vertrouwelingen.<ref>''Geschiedenis van Brabant, van het hertogdom tot heden'', p. 165-166</ref> Toen Jacoba hem in 1420 verliet, kozen de [[Staten van Brabant]] partij voor haar en riepen ze [[Filips van Saint-Pol]], Jans jongere broer, tot [[Ruwaard (titel)|ruwaard]] uit.

Een reactie van de hertog werd verhinderd door een opstand van de Brusselse ambachtsgilden, zodat hij uiteindelijk moest plooien.<ref name="Brabant p. 166">''Geschiedenis van Brabant, van het hertogdom tot heden'', p. 166</ref> In 1421 werd Jan als hertog van Brabant weer in ere hersteld door het [[Privilege van de Ruwaard]] af te kondigen en als verdere verzoening stond Jan in 1422 het [[Nieuw Regiment]] toe, dat de macht van de Staten van Brabant nog uitbreidde.<ref name="Brabant p. 166"/> Nu keerden de kansen, en steunden de Staten hertog Jan IV tégen zijn echtgenote Jacoba.

Tijdens zijn bewind droeg hertog Jan IV bij aan de oprichting van de [[Universiteit Leuven (1425-1797)|Universiteit van Leuven]] (1425), de eerste universiteit in de Nederlanden.

Hij overleed in 1427 op 23-jarige leeftijd en werd opgevolgd door zijn broer [[Filips van Saint-Pol]]. Jan IV is vooral als een zwak vorst de geschiedenisboeken ingegaan. Hij was makkelijk te beïnvloeden door zijn omgeving en liet zich leiden en gebruiken door politiek meer ervaren mannen, zoals [[Jan van Beieren]] en [[Filips de Goede]]. Hierbij zal zijn leeftijd een sterke rol hebben gespeeld.<ref>''Geschiedenis van Brabant, van het hertogdom tot heden'', p. 167-168</ref>

== Kwartierstaat (voorouders) ==
{{Stamboom Jan IV van Brabant}}

== Externe link ==
[[File:Jan IV Brabant Maastricht dubbele groot 1415 1427.jpg|thumb|Dubbele groot, geslagen in Maastricht onder Jan IV van Brabant (1415 1427)]]
*[https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/14951/Geschiedenis+van+Brabant+Jan+IV.pdf;jsessionid=29DAE302359D08189D6DA2067C49A493?sequence=5 De Brabantse Leeuw sluimert (1356-1430)] uit: ''Geschiedenis van Brabant, van het hertogdom tot heden'' (2004)

== Noten ==
{{references}}

{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Huis Valois-Bourgondië]][[Categorie:Hertog van Brabant]][[Categorie:Hertog van Neder-Lotharingen]][[Categorie:Partner van de graaf van Holland]][[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 15e eeuw|Brabant, Jan IV]]

Jan IV van Brabant - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Noten */