Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-05-22T10:38:42Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| naam = Jan II van Culemborg
| afbeelding = Johan II, heer van Culemborg, NG-2011-98-39.jpg
| afbeeldingbreedte = 200
| leven = ? - 1377
| periode = 1347 - 1377
| functie = [[Heerlijkheid Culemborg|Heer van Culemborg]]
| voorganger = [[Hubert II van Culemborg]]
| opvolger = [[Gerard I van Culemborg]]
| vader = Hubert II
| moeder = Jutta van de Lecke
}}
'''Jan (Johan) II van Culemborg''' (onbekend - 1377) was [[Graafschap Culemborg|heer van Culemborg]] van 1347 tot 1377. Hij was de zoon van [[Hubert II van Culemborg|Hubert II]] en Jutta van de Lecke. Jan volgde zijn vader Hubert op in 1347 nadat deze was gesneuveld in de slag bij [[Waleffe]]. Bij de begrafenis van Hubert op 1 augustus 1347 nam [[Reinoud III van Gelre|Reinoud III]], de hertog van [[Hertogdom Gelre|Gelre]], Jan onder zijn bescherming. Tevens gaf hij Jan het recht van [[klokkenslag]] in Gelre, waardoor Jan het recht kreeg om troepen te verzamelen zodat hij zijn bezit kon verdedigen.

Jan werd beleend met het [[schenkambt]] van de bisschop van [[Sticht Utrecht|Utrecht]], maar naar verluidt smeet hij tijdens de belening de ontvangen kroes door de zaal met de mededeling dat hij het ambt niet wilde.

== Heerlijkheid van de Lek ==
Rondom de erfenis van de [[heerlijkheid van de Lek]] ontstond een probleem toen Hendrik van de Lek kinderloos overleed en de [[Graafschap Holland|Hollandse]] graaf de [[Heerlijkheid (bestuursvorm)|heerlijkheid]] verkocht aan [[Jan II van Polanen]]. Als zoon van Jutta van de Lecke – de zus van Hendrik - maakte Jan van Culemborg aanspraak op de heerlijkheid. In 1351 werd hij alsnog met de heerlijkheid en het bijbehorende kasteel [[Schonenburg]] [[Leenstelsel (bestuursvorm)|beleend]]. Overigens vielen onder deze belening ook de [[Tol (recht)|Rijntol]] bij [[Emmerik|Emmerich]] en de heerlijkheden [[Heerlijkheid Werth|Werth]] en Wertherbruch. Als heer van Culemborg en van de Lek paste Johan zijn wapen aan: naast de drie zuilen van Culemborg kwamen er ook de zwarte leeuwen van Van de Lek op te staan.<ref>{{Citeer boek | achternaam = de Beaufort | voornaam = R.F.P. | auteurlink = | medeauteurs = Herma M. van den Berg | datum = 1968 | titel = De Betuwe | hoofdstuk = Culemborg | uitgever = Staatsuitgeverij| plaats = Den Haag | ISBN = | NUR = | pagina's = p. 143| taal = | URL = https://dbnl.org/tekst/beau018betu01_01/index.php | bezochtdatum = }}</ref>

== Twisten in Gelre ==
In de twisten tussen de [[Heeckerens en Bronckhorsten|Van Heeckerens en de Van Bronckhorsten]] koos Jan voor de eerste groep, omdat die hertog Reinoud steunden. In 1359 kwam er een bestand tussen beide partijen. Inmiddels had de Hollandse graaf [[Albrecht van Beieren (1336-1404)|Albrecht van Beieren]] zich verbonden met de Heeckerense partij. In Holland woedde de strijd tussen de [[Hoekse en Kabeljauwse twisten|Hoeken en de Kabeljauwen]] en Albrecht onderdrukte die laatste groep. Voor Jan was dat dat niet acceptabel en hij verliet de Heeckerense partij. Dit kwam hem duur te staan: de tol bij Emmerich en de heerlijkheid Werth werden bezet door zijn tegenstanders Johan van Kleef en Sweder van Voorst. Hij had echter de Gelderse hertog [[Eduard van Gelre|Eduard]] aan zijn kant: die bepaalde in 1361 in een oorkonde dat hijzelf pas vrede zou sluiten met Johan van Kleef, Sweder van Voorst en de Heeckerense partij als Jan schadeloos werd gesteld. Het duurde overigens nog tot 1369 voordat Jan door de [[Floris van Wevelinkhoven|bisschop van Münster]] weer met Werth werd beleend.

In 1361 was ook Jans [[Kasteel Maurik|kasteel bij Maurik]] beschadigd geraakt door de twisten met de Bronckhorsten. Hij liet het kasteel herstellen en nam hiervoor Jan van den Doem aan als bouwadviseur.<ref>{{Citeer boek |titel=De Betuwe |achternaam=de Beaufort |voornaam=R.F.P. |auteurlink= |medeauteurs=Herma M. van den Berg |URL=https://dbnl.org/tekst/beau018betu01_01/index.php |taal= |uitgever=Staatsuitgeverij |plaats=Den Haag |datum=1968 |pagina's=p. 341 |ISBN= |NUR= |bezochtdatum= |hoofdstuk=Maurik}}</ref>

In 1371 vocht Jan mee in de [[Slag bij Baesweiler]] aan de zijde van de Gelderse hertog Eduard.

== Overlijden ==
In 1377 overleed Jan. Hij werd begraven in de [[Kapel (gebouw)|kapel]] van Onze-Lieve-Vrouwe-Broederschap van de Culemborgse [[Grote of Sint-Barbarakerk (Culemborg)|Barbarakerk]]. Hij was ongehuwd gebleven en had slechts enkele bastaardkinderen, waardoor zijn broer [[Gerard I van Culemborg|Gerard]] hem opvolgde als heer van Culemborg.

In [[Culemborg]] was Johan verantwoordelijk voor de aanleg van de Havendijk, een stadsuitbreiding aan de noordzijde. Hij is ook dikwijls in verband gebracht met de bouw van het [[Kasteel Culemborg|kasteel van Culemborg]] rond 1350, maar dat is niet correct, aangezien dit kasteel reeds in de 13e eeuw is gebouwd.<ref>{{Citeer boek | achternaam = Vredenberg | voornaam = Jan | auteurlink = | medeauteurs = | datum = 2013 | titel = Kastelen in Gelderland | hoofdstuk = Culemborg | uitgever = Matrijs| plaats = Utrecht | ISBN = | NUR = | pagina's = p. 200| taal = | URL = | bezochtdatum = }}</ref>

{{Appendix|2=
*{{Citeer boek | auteur = F.J. Lensing, D. ten Broeke | datum = 2002 | titel = Het ‘Neye Huis’ | hoofdstuk = | uitgever = Genootschap A.W.K. Voet van Oudheusen| plaats = Culemborg | ISBN = | NUR = | pagina's = pp. 23-25| taal = | URL = | bezochtdatum = }}
*{{Citeer boek | achternaam = Beltjes | voornaam = P.J.W. | auteurlink = | medeauteurs = P.W. Schipper | datum = 1988 | titel =Culemborg – beeld van een stad | hoofdstuk = Het ontstaan van de stad | uitgever = G.J.L. Koolhof| plaats = Culemborg | ISBN = | NUR = | pagina's = p. 20| taal = | URL = | bezochtdatum = }}
*[https://permalink.geldersarchief.nl/7F3C7CBA86CC4FA8BDDF2A24E707F5C4 De Heeren en Graven van Culemborg], Regionaal Archief Rivierenland
{{References}}
}}
[[Categorie:Heer van Culemborg]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 14e eeuw]]

Jan II van Culemborg - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd