https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=HoutsnedeHoutsnede - Bewerkingsoverzicht2026-04-18T22:30:22ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Houtsnede&diff=100255&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-05-20T14:11:28Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Dürer-rhino.jpg|thumb|Albrecht Dürer: ''[[Rhinocerus]]'', houtsnede, 1515]]<br />
[[Bestand:Toshusai Sharaku- Otani Oniji, 1794.jpg|thumb|Toshusai Sharaku: Otani Oniji II, 1794]]<br />
[[Bestand:Uhden-Frau und Kuh.jpg|thumb|Maria Uhden: "Koe en vrouw met kind, houtsnede, 1918, 18,3 x 14 cm]]<br />
[[Bestand:Omri Rex.jpg|thumb|220px|[[Omri]], een van de 950 houtsnedes in het ''[[Promptuarii Iconum Insigniorum]]'', 1553]]<br />
De houtsnijkunst of ''xylografie'' is een grafische techniek, waarbij een '''houtsnede''' ontstaat. Hiertoe wordt met speciale [[guts]]en in een zachte houtsoort een tekening uitgegutst. Hierna wordt met een inktroller de drukplaat van zwarte of gekleurde [[drukinkt]] voorzien en vervolgens wordt hierover een vel [[papier]] krachtig aangedrukt. De afbeelding ontstaat in spiegelbeeld door het hout dat is blijven staan. Dit is een [[hoogdruk]]techniek; de uitgekerfde delen worden als uitsparingen zichtbaar in de afdruk.<br />
<br />
== Geschiedenis van de houtsnijkunst ==<br />
In Europa is de oudst bekende houtsnede de Bois Protat, genoemd naar degene die het werk in 1899 vond in de abdij van La Ferté-sur-Grosne (Saône-et-Loire) in Frankrijk. Het stelt een detail van een [[kruisiging]] voor en is slechts een derde of een kwart van het originele hele werk. Het [[Bibliothèque nationale de France, Cabinet des estampes|Cabinet des estampes]] van de Bibliothèque nationale in Parijs, waar het kunstwerk zich nu bevindt, dateerde het werk op ongeveer 1370. De houtsnijkunst ontwikkelde zich sindsdien verder en bereikte een hoogtepunt bij [[Albrecht Dürer]]. In de vijftiende en zestiende eeuw, voor de uitvinding van de boekdrukkunst door losse metalen letters, werd de xylografie ook gebruikt voor het drukken van boeken. Deze werden dan in hout uitgesneden en konden zo afgedrukt worden. De benaming hiervoor is een [[blokboek]].<br />
<br />
De [[Japanse houtsnede]]s uit de [[Edoperiode|Edo-periode]] (1603 - 1867) van kunstenaars zoals [[Hokusai]] en [[Hiroshige]] zijn een onbetwist hoogtepunt in de geschiedenis van de houtsnijkunst. [[Vincent van Gogh]] had grote bewondering voor de toegespitste compositie en de krachtige lijnvoering van deze drukken die hij ook naschilderde. Voor [[expressionisme|expressionistische]] schilders na de eerste Wereldoorlog zoals de kunstenaars van de kunstenaarsgroep [[Die Brücke (kunst)|Die Brücke]] was de houtsnijkunst een geliefd uitdrukkingsmiddel. Duitse expressionisten die houtsnedes maakten waren [[Conrad Felixmüller]], [[Erich Heckel]]. [[Ernst Ludwig Kirchner|Ernst-Ludwich Kirchner]], [[Käthe Kollwitz]]. De Noor [[Edward Munch]] heeft naast zijn schilderijen vele houtsnedes gemaakt.<br />
<br />
In Vlaanderen traden na de Eerste Wereldoorlog ''de Vijf'' als vernieuwers van de houtsnede op de voorgrond. Het waren: [[Jan-Frans Cantré]], [[Jozef Cantré]], [[Frans Masereel]], [[Henri Van Straten]] en [[Joris Minne]].<br />
<br />
In de hedendaagse kunst worden nog steeds houtdrukken gemaakt; door moderne plaatmaterialen te gebruiken liggen 'wandvullende' formaten binnen handbereik. Voorbeelden van hedendaagse kunstenaars die de houtsnede beoefenen: [[Georg Baselitz]], [[Martin Noël]] en [[Maurits Cornelis Escher|M.C. Escher]].<br />
<br />
== De verschillen tussen een houtsnede en een houtgravure ==<br />
Het kenmerkende verschil tussen een houtsnede en een [[houtgravure]] is dat de hout''gravure'' wordt gegraveerd, 'gestoken', in de [[kopshout|kopse]] kant van een hard houten blok, waardoor verfijnde tekening en genuanceerde grijsschakeringen mogelijk zijn, terwijl een hout''snede'' meestal gegutst wordt in een zachte houten plank, hetgeen meestal grovere afdrukken oplevert met sterker zwart-wit contrast.<br />
<br />
== Trivia ==<br />
Het Frans Masereel Centrum in Kasterlee (B) gebruikt voor Masereels' werk in zijn Franse tekst de uitdrukking ''gravure sur bois'', wat bij directe vertaling tot misverstand kan leiden. Houtdrukken worden in het [[Frans]] ook ''estampes'' genoemd. In Nederland spreekt men dan van ''houtsnedes''.<br />
<br />
== Bekende kunstenaars - houtsnede ==<br />
* [[Cees Andriessen]] Hedendaags <br />
* [[Max Beckmann]] Expressionist<br />
* [[Albrecht Dürer]] Renaissance<br />
* [[M.C. Escher]]<br />
* [[Hiroshige]] Japans<br />
* [[Jan Mankes]] <br />
* [[Hokusai]] Japans<br />
* [[Johan ten Klooster]]<br />
* [[Frans Masereel]]<br />
* [[Samuel Jessurun de Mesquita]]<br />
* [[Angenelle Thijssen]]<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Grafiek (kunstvorm)]]<br />
* [[Houtgravure]]<br />
* [[Houtsnijwerk]]<br />
* [[Blokdruk]]<br />
* [[Rhinocerus]]<br />
* [[Ukiyo-e]]<br />
<br />
{{Commonscat|Woodcuts}}<br />
<br />
[[Categorie:Druktechniek]]<br />
[[Categorie:Prenttechniek]]<br />
[[Categorie:Houtsnijtechniek]]</div>Colani