Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-10-27T04:39:34Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox dynastie
| afbeelding = Jan3Brabant.jpg
| naam = Jan III
| leven = 1300-1355
| functie = [[Lijst van graven van Brussel en hertogen van Brabant|Hertog van Brabant en Limburg]] [[Bestand:Jan III van Brabant wapen.svg|25px]]
| periode = [[1312]]-[[1355]]
| voorganger = [[Jan II van Brabant|Jan II]]
| opvolger = [[Johanna van Brabant|Johanna]]
| vader = [[Jan II van Brabant]]
| moeder = [[Margaretha van Engeland (Brabant)|Margaretha van Engeland]]
}}
[[Bestand:Wapenboek Gelre, Van den evere (cropped).png|thumb|Jan III als everzwijn in het [[Wapenboek Gelre]], bij het gedicht ''[[Van den ever]]'']]
[[Bestand:Hertog Brabant Jan III halve groot geslagen Brussel.jpg|thumb|Halve [[Groot (munt)|groot]] (demi gros) van Jan III, geslagen [[Brussel (stad)|Brussel]], 1326.]]
[[Bestand:Henri Leys - John III, Duke of Brabant.jpg|thumb|Jan III van Brabant ([[Henri Leys]], 19e eeuw).]]
'''Jan III''' 'de Triomfator' van Brabant (?, ca. 20 oktober [[1300]] — [[Brussel (stad)|Brussel]], [[5 december]] [[1355]]) was [[hertogdom Brabant|hertog van Brabant]] en [[hertogdom Limburg|Limburg]] van 1312 tot 1355, en volgde in die functie zijn vader [[Jan II van Brabant|Jan II]] op. Vanaf [[1327]] was hij twaalf jaar lang de [[heer van Breda]].

==Levensloop ==
Toen Jan III hertog werd was hij nog minderjarig en namen drie regenten zijn functie waar; graaf [[Lodewijk van Évreux]], graaf [[Gerard V van Gulik]] en [[Floris Berthout]], heer van [[Heerlijkheid Mechelen|Mechelen]] en [[Berlaar]].<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Lousse |voornaam=Émile |titel=Les deux chartes romanes brabançonnes du 12 juillet 1314 |url=https://www.persee.fr/doc/bcrh_0001-415x_1932_num_96_1_1821 |jaargang=96 |tijdschrift=Bulletin de la Commission royale d'Histoire |datum=1932 |taal=fr |nummer=1 |doi=10.3406/bcrh.1932.1821 |pagina's=1-47|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230628045420/https://www.persee.fr/doc/bcrh_0001-415x_1932_num_96_1_1821|archiefdatum=2023-06-28}}</ref> Door geldnood gedwongen kwamen zijn regenten met vertegenwoordigers van de steden op [[14 juli]] [[1314]] het [[Vlaams Charter|Vlaams]] en [[Waals Charter]] overeen, waardoor de zeggenschap over het politieke en financiële bestuur van de [[Leen (feodalisme)|leengebieden]] van de hertog nagenoeg volledig in handen van de steden kwam.<ref name=":0" />

Mede door zijn handig manoeuvreren werd de machtspositie van Brabant hierdoor zo groot, dat hij in [[1332]] en [[1334]] een blokkade door een coalitie van omringende vorstendommen met succes kon doorstaan. Op 9 januari 1334 kwamen de vijandelijke bondgenoten een oorlogsaanzegging doen op het [[kasteel van Tervuren]].<ref>Janick Appelmans, "Werd het wapendicht 'Van den ever' in 1438 te Leuven opgevoerd?" in: ''Eigen schoon en De Brabander'', 2017, nr. 4, p. 474</ref> In de volgende maanden stroopten Vlaamse en Brabantse troepen het gebied tussen Brussel, [[Aalst (Oost-Vlaanderen)|Aalst]] en [[Dendermonde]] af, terwijl de Luikenaars [[Landen (België)|Landen]] aanvielen en andere verbondenen [[Tiel]] en [[Hertogdom Limburg|Limburg]]. Met behulp van Franse diplomatie kwam er op 16 maart een wapenstilstand. Bij de vredesverdragen die in de zomer werden afgesloten moest Jan III grote schadevergoedingen toezeggen, maar het feit dat hij een oorlog op zoveel fronten zonder gebiedsverlies had doorstaan, bevestigde zijn kracht als militair aanvoerder. Zijn daadkracht werd bezongen in het wapendicht ''[[Van den ever]]''.

Begin van de 14e eeuw viel de welvarende [[heerlijkheid Mechelen]] toe aan de graaf van Henegouwen, die hertog Jan III aanstelde als voogd. Het grondgebied hoorde toe aan het [[prinsbisdom Luik]] en was omgeven door gebieden onder heerschappij van de hertog van Brabant. In de [[Honderdjarige Oorlog]] koos Jan III aanvankelijk de zijde van Engeland, om de wolinvoer in zijn hertogdom veilig te stellen, maar vanaf [[1345]] begon hij naar Frankrijk over te hellen. In 1347 deed hij in Limburg troonsafstand ten voordele van zijn zoon Hendrik. Deze overleed echter twee jaar later, waarna Jan opnieuw hertog van Brabant en Limburg werd.

Zijn binnenlands beleid werd gekenmerkt door de uitbouw en de versteviging van het machtsapparaat en door de dominante rol van de steden. Wegens het voortijdige overlijden van zijn beide zonen Hendrik ( -1349) en Godfried ( -1352) werd Jan III na zijn dood opgevolgd door zijn oudste dochter [[Johanna van Brabant|Johanna]]. De betwisting van deze erfregeling door Vlaanderen en Gelre leidde tot de [[Brabantse Successieoorlog]] en de [[Vrede van Aat]].

Jan III werd begraven in de [[Abdij van Villers]].

== Nageslacht ==
Hij werd op jeugdige leeftijd (in 1311?) uitgehuwelijkt aan [[Maria van Évreux (1303-1335)]], dochter van graaf [[Lodewijk van Évreux]]. Het paar kreeg volgende kinderen:
*Hendrik ( -1349), gestorven in een [[riddertoernooi]] nadat hij toelating had gegeven om de Joden te vervolgen
*Godfried ( -1352)
* [[Johanna van Brabant]] (1322-1406), gehuwd met [[Willem IV van Holland]] en met [[Wenceslaus I van Luxemburg]]
* [[Margaretha van Brabant (1323-1380)]], gehuwd met [[Lodewijk van Male]], graaf van Vlaanderen
* [[Maria van Brabant (1325-1399)]], gehuwd met [[Reinoud III van Gelre]].
* Jan (1327-1335).

Jan had ook nog diverse buitenechtelijke kinderen.

Met de kleindochter van Willem van Rotselaer:
* Machteld van Rotselaer (ca. 1330), die op 20 nov. 1353 huwde met [[Jan II van Polanen]].

Uit een relatie met Elisabetha Maria van Huldenberg had Jan van Brabant nog een zoon:
* Jean Brant (ca.1341-ca.1371), diens kleinzoon, Arent Brant Jansz. (ca. 1412-ca.1487), was heer van Grobbendonk. Hij trouwde met Katrina van Heinsbergen. Uit zijn huwelijk werd geboren: Elisabeth Brant die trouwde met [[Jan V van der Dussen]] (ca. 1435-1496) ''heer van Dussen, Heeraartswaarde en Munsterkerk'' en ''schout van Breda''

Ook was er nog een dochter met Ermengard van Vilvoorde:
* Johanna van Vilvoorde (ca. 1350). Zij trouwde met [[Costin van Ranst]], heer van Cantecrode en [[Edegem]]. Uit haar huwelijk werden geboren:
** [[Daniël van Ranst]] (ca. 1375-1461), ridder van Houtem en opperste kamerheer van [[Jan IV van Brabant|Jan IV]] die na zijn huwelijk in 1428 met Catharina de Pape werd hij [[Heren van Tielen|heer van Tielen]] en [[Gierle]] en woonde in het [[Kasteel van Tielen]],
** [[Hendrik van Ranst (ca. 1470-?)|Hendrik II van Ranst]]
** [[Catharina van Ranst]].

*Uit zijn favoriete concubine Isabella van de Venne voorts nog:
** Johanna van de Venne
** Hendrik van de Venne
** Jan van de Venne. Jan stond zeer in de gunst van zijn halfzuster Johanna van Vilvoorde. Op 20 november 1380 leende zij hem haar hof, huis en woning te Hoeilaart en gaf hem de zorg over haar honden. Op 28 augustus 1396 schonk zij Jan van de Venne dit bezit als erfelijk leengoed. Door haar opvolger hertog Antoon werd deze schenking omgezet in een lijfrente. Hoeilaart werd toen in pacht gegeven aan de Hinckaerts en nadien geschonken aan Hendrik van Wittem, ook een afstammeling uit een bastaard tak van de Brabantse hertogen.<ref>Brabantse Yeesten deel II, blz. 640 en 687</ref>

== Voorouders ==
{| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center"
|- bgcolor="#E0E0E0"
!colspan="9"|Voorouders van Jan III van Brabant
|-
|'''Overgrootouders'''
|colspan="2"| [[Hendrik III van Brabant]] (1231-1261) ∞ +/-1251 [[Aleidis van Bourgondië]] (1233-1273)
|colspan="2"| [[Gwijde van Dampierre]] (1226-1305) ∞ 1246 [[Mathilde van Béthune]] (?-1263) 
|colspan="2"| [[Hendrik III van Engeland]] (1207-1272) ∞ 1236 [[Eleonora van Provence]] (1222-1291)
|colspan="2"| [[Ferdinand III van Castilië]] (1199-1252) ∞1237 [[Johanna van Dammartin]] (1220-1279)
|-
|'''Grootouders'''
|colspan="4"| [[Jan I van Brabant]] (±1252–1294) ∞ +/-1273 [[Margaretha van Dampierre]] (1251-1285) 
|colspan="4"| [[Eduard I van Engeland]] (1239-1307) ∞ 1254 [[Eleonora van Castilië (1241-1290)|Eleonora van Castilië]] (1241-1290) 
|-
|'''Ouders'''
|colspan="8"| [[Jan II van Brabant]] (1275-1312) ∞ 1290 [[Margaretha van Engeland (Brabant)|Margaretha van Engeland]] (1275-1333) 
|- bgcolor="#E0E0E0
|colspan="9"| '''Jan III van Brabant (1295-1355)'''
|}

== Literatuur ==
*Piet Avonds, ''Brabant tijdens de regering van Hertog Jan III (1312-1356). De grote politieke krisissen'', 1984, {{ISBN|9065693521}}
*Piet Avonds, ''Brabant tijdens de regering van Hertog Jan III (1312-1356). Land en instellingen'', 1991, {{ISBN|9789065694522}}

== Externe link ==
* {{Link dbnl auteur|id=jan_006}}

{{Appendix}}
{{Bibliografische informatie}}

[[Categorie:Hertog van Brabant]]
[[Categorie:Hertog van Neder-Lotharingen]]
[[Categorie:Huis Brabant]]
[[Categorie:Heer van Helmond]]
[[Categorie:Heer van Breda]]
[[Categorie:Adel in de Nederlanden in de 14e eeuw|Brabant, Jan III]]

Jan III van Brabant - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd