https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=GrenspaalGrenspaal - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T23:57:45ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Grenspaal&diff=138759&oldid=prevColani op 5 okt 2024 om 06:182024-10-05T06:18:39Z<p></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:grenspaal 269a.jpg|thumb|Grenspaal 269a (Belgisch-Nederlandse grens) op de linkeroever van de [[Schelde (rivier)|Schelde]]. De grenspaal werd vanwege de ontpoldering van de Hedwigepolder op 23 september 2022 herplaatst en staat nu op de nieuwe zeedijk.<ref>[https://www.grensparkgrootsaeftinghe.eu/grenspaal-bij-het-hedwige-prosperproject-teruggeplaatst/ Herplaatsing grenspaal]</ref>]]<br />
[[Bestand:Paalsteen.jpg|thumb|Grenspaal in 1666 tussen [[Hasselt (België)|Hasselt]] en [[Zonhoven]] geplaatst in opdracht van de Luikse prins-bisschop [[Maximiliaan Hendrik van Beieren|Maximilianus Henricus van Beieren]] met daarop zijn wapenschild en dat van Hasselt en aan de andere zijde de tekst "NON ULTRA SONHOVIENSES SUB POENA CORPORALI EX EDICTO SER=MI"]]<br />
Een '''grenspaal''' als [[grensmarkering]], is een [[paal (object)|paal]] die de [[grens (hoofdbetekenis)|grens]] van een gebied (land, provincie, gemeente of eigendom) aangeeft. Als dit gebeurt door middel van een (gekapte) steen, spreekt men van een '''grenssteen'''.<br />
<br />
== Rijksgrenspalen ==<br />
Grenspalen worden geplaatst op het punt waar de rijksgrens een knik maakt. De locatie is exact vastgelegd in overeenkomsten. Voor de grens van [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] met [[Pruisen (hoofdbetekenis)|Pruisen]]/[[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]] is dit gebeurd tijdens het [[Congres van Wenen]] in 1815. Voor de grens tussen Nederland en [[België (hoofdbetekenis)|België]] gebeurde dat voorlopig op 8 augustus 1839 en definitief bij het [[Verdrag van Maastricht (1843)|Verdrag van Maastricht]] in 1843. Van oudsher is vanaf de ene grenspaal de volgende al te zien, hoewel dat tegenwoordig vanwege bebouwing niet altijd meer het geval is. In principe moeten de grenspalen regelmatig worden geschouwd vanwege de burgemeester binnen wiens gemeentegrens ze staan. Van ieder schouw behoort een proces verbaal te worden opgemaakt. Alle palen en stenen zijn kadastraal bekend en beschreven. Sommige grenspalen zijn [[Gemeentelijk monument|gemeentelijke monumenten]].<ref>Zie o.a. [https://kaartviewer.maastricht.nl/admin/rest/kaartviewerapi/bookmark/23/domain/13/presentation/305/formattribute/2613/item/0/filename/GM-566.pdf?_=1656592878835 GM 566 (grenspaal 80)]{{Dode link}} en [https://kaartviewer.maastricht.nl/admin/rest/kaartviewerapi/bookmark/23/domain/13/presentation/305/formattribute/2613/item/0/filename/GM-2478.pdf?_=1656597205651 GM 2478 (grenspaal/grenssteen 81 t/m 86)]{{Dode link}} op ''kaartviewer.maastricht.nl''.</ref><br />
<br />
Een grenspaal wordt niet altijd op de grens geplaatst. In het geval van een [[rivier]] bijvoorbeeld worden aan beide oevers grenspalen geplaatst met dezelfde nummering. De grens ligt dan precies tussen beide in. De grens tussen Duitsland en Nederland nabij [[Lobith]], gevormd door de [[Rijn]], is hier een voorbeeld van. Toch betekent een dubbele paal niet altijd dat de grens in het midden ligt. In 1818 werden bij de [[Neutraleweg]] ook dubbele palen geplaatst, maar de grens was de gehele weg die er tussen lag; de weg was hiermee een gemeenschappelijk bezit van Pruisen en Nederland.<br />
<br />
== Bekende grenspalen en grensstenen ==<br />
Er zijn grenspalen die hebben geleid tot [[Sage (volksverhaal)|sagen]], zoals die van:<br />
* De [[Lebstok]]<br />
* [[Dove Wander]]<br />
* [[Abelstokstertil|Abelstok(stertil)]] (mogelijk)<br />
* De [[Witte Paal]]<br />
* De [[Grote Paal]]<br />
<br />
Andere bekende grenspalen:<br />
* [[Drielandenpunt (Vaals)|Drielandenpunt]]<br />
* [[Zevenmarkensteen]]<br />
* [[Mussertpaal]]<br />
* Grensmarkering "[[Eigen Jagt van Z.K.H. Prins Frederik]]"<br />
<br />
== Fotogalerij ==<br />
<gallery><br />
Bestand:Grenspaal1.jpg|Grenspaal op de grens van het vroegere Pruisen ([[Oostkantons]]) en België<br />
Bestand:Nepgrens.jpg|Moderne grenspaal op de grens van het oude [[Romeinse Rijk]] bij [[Werkhoven]]<br />
Bestand:Gp219.jpg|Grenspaal 219 (Belgisch-Nederlandse grens), noordelijkste punt van België<br />
Bestand:The boundary between Oberpallen and Tontelange - Borne 121 - 2 - Bernard Piette.jpg|Gp121 voor [[Oberpallen]] (L) en [[Tontelange]] (B)<br />
Bestand:Grenspaal.jpg|Grenspaal Nederland-Duitsland (oude grens Gelder-Munster)<br />
Bestand:RM12270 Delft grenspaal Schieweg (foto1).jpg|Grenspaal in [[Delft]]<br />
Bestand:Grenspaal 53.jpg|alt=Grenspaal 53 is de grenspaal tussen Nederland, het Vlaamse en Waalse gewest.|Grenspaal 53 is de grenspaal tussen [[Nederland]], [[Vlaanderen]] en [[Wallonië]]<br />
Bestand:Diemen, grenspaal.jpg|Grensafbakening bij [[Diemen]]<br />
Bestand:Grenspaal Obdam en Hensbroek 3.jpg|De [[grenspaal tussen Obdam en Hensbroek]]<br />
Bestand:Jonas Zeuner - Vuurgevecht aan de Vaartse Rijn.jpg|Grenspaal bij Vreeswijk aan het water op ''Vuurgevecht aan de [[Vaartsche Rijn]] bij [[Vreeswijk (wijk)|Vreeswijk]]'' tussen de troepen van de stadhouder (links) en de Utrechtse patriotten (rechts), 9/5/1787. Verguld glas (''verre églomisé''), [[Jonas Zeuner]], [[Rijksmuseum Amsterdam]].<br />
</gallery><br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Banpaal]]<br />
* [[Immuniteit (grondstuk)]]<br />
<br />
== Externe links == <br />
* [https://www.grenspalen.nl/ De grenspalen van Nederland]<br />
* [https://nldo.blogspot.com/ Monumentale grenspalen in Nederland] <br />
* [http://www.grensmarkeringen.be/ Grensmarkeringen in België]<br />
<br />
{{Appendix|2=<br />
* Goergen, Jos, ''Bornes frontières entre la Belgique et le Grand-Duché de Luxembourg'', ISBN 978-2-87996-650-2 ([http://bornesfrontieres.lu/ online tekst])<br />
----<br />
{{References}}<br />
}}<br />
<br><br><br />
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]<br />
<br><br />
<br />
[[Categorie:Grenspaal]]</div>Colani